Historia3,58 KB
1. Errepublikaren Aldarrikapena eta Hasierako Tentsioak (1931)
- Hirietako hauteskundeetan garaipena lortu zen, Errepublikaren aldarrikapena ekarriz.
- Behin-behineko Gobernua: Lehen arazoa Bartzelonan sortu zen, Martxa katalanista eta Estat Català-ren aldarrikapenarekin.
- Anarkistek Errepublika gogo onez hartu zuten.
- Elizarekin arazoak: Sentimendu antiklerikala goiz hasi zen; herritarrek elizaren eraikinak erre zituzten.
- Gorte Konstituziogilea: %70eko partaidetza.
- A, G, N, B: Talde nazionalista eta tradizionalistak.
- Beste probintziak: Errepublikanoak eta sozialistak.
4. Errepublikaren Lehen Biurtekoa: Erreformak eta Krisi Ekonomikoa (1931-1933)
4.1. Ekonomia eta Azpiegiturak
- Espainiak Europako herrialdeekin zituen harremanak mineral eta nekazaritza produktuetara mugatu ziren.
- Kapital ihesa eta langabeziaren gorakada.
- Errepide plana egin zen. Espainiako bankuen berrikuntza ere bultzatu zen.
4.2. Erreformen Moteltzea eta Gatazka Soziala
- Estatuaren oinarriak aldatu nahi ziren, baina aldaketak astiro gertatu ziren.
- Langileen itxaropenak zapuztu ziren, eta ugazaben oposizioa areagotu zen. Tentsio hori gatazka bihurtu zen.
- Casas Viejas: Komunismo libertarioa aldarrikatu zen. Guardia Zibilak matxinada zapaldu zuen, 20 pertsona hilik.
4.3. Eskuineko Oposizioaren Antolaketa
- Giro horretan CEDA (Confederación Española de Derechas Autónomas) sortu zen, Gil Robles zuzendari zela.
- Talde heterogeneoa zen, kristau demokratak eta faxistak biltzen zituena.
5. Biurteko Beltza: Eskuineko Gobernua eta Iraultza Saiakerak (1933-1936)
5.1. 1933ko Hauteskundeak
- Anarkistak abstenitu egin ziren. Emakumeek lehen aldiz parte hartu zuten.
- Aulkiak emateko sistemari esker, Lerroux erradikalak irabazi zuen.
5.2. Erreformen Baliogabetzea eta Greba Orokorra
- Aurreko berrikuntzak baliogabetu ziren, baina autonomia estatutua ez.
- CNT sindikatuak greba orokorrerako deia egin zuen.
- Euskal Herrira gatazka hori heldu zen, estatuaren eraginez.
5.3. Asturiaseko Iraultza eta Errepresioa
- Alemaniako nazionalismoaren gorakadak beldurra sortu zuen Espainian. Eskuineko muturreko pertsonak indartu ziren.
- Lluís Companys-ek Espainiako Gobernuarekiko harremanak hautsi zituen.
- Asturiaseko Iraultza (1934): Sozialistek eta anarkistek Guardia Zibilaren kuartelei eraso zieten.
- Errepresaliak Espainia osoan hedatu ziren: 30.000 pertsona espetxeratu zituzten.
6. Fronte Popularraren Garaipena eta Gerra Zibilaren Hasiera (1936)
- Europan faxismoa indartu zen. Nazioarteko komunismoa faxismoa geldiaraztearen aldekoa zen, ez iraultzaren aldekoa.
- Fronte Popularra (FP) prestatu zen.
- FP programa sozialdemokrata zen, hauteskunde koalizio baterako gutxieneko printzipioen inguruko akordioa sustatuz.
- Gehiengo osoa lortu zen, erdiko alderdiak erabat ahulduta.
- Gizarte Gatazka: Elizak erre, Falangeak diru-laguntzak lortu. Atentatu gehiago.
- Manuel Azaña presidente izendatu zuten.
- FP gobernuaren aurkako konspirazioa hasi zen. Monarkiko batzuek konspirazioaren zuzendaritza hartu zuten.
- Melillako tropak matxinatu eta gerra egoera aldarrikatu zuten.
- Altxamenduak Espainiako hiri nagusietan huts egin ondoren, Gerra Zibila bihurtu zen.
