Vienako Kongresua (1814-1815)

1814tik 1815era, Metternich Austriako kantzilerrak Vienako Kongresua antolatu zuen. Potentzia absolutista guztiak bildu zituen. Errege absolutistak tronuetan berrezarri zituzten. Europako mapa berrantolatu zuten, nazioak kontuan hartu gabe. Napoleonek sortutako inperioa potentzien artean banatu zuten.

Frantziari Iraultzaren aurreko mugak itzultzea behartu zitzaion, eta Luis XVIII.a tronuan berrezarri zen. Kongresuan Absolutismoaren printzipioak berrezarri ziren, hainbat erabaki hartuz:

1. Errege absolutuen legitimotasuna: Gobernatzeko eskubidea.
2. Subiranotasun nazionala ukatu: Boterea ez da nazioarena izango.
3. Potentzien arteko oreka: Potentzien arteko gerrak debekatuta zeuden.
4. Beste herrialdeetan esku hartzeko baimena: Frantziako

testua: Federico Echevarriaren hitzaldia (1893-12-09)

Sarrera

Aurrean dugun testua Bilbon, mitin-protesta batean, Federico Etxevarriak egindako hitzaldiaren zati bat da. Testu historiko hau publikoa da, bertan bildutakoei eta gobernuari zuzendua baitago. Eduki sozio-ekonomikoa du, siderurgia babesteko neurri protekzionistak aldarrikatzen baititu.

Egileari dagokionez, Federico Echevarria (1840-1913) enpresari eta politikari bizkaitarra izan zen. Bilbon jaioa, bere bizitza Bizkaiko garapen ekonomikoari estuki lotuta egon zen. Hainbat enpresaren sortzailea izan zen, hala nola: La Vizcaya, La Iberia eta Bizkaiko Labe Garaiak. Gainera, paper garrantzitsua jokatu zuen enpresa-elkarteetan, Bilboko Merkataritza Ganbera sortuz. Ibilbide politikoan, Alderdi...

TESTUA: 1902an, errestaurazioan Joaquin Costa erregenerazionista, politiko liberal eta Errepublikarrak Idatzia, korronte politiko bat sortzeko helburuarekin. Garai honetan Kontserbadore eta liberalen arteko txandakatzea dago, 1876ko Konstituzioan oinarriturik. Joku politiko honetan kanpo oposizio Politikoa geratuko da. Iritzi artikulu honetan idazleak egoeraren Kritika egiten du, eta baita bere pentsamendu politikoa azaldu ere. Costak salatu egiten duena hau da: herriak ez du hezkuntza jasotzeko Aukerarik eta ez dauka zer jan. Honen ondorio bezala, esaten du jan Ez duenak ezingo duela politikan pentsatu, bere lehentasuna sabela Betetzea baita, eta liberalek ez dute hau nahi.2BORB: Canovas del Castillo mod. Burua(kontserbadoreak)+ejerzit.>...

Aro Graikidearen Hasiera

Estatu Batuetako Iraultza: Independentzia aldarrikapena (1776) eta Ingalaterraren aurkako gerra (1774-1783). Ingelesek azkenean 13 koloniakren burujabetasuna onartu behar izan zuten: Estatu Batuetako Errepublika. Frantziako Iraultza 1789ko uztailaren 14an iraultzaren ikur izan zen.

Espainiako Ondorengotza Gerra

Espainiako Karlos II.a oinordekorik gabe hil zenean, koroa Filipe Borboikoari (Frantziako Luis XIV.aren bilobari) utzi zion. Frantziaren nagusitasuna Europan arrisku handia zenez, Austriako Karlos artxidukea ezarri nahi izan zuten koroan, Frantziak onartu ez zuena. Azkenean, Filipe V.a izendatzea onartu zen, baina baldintza batzuekin.

Asiento de Negros

Espainiar monarkiak ematen zituen baimenak, beste estatu batzuen...

1810etik 1814ra bitartean, Espainiako Independentzia Gerra garaian, Cadizen osatutako Gorteen partaideen gizarte-osaera adierazten du testu honek, zeinetan Cadizko Konstituzioaren egileen jatorria azaltzen den. Napoleonen gudarostea sartzearekin batera, lurraldea armaz hartu zuten eta haien aurkako erresistentzia eta Independentzia Gerra hasi ziren. Batzarrek erresistentzia antolatzen zuten, eta Batzar Gorena izan zen aginte hutsunearen buru. Zuzendu ezinik zebilenez, Gorteak deitu zituen, haiengandik sortutako ordezkariek hobeto kudea zezaten.

Grafikoaren Azterketa eta Iturriaren Izaera

• Grafiko barraduna da, egilerik aipatzen ez duena eta hartzaile berezirik ez duenez, edozein historiazaleri zuzendua dagoela esan dezakegu.
• Izaera publikoa eta

Planta Berria eta Euskal Foruak

Planta Berria: Arabak, Bizkaiak, Gipuzkoak eta Nafarroak baino ez zuten lortu beren foru-erakundeei eustea, izan ere, Ondorengotza Gerran Felipe V.aren alde egin zuten. Habsburgotarrek ezarritako kontseiluen sistema deuseztatu zuten. Horren ordez, Estatu edo Despatxu Idazkaritzak sortu zituzten, gaur egungo ministerioen aurrekari zuzenak. Halaber, Lege Salikoa ezarri zuten, emakumeak tronuaren ondorengotzatik baztertzen zituena.

Lehen matxinada

Felipe V.ak barneko muga-zergak kostako portuetara eraman zituen. Horrek kalte nabarmena egin zion Bizkaiko, Arabako eta Gipuzkoako lurrek ordura arte izandako zerga-salbuespen handiari. Herritar taldeak neurri horren aurka altxatu ziren eta, azkenean, Felipe V.ak 1727an...

Liberalismoaren Hastapenak Espainian

Kultu, politiko eta liberalen eraketa. Lehenengo gobernu liberala erbestetik itzulitako liberal nabarmenek osatu zuten. Gobernuak eratzeko neurriak hartu zituen: preso politikoak askatzea, Inkisizioa behin betiko deuseztatzea, agintari konstituzionalak beren karguetara itzultzea, Gorteak hautatzeko hauteskundeak deitzea eta Milizia Nazionala deitzea. Erreforma politikoak eta ekonomikoak egin zituzten: prentsa pluraltasun ideologikoaren eta adierazpen-askatasunaren tresna izan zen, eta elkarte abertzaleak egoera politiko eta sozialari buruzko gaiak eztabaidatzeko elkarte irekiak ziren. Liberalek bi etsai handi zituzten: nazioarteko egoera eta Fernando VII.aren jarrera.

Liberalismoaren Barne Banaketa

Liberalismoaren

1931ko Konstituzioa eta Fronte Popularra

1931ko Konstituzioaren berrikuntzak

1931ko Konstituzioa lehen konstituzio guztiz demokratikoa izan zen. Honako berrikuntza hauek ekarri zituen:

• Gizabanakoen eskubide ugari aitortzen ziren.
• Sufragio unibertsala, sexu-banaketarik gabe.
• Estatu ez-konfesionala.
• Lurralde-antolamendu deszentralizatua.
• Gizarte-ongizatearen garrantzia.

Fronte Popularra eta Gerra Zibilaren ataria

Fronte Popularra sozialistek, komunistek, alderdi popularrek eta zenbait indar abertzalek osatzen zuten. Hauteskundeak oso gutxigatik irabazi zituzten. Alcalá-Zamora kargutik kendu eta Azaña jarri zen presidente. Istilu armatuak gertatu ziren eta Francok Espainiako tropen altxamendua behartu zuen.

Frankismoaren ezaugarri nagusiak

• Francok botere