Batxilergoa mailako Historia ikasgaiko apunteak, laburpenak, lanak, azterketak eta ariketak

Euskal Kontzertu Ekonomikoaren eta Foruen Bilakaera

Hau gertatu baino lehen, 1845eko Konstituzioan gure foruak murriztuta geratu ziren, baina salbuespen fiskalarekin. 1876an, Kontzertu Ekonomikoa Euskal Herrian ezarri eta Foruak desagertu ziren. 1931n, II. Errepublikaren estatutu-aurreproiektu guztietan agertzen zen berezitasun fiskala, eta hori 1936an jarri zuten martxan, Gerra Zibila hasi arren.

Gerra Zibila eta Diktaduraren Eragina

Testu honen ondoren, Gerra Zibilean eta diktaduran ez zegoen kontzertu ekonomikorik. Udan, Bizkaia osoa nazionalen mende geratu zen eta eratutako Euskal Gobernua erbestera joan zen. 1979an, Autonomia Estatutua onartu zen eta kontzertu ekonomikoak berrezarri ziren.

Kritikari dagokionez, diktaduraren ondorioz Euskal...

PSOE gobernuan: Aldaketa garaia

Aldaketan oinarritutako kanpainari esker, PSOEk garaipena lortu zuen, botoen % 48 eskuratuz. Ondorioz, Felipe González buru zuen lehen gobernu sozialista osatu zen.

Gobernuaren helburu nagusiak

• Krisi ekonomikoari aurre egitea.
• Ezegonkortasun soziala baretzea.
• Nazioarteko isolamenduari amaiera ematea.

Kanpo politika

NATO erakundean jarraitzea

Calvo Soteloren gobernuak NATO erakunde militarrean sartzea erabaki zuen 1981ean. PSOEk hasieran NATOtik irten beharra defendatzen zuen, eta herritar gehienak ere ideia horren aldekoak ziren. Hala ere, agintera iritsi zenean iritzia aldatu zuen, eta erreferendumean erakundean jarraitzearen aldeko jarrera hartu zuen (Kanarietan, Katalunian eta Euskal Herrian izan ezik).

Europako Ekonomia

Trantsizio Politikoa: Konstituzioaren aurreko egoera

Estatuko lurraldeen etorkizuneko antolakuntza

Zentralismo frankistaren ondoren, autodeterminazio eta estatu federalaren eskaerak hasi ziren Kataluniako eta Euskal Herriko abertzale, sozialista eta komunisten aldetik. UCDkoek eta Suarezek ez zuten gaiaz hitz egin nahi Konstituzioa onartu arte; hala ere, Euskal Herrian eta Katalunian bizi zen aldarrikapen giroagatik ezin izan zuten atzeratu.

Beste aldetik, Euskal Herrian berezitasun bat bazegoen: nazionalismoaren sektore batek eta ETAk ez zuten erreformarik nahi, independentzia baizik. Gaia bideratzeko, Suarez harremanetan jarri zen erbestean ziren Eusko Jaurlaritza eta Kataluniako gobernuko lehendakariekin:

• Katalunia: Generalitatea berrezarri

Euskal oposizioaren indartzea 60ko hamarkadan

Garapen ekonomikoak aldaketa sozial ugari ekarri zituen (inmigrazioa, ohitura berriak...), baina ez zuen aldaketa politikorik ekarri. 60ko hamarkadako garapen ekonomikoaren ondorioz, oposizioa indarberritu egin zen. Talde berrien parte hartzeari esker, kleroa, ikasleen mugimendua, langileen mugimendua, kultura arloko erresistentzia eta ETA euskal oposizioaren protagonista bihurtu ziren.

ETAren sorrera eta ideologia

ETA 50eko hamarkadan EAJtik urrundu zen unibertsitateko gazte abertzale talde batetik sortu zen; ideologia akonfesionala, euskaltzalea eta independentista zuen. Parisko Hitzarmenaren ondoren, EAJk Euskal Herriaren aldeko borrokari uko egin ziola pentsatzen zuten eta, ondorioz, 1959an ETA...

1. Errepublikaren Aldarrikapena eta Hasierako Tentsioak (1931)

• Hirietako hauteskundeetan garaipena lortu zen, Errepublikaren aldarrikapena ekarriz.
• Behin-behineko Gobernua: Lehen arazoa Bartzelonan sortu zen, Martxa katalanista eta Estat Català-ren aldarrikapenarekin.
• Anarkistek Errepublika gogo onez hartu zuten.
• Elizarekin arazoak: Sentimendu antiklerikala goiz hasi zen; herritarrek elizaren eraikinak erre zituzten.
• Gorte Konstituziogilea: %70eko partaidetza.
  • A, G, N, B: Talde nazionalista eta tradizionalistak.
  • Beste probintziak: Errepublikanoak eta sozialistak.

4. Errepublikaren Lehen Biurtekoa: Erreformak eta Krisi Ekonomikoa (1931-1933)

4.1. Ekonomia eta Azpiegiturak

• Espainiak Europako herrialdeekin zituen harremanak mineral eta nekazaritza produktuetara

Euskal Estatuaren historia eta Bigarren Errepublika

Euskal Herriko indar politikoak

Errepublikak iritzi eta sistema politikoa demokratizatu ondoren, elkarte politikoak nabarmendu ziren: errepublikazaleen zentroak, elkarte sozialistak eta elkarte nazionalistak. Baina gizarte-erakundeak ere agertu ziren: emakume-erakundeak, gazte-erakundeak, ikasle-erakundeak, langile-erakundeak, kirol, aisia eta kultura erakundeak, eta abar. Beraz, planteamendu politikoak elkarte-sare gihartsu batez bideratu ziren. Hiru erpin politikoen eragina oso argi bereizi zen hauteskundeetan: ezkerrekoak, EAJ-PNV eta karlismoa (eskuinekoak).

Eusko Ikaskuntzaren lehen autonomia-proiektua

Lehen proiektu honen bultzatzailea EAJ izan zen, Jose Antonio Agirre hain zuzen ere. Autonomiaren...

Municheko Kontubernioa: Testuingurua eta Analisia

Kokapena eta Jatorria

Municheko Kontubernioa 1962an gertatu zen, Alemania Federaleko hirian. Mugimendu Europarrak bultzatutako ekimena izan zen, erregimen frankista egonkortuta zegoen garaian. Manifestu honek Espainiari Europan sartzeko bete beharreko baldintzak gogorarazten zizkion erregimenari. Intelektual nagusia Salvador de Madariaga izan zen, eta guztira 118 pertsonalitatek parte hartu zuten, nahiz eta atzerriko errepublikanoek, komunistek eta anarkistek ez zuten parte hartu.

Eskatutako Baldintza Demokratikoak

Manifestuak erregimenari aldaketa sakonak eskatzen zizkion Europan integratzeko:

• Ordezkaritza demokratikoa: Hauteskunde libreak.
• Pertsonen eskubideak: Oinarrizko eskubideak, hala nola iritzia

Gerrako komunismoa eta proletariotzaren diktadura

Gerrako komunismoa: Sistema politikoa non industria nazionalizatu, landa kolektibizatu eta nekazariei aleak konfiskatu ziren, denen artean banatzeko.

Proletariotzaren diktadura: Leninen oinarrietako bat zen; erabaki guztiak Alderdi Komunistak hartzen zituen eta beste alderdi politiko guztiak debekatuta zeuden.

NEP-a: Ekonomia-politika berria

Ekonomia suspertzeko helburuarekin sortu zen:

• Nekazariek askatasunez lurra landu eta produktua saldu zezaketen.
• Barne merkataritza librea.
• Enpresa txikiak pribatuak izatea baimendu zen.

Ondorioak: Ekonomia hazi zen, dirua irabazi zen, burgesia txiki bat sortu zen eta klase sozialak agertu ziren.

Zer zen SESB?

Estatu berri bat zen: Sobietar Errepublika Sozialisten

1. Identifikazioa

Testu hau lehen mailako iturria da eta helburu politiko argia du. Hartzaile nagusia garaiko Espainiako Gobernua da, hau da, erregimen frankistako kideak, Europan integratu ahal izateko egin beharreko aldaketak jorratu behar baitzituzten.

2. Barne Azterketa

Testuaren ideia nagusia zera da: Espainiak Europako kide izan nahi badu, estatu demokratiko bat bilakatu behar duela. Ideia hori sarreran azaltzen da, eta ondoren, Municheko Konferentzian proposatutako puntu garrantzitsuenak biltzen ditu:

• Espainiak benetako erakunde demokratikoak eratzea.
• Erkidego naturalen izaera aitortzea.
• Askatasun sindikalak baieztatzea eta langileen eskubideak bermatzea.
• Alderdi politikoak antolatzeko askatasuna bermatzea.

3. Testuingurua

Testua Francoren diktaduraren...

Potentzia handien arrazoiak

Ekonomia faktoreak

• Koloniak aduana-zergarik gabeko merkatu bihurtu ziren.
• Herrialde kolonizatzaileek kapitalak inbertitzeko eremuak bilatu zituzten (portuak irekiz).
• Baliabide natural ugariko lurraldeak kolonizatu zituzten (lehengai merkeak lortzeko).

Politika faktoreak

• Potentziek toki estrategikoak konkistatu zituzten.
• Lurralde-hedapenak prestigioa handitu zuen.
• Gobernuek migrazioak bultzatzen zituzten.

Ideologia faktoreak

• Mendebaldean ideologia arrazistak nagusitu ziren.
• Kristautasunera bihurtzeko misioak sortu ziren Afrikan eta Asian.
• Jakin-min zientifikoak konkistak egitera bultzatu zuen.
• Britainia Handian, Frantzian, AEBn eta Alemanian geografia-elkarteak sortu ziren, eurozentrismoa indartuz.

Konkista prozesua

• Britainia Handia