Frankismoaren legea eta errepresioa: 1936–1969

Estatu kolpea eta gerra amaiera

Legea onartu ondoren, hilabetera (martxoaren 5-6), nazionalek Madrilen estatu kolpea eman zuten, errepresioaren azken gotorlekuetako batekin amaituz (azkena Valentzia izan zen). Gerra Apirilaren 1ean bukatu zen errendizioarekin. Nazionalek ia Espainia guztia beren menpe zuten eta errepresioaren aldean beldur gehiago zabaldu nahian saiatu ziren.

Errepresioa eta neurriak

Eskuindarrek helburu garbi bat zuten: matxinatu gorri guztiak amaitzea, eta ez zuten inolako oztoporik izan hori aurrera eramateko. Bando nazionalaren lekuan, haien benetako beldurra herriaren altxamendu bat gertatzea zen. Horretarako, adierazpen askatasuna gutxitu eta haien aurka zegoen gauza oro zigortu zuten: jendea erbesteratu edo fusilatu egin zuten, eta irakaskuntzaren garbiketa burutu zuten.

Zentsura, hezkuntza eta propaganda

Errepresio kultural eta ideologikoa ere bazegoen, zentsura, hezkuntza eta propagandaren bitartez. Boterea mantentzeko garaian, herria haien aurka altxatuko balitz arazo larria izango litzateke; lege honi esker, ordea, askok isilaraztea lortu zen.

Zigorren motak

Mota ezberdinetako zigorrak ezarri ziren, besteak beste:

• Erbesteratzeak
• Zigor ekonomikoak (isunak, ondasunen galera)
• Lanpostuen galera
• Kartzelaratzeak
• Lan bortxaketak
• Eta, askotan, heriotza zibila bezala ulertzen ziren zigorrak

Guztiz antidemokratikotzat jo daiteke lege hau, giza eskubideen aurkako neurriak hartu zituela eta adierazpen askatasuna debekatuz. Gainera, legez kanpo utzi zituzten Fronte Popularra, bere aliatu guztiak eta separatistatzat jotakoak.

Zigorren kopurua eta epeak

Gerra garaian 60.000 inguru fusilamendu izan zirela kalkulatzen da; gerra bukatu ondoren errepresioak jarraitu egin zuten, eta 1939–1945 bitartean 25.000–30.000 fusilamendu gehiago izan ziren. Errepresioak frankismoaren amaierara arte jarraitu zuten; 1969an ateratako dekretu batek lege hau indargabetu zuen, beraz, gutxi gorabehera 30 urte egon zen indarrean.

Garrantzia eta ondorio kulturalak

4. garrantzia: Lege hau errepresiorako tresna garrantzitsua izan zen. Gerra galdu zutenen errepresioaren beldurrez eta berrinkulturatze intentsitatez oinarrituta, erregimenarekin bat egitea bultzatzen zuen. Etsaiekin amaitzeko estrategia eta errebantxa jarrera horren adibide argiak dira. Gerra zibilaren kausatzat ere jotzen zuten 1934–1936 urte bitartean gertatutako asalduretan hil ziren nazionalisten biktimak.

Ondorio sozial eta kultural nabarmenak

Ondorio garrantzitsuenetako bat izan zen intelektualen gehiengoa Espainiatik joan zelako, horrek hutsune kultural handia utzi baitzuen. Errepresioaren eta isilarazketa politikaren ondorioz, gizartean eta kulturan eragin sakona izaten jarraitu zuen urteetan zehar.