Batxilergoa mailako Historia ikasgaiko apunteak, laburpenak, lanak, azterketak eta ariketak

Frankismoaren Autarkia (1939-1959)

5. Erregimenaren politika ekonomikoa

Gerra Zibila amaitu ondoren, Francok politika ekonomiko autarkikoa ezarri zuen. Gerra Zibilaren osteko urteetan, egoera ekonomikoa oso zaila zen. Autarkiaren helburua Espainia ekonomikoki buruaskia izatea zen: Espainiak behar zuen guztia ekoiztu behar zuen:

• Elikagaien saila

  Elikagaien sailean, nekazaritzako ekoizpen guztia kontrolatzen saiatu ziren, eta horretarako Servicio Nacional del Trigo erakundea sortu zuten. Baserritarrek eta nekazariek ekoizten zuten gehiena entregatu behar zuten, hirietan elikagaiak biztanleen artean banatzeko. «Razionamendu kartilla» ezarri zuten, familia bakoitzak kontsumitu behar zuen minimoa zehazten zuena. Kasu askotan, jendeak gose handia pasatzen

Bake Konferentziak eta Lurralde Aldaketak

Jaltako konferentzian Roosevelt, Churchill eta Stalin bildu ziren. Alemania zenbait okupazio eremutan banatzea erabaki zuten. Polonia, Lublingo batzordetik sortutako batasun nazionalerako gobernu batek kudeatzea onartu zuten, askatutako herrialdeetan hauteskunde askeak egitea adostu zuten, eta Baltikoko estatuak Poloniako ekialdea SESBri anexionatzen onartu zen.

Potsdamgo konferentzian Roosevelt hilda zegoen eta Truman zen Ameriketako Estatu Batuetako presidentea, Clement Attlee laboristak ordezkatu zuen Churchill Britainia Handiko lehen ministrotzat. Alemaniaren etorkizuna zehaztu zen, 4 okupazio eremutan banatzea erabaki zen, Berlin hor sartuta. Alemaniak ordaindu beharreko gerra-ordainak ezarri ziren...

1936ko Hauteskundeak eta Euskal Herriko Egoera Politikoa

1936ko hauteskundeetan, indar politikoek eta lau probintziek jarrera ezberdinak hartu zituzten. Errepublikaren aldekoak (Fronte Popularra eta EAJ) gehiengoa izanik, koalizio gobernua osatu zuten.

Lehen Eusko Jaurlaritza

Lurraldeen bakantzeak Euskal Herriari autonomia handiarekin jarduteko aukera eman zion: txanpona, ertzaintza eta euskal armada sortuz. Nazioarteko politika propioa burutu zuten eta Euskadiko Herri Auzitegia sortu zuten matxinatuen delituak epaitzeko.

Gerra Zibilaren Fronteak eta Gertaerak

• Fronte Gipuzkoarra: Gerra piztu zenetik Jaurlaritza sortu arteko aldia. Gipuzkoak erreketeen erasoa pairatu zuen. Belortegi koronelaren gidaritzapean, Irun hartu eta Frantziarekin muga itxi

Bizkaia: Gatzaren estankoa (1631)

Gatza haragia eta arraina kontserbatzeko oso preziatua zen. Espainiako Filipe IV.ak gatzaren estankoa (zerga) % 44 igotzea erabaki zuen, 1631n. Gernikako Batzar Nagusiek zerga hura foruen aurkakoa zela adierazi zuten. 1635ean, matxinaden aitzindariei heriotza-zigorra ezarri zitzaien.

Granada: Gosetearen matxinada (1648)

Granadan, 1648an, uzta txarraren ondoriozko goseteak eraginda, hango agintariaren aurkako matxinada izan zen. Herritarren ustez, gobernadoreak herritar aberatsei bakarrik banatzen zien garia. Koroak gobernadore hura kargutik kendu zuen.

Napoli: Masanielloren matxinada (1647)

1647an, Napolin, Masaniello arrantzaleak herri xehearen matxinada bat bideratu zuen, espainiar agintariek ezarritako zerga-...

Testuaren Testuingurua eta Egilea

Aztertuko dugun testua elkarte bateko estatutuak dira, gizarte-talde batean eragin handia izan baitzuen. Bere edukia guztiz politikoa da, ideologia abertzalea zabaltzeko helburua duelako. Lehen mailako testua dugu; egilea ez da kolektiboa, Sabino Arana izan baitzen. Bilbon jaio zen, familia karlista batean, eta euskal nazionalismoa sutsuki bultzatu zuen: Euskadi kontzeptua, PNV alderdia eta ikurrina sortu zituen. Hartzailea publikoa da, abertzale, foruzale eta nazionalismoaren aldekoei zuzenduta. Testua 1894an kaleratu zen, Bilbon, Berrezarkuntza garaian. Industrializazioaren bigarren fasean, langile atzerritarren etorrerak euskal sentimendua goratzea eragin zuen.

Ideia Nagusiak eta Kontzeptu Gakoak

Testuaren...

Independentzia Gerra (1808-1813)

Gerraren Aurrekariak eta Hasiera

Konbentzio Gerra bukatzerakoan, Espainiak eta Frantziak bakea sinatu zuten Basileako Itunaren bidez. Bi herrialdeen artean bakea zegoenez, Napoleonek laguntza eskatu zion Karlos IV.aren lehen ministroari, Manuel Godoyri, Portugal konkistatzeko. Napoleonek Portugal konkistatu nahi zuen Britainia Handiaren aliatua zelako. Portugaleraino heltzeko, Espainiatik pasatu behar zuen, izan ere, Napoleon zabaltze politika egiten ari zen, Europako hainbat lurralde konkistatu nahi zituen, horien artean Portugal eta Espainia.

Hortaz, Espainiak eta Frantziak 1807an Fontainebleauko Ituna sinatu zuten. Honen bidez, tropa frantziarrak Portugalera iritsi zitezkeen Espainiatik igarota. Beraz, frantziarrak...

Errestaurazioaren garaian, Espainiako sistema politikoa hiru mailatan egituratu zen:

• Oligarkak: Hiriburuan bizi ziren, botere ekonomiko eta politiko handia zutenak.
• Jauntxoak (Kazikeak): Nekazaritza-inguruetakoak ziren, eta hauteskundeetan iruzurra egiteko tresna gisa erabiltzen ziren.
• Gobernadore zibilak: Komunikazio-organo eta lan-tresna gisa funtzionatzen zuten.

Oligarkek, kazikeek eta alderdiek osatutako klase gobernatzaile hau ez zen nazioaren benetako ordezkaria. Haien interesak eta hauteskunde-iruzurrak sistema bera galbidera eramaten zuten. Joaquin Costa bezalako pentsalariek, "Caciquismo ta Oligarquia" lanean, garai hartako gobernu sistema ustela eta artifiziala zela salatu zuten.

Errestaurazioaren Ezartzea eta Helburuak

Errestaurazioa 1874ko...

Marokoko Gerraren ondorioak: Aste Tragikoa (1909)

Marokoko esku-hartzea Espainiako barne-politikaren funtsezko elementua izan zen. Europa osoan inperialismoa nagusi zen garai hartan, Espainia herrialdeekiko isolamendua gainditzen saiatu zen. Hori dela eta, XX. mendearen lehen herenean, Maroko bihurtu zen kanpo-politikaren ardatz.

Esku-hartzearen arrazoiak

• Estrategikoak: Gibraltar itsasartearen bi kostaldeak kontrolatzea. Espainiaren presentzia ohikoa izan zen XV. mende amaieratik (Melilla, Ceuta...).
• Politikoak: 1898ko ospe galtzea ahazteko, monarkiak eta armadak prestigiozko politika eraman nahi zuten Afrikan, nahiz eta beste potentzia batzuen interesekin topo egin.
• Ekonomikoak: Espainiako oligarkiaren interes ekonomikoak (meategien kontrola, trenbidea.

Berrezarkuntza Politikoa: Sarrera eta Jatorria

Espainiako Berrezarkuntza sistema politikoa Lehen Errepublikaren porrotaren ondorio izan zen. Sistema honen ordezkari nagusia Antonio Cánovas del Castillo izan zen, eta bi alderdi nagusien arteko txandakatzean oinarritu zen: alderdi kontserbadorea eta alderdi liberala.

Cánovasen sistemaren sarrera Seiurteko Demokratikoan (1868-1874) zehar sortutako desgobernu sentsazioaren aurrean, monarkia berrezartzearen ideia nagusitu zen.

Berrezarkuntzaren Prozesuaren Jatorria

Prozesu konplexua izan zen. Diplomaziaren bidez, Elisabet II.a bere semearen alde abdikatzea lortu zuten (1870ean). Cánovasek "Alderdi Alfontsinoa" sortu zuen.

• 1868ko Gorte Konstituziogileetan diputatuak lortu zituen.
• 1873tik aurrera programa

Euskal Foruak

Erregimen Zaharrean Euskal Herriko lurraldeek izan zuten antolakuntza politiko-administratiboa eta honi eusten zion ordenamendu juridikoa dira foruak. Foruek, Erdi Aroaz geroztik euskal lurraldeetako biztanleen bizitza politiko eta soziala arautzen zuten ahozko eta ohiturazko legedi zaharrean oinarritutako lege-bildumak ziren. Erdi Aroaren bukaeran, Euskal Herriko lurraldeen mugak finkatu ziren eta lurralde bakoitzak bere egitura politiko-juridikoa zehaztu zuen. Iparraldean Frantziako Iraultzaraino iraun zuten; Hegoaldeko lurraldeetan, berriz, XIX. mendera arte.

Ezaugarriak

Euskal lurraldeen eta Koroaren arteko harremanak

Foruek errege-erreginen botere arbitrala onartzen zuten, eta erregearen ordezkariek foru-erakundeetan parte hartzen...