Batxilergoa mailako Historia ikasgaiko apunteak, laburpenak, lanak, azterketak eta ariketak

Vatikano II.a Kontzilioa eta nazionalkatolizismoaren krisia

Vatikano II.a Kontzilioa (1962-1965 bitartean) gertatu zen. Eliza katolikoa frankismotik aldentzen hasi zen, eta horrek nazionalkatolizismoaren ereduaren krisia ekarri zuen.

Oposizio politikoaren berpiztea

Oposizio politikoaren protagonistak alderdi politikoak izan ziren. Legez kanpo egon arren, ezkerreko alderdiek beren oposizioa berpiztu zuten Espainia barnean:

• Espainiako PCE (Alderdi Komunista)
• PSOE

Ezker muturreko erakundeak eta erakunde terroristak ere agertu ziren, hala nola FRAP (Frente Revolucionario Antifascista y Patriótico). Alderdi nazionalista historikoak berpiztu ziren, eta ETAren sorrera etorri zen 1959an.

Municheko Biltzarra (1962)

Municheko Bileran, Espainiako barne-oposizio...

hu(39-50)/frankistak Francoren gidaritzapean, galtzaileen aurka bideratutako bortizkeria biziki luzatu zen gerra ostean, eta etengabeak izan ziren fusilamenduak, garbiketa administratiboak,espetxeratzeak... Errepresiorako erabili ziren tresna juridikoak honako hauek izan ziren: Erantzukizun Politikoen Legea, Masoneria eta komunismoaren errepresiorako Legea, eta Estatuaren segurtasunerako Legea. /Frankismoaren hasierako urteetan estatu politika diktoriala ezarri zuen Francok. Frankismoaren beste familiek falangisten eragin gehiegizkoa zela ikusi zuten eta denborarekin Francok hauen partaidetza txikiagotuz joan zuen barne eta kanpo politikan. Urte hauetan Francok hainbat lege ezarri zituen (adib. Gorteen Legea) erregimenaren irudia hobetzeko....

1. Sarrera

1950. urteko hamarkadan, erregimen frankista egonkorrago bihurtu zen. Espainiako ekonomiak porrot egiteko arriskua zuenez, teknokratek egonkortze planak diseinatu zituzten eta neurri hauek hartu zituzten:

• Soldaten izozketa.
• Kanpo merkataritza eta inportazioen askatasuna.

Espainiaren garapen ekonomikorako oztopoak ezabatu ziren. Langabeziaren igoera bat egon zen, eta emigrazioarekin zertxobait konpondu zen. Guzti honen ondorioz, Espainiako ekonomiak garapen izugarria izan zuen eta gizartean pentsamendu irekiago bat ekarri zuen. Erregimenaren zapalkuntza, ordea, berdin jarraitu zuen.

2. Garapen Ekonomikoa eta Hiritartze Prozesua

2.1 Garapen Ekonomikoaren Onurak

Teknokratek ekarritako egonkortze planak onuragarriak izan ziren. Planak industriara...

Estatu Liberalaren finkapena eta Isabel II.aren garaia

Espartero jeneralak alde egin ondoren (1843ko azaroaren 11n), Isabel II.ak, 13 urte zituela, Gorteen adin-nagusitasuna lortu zuen. Horrela, behin betiko finkatuta gelditu zen Estatu liberala, zentralista eta moderatua.

Moderatuak egon ziren agintean, 1854-56ko tartean izan ezik, urte horietan boterea progresisten esku egon baitzen. Euskal Herrian, Foruak konstituzio-erregimen berriari egokitzeko negoziazioek martxan jarraitu zuten liberalekin.

Hamarraldi Moderatua (1844-1854)

Lehen hamar urteetan moderatuak egon ziren agintean, Ramon Maria Narvaez buru zela bereziki.

Gobernu liberal moderatuaren ekimenak

• 1845eko Konstituzioa: Moderatua izan zen. Subiranotasun partekatua ezarri zuten, Gorteen

Testuaren kokapena eta ezaugarriak

Testu hau, iturriaren aldetik, historiko primarioa da. Formaren arabera, juridikoa da, konstituzio bat delako, herri bateko lege funtsezkoa eta gorena. Egileak gizonezkoen sufragio unibertsalaren bidez hautatutako Gorteak dira, era guztietako diputatu monarkikoz osaturik zeudenak. Egileek ez zuten askatasun osoa izan idazteko, Cánovas del Castilloren kontrola erabatekoa zelako.

Espainiarrei zuzenduta dago, beraz, publikoa da. Kokapenari dagokionez, 1876ko ekainaren 30ean Madrilen datatua dago. XIX. mendearen hirugarren zatian kokatzen da, Seiurteko Progresistaren ostean, hau da, Borboitarren Berrezarkuntzaren hasieran, Alfontso XII.a erregea zelarik. Azkenik, testu honen asmoa egonkortasun politikoa bermatzea...

Euskal Nazionalismoaren jatorria

Euskaldun askorentzat Foruen desagerpenaren ondoren etorri zena trauma bat izan zen. Beste askorentzat, Foruen desagerpenarekin Euskal Herria ere desagertzen hasiko zen: zerbitzu militarrarekin euskal mutilak erdalduko ziren, eskoletan kanpoko maisuak sartu ziren eta euskara debekatuta zegoen. Industrializazioaren ondorioak ere erabakigarriak izan ziren nazionalismoaren sorkuntzan, erdara eta ohitura berriak nagusitzen hasi baitziren eta askok euskal nortasunaren ezaugarriak arriskuan zeudela pentsatu zuten.

Sabino Aranaren pentsamendua karlismoaren eta foruzaletasunaren barnean eratu bazen ere, izaera erradikalagoa hartu eta independentismora jo zuen. Nazioaren kontzeptu sabindarra alemaniar erromantizismoan...

Clara Campoamor eta emakumeen sufragioa (1931)

Clara Campoamorrek 1931ko Gorte Konstituziogileetan emakumearen botoaren alde eman zuen hitzaldiaren ideia nagusiak honako hauek dira:

• Lehenengo paragrafoan, gizarte zibilizatuetan eskubide konstituzionalek gizakien askatasunak aldarrikatzen dituzten bitartean, zenbait parlamentarik oraindik gizon eta emakumeen arteko desberdintasuna justifikatzen duen printzipio aristoteliko batean oinarritzen direla salatzen du. Konstituzioak, nahiz eta hasieran zalantzak sortu, berdintasun hori bermatu behar du.
• Konstituzio-proiektua goraipatu ondoren (“konstituzio onena, libreena, aurreratuena...”), legegileak emakumearen botoa onar zezaten animatzen ditu. Latindar munduko lehenengo konstituzioa izango dela

1. Sarrera

Industrializazioak bi mugimendu nagusi eragin zituen: langile-mugimendua eta nazionalismoa.

Langileen mugimendutik sortutako sozialismoak indar handiagoa izan zuen Euskal Herrian. XIX. mendean, nazio-subiranotasuna eskatzeagatik, leku batzuk bateratu eta beste batzuk banatu egin ziren.

2. Langileen mugimendua Euskal Herrian

Langileen mugimendua Errestaurazioaren garaian indartu zen. 1887an hainbat langile-elkarte (sindikatuak) sortu ziren: UGT, ELA eta CNT.

Hasieran, haien eskaerak honako hauek izan ziren: nagusiek sindikatuak onartzea, negoziazio kolektiboa izatea, lan-baldintzak hobetzea eta soldaten igoera. Hori guztia greben bidez lortzen saiatu ziren.

Langileen mugimenduaren barnean joera ezberdinak bereizten dira:

2.1. Joera sozialista

Langileak...

Moderatuak agintean (1857–1878)

O'Donnell-ek eta bere Unión Liberal alderdiak boterea eskuratu bazuten ere, estatu-kolpearen ondoren Narváez (1857–1858) izan zen lehendakari berria eta aurreko biurtekoan hartutako erabaki gehienak deuseztatu zituzten.

• Garai honetan, hauteskunde-iruzurra zela eta, aurrerakoiak eta demokratek sistematikoki at geratu ziren.

• Oposizioa eta errepresioa

  • Karlistek ez zuten etsitu eta koroa berreskuratu nahi zuten.
  • Aurrerakoiek eta demokratek erregimenaren aldaketa nahi zuten.
• 1866an Europan gertatutako krisi ekonomikoak Espainiako ekonomia ere astindu zuen; ondorioz, burgesia finantzari eta industria erregimenetik aldendu egin zen.

1868ko Iraultza loriatsua eta Ostendeko Ituna

Progresistek eta demokratek emandako iraultza...

Mendizabalen desamortizazioa

Kokapena

Testu historikoa da, lehen mailakoa, testu juridiko baten sarrera zehazki. Izaera politiko eta ekonomikoa du. Mendizabalek, Ogasun Ministroak, idatzi zuen eta hartzailea Maria Kristina erregina da. Testu publikoa da, Madrilgo Gazetan argitaratu baitzen 1836ko otsailaren 21ean, liberal progresisten gobernuan, karlistaldiaren testuinguruan.

Analisia

Testuan Mendizabalen arrazoiak azaltzen dira elizaren ondasunen desamortizazioa gauzatzeko:

• Arrazoi ekonomikoak: Herri zorra murriztea, ekonomia garatzea eta industria zein merkataritzaren kanalak askatzea.
• Arrazoi politikoak: Ordena eta askatasuna Isabel II.aren tronuarekin identifikatzea, karlismoari aurre egiteko baliabide gisa.

Bigarren paragrafoan, salmentarekin...