Batxilergoa mailako Historia ikasgaiko apunteak, laburpenak, lanak, azterketak eta ariketak

Testua: Bizkaiko langileei

Sarrera

Testu hau langileen protesta bat da kantinen eta barrakoien kontra. Ekonomikoki, politikan eta alor sozialean jasotzen dira salaketak. Ez dakigu egilea zein den, baina badakigu sozialista bat zela. 1896. urtean idatzi zen; Garai hartako Errestaurazioaren egoera ondo ez zegoenean sortu zen. 1. mailako testua da eta irakurtzen duten pertsona guztiei zuzenduta dago.

Egoera ekonomikoa eta industrializazioa

Herriaren egoera ekonomikoa momentu horretan oso txarra zen. Nekazaritzak atzerapenak jasan zituen, eta industrializazioa, neurri batean, Euskal Herrian eman zen; industrializazio hori lotsatia ere bazen. Legedi ekonomikoak jabeen interesak defendatzen zituen; ordenaren aldeko jarrera nagusi zen, bestela jabeek...

1876ko uztailaren 21eko legearen kokapena

Lehenengo mailako testu juridiko bat da 1876ko uztailaren 21eko legea; gertakarien garaian idatzita dagoelako eta informazio zuzena ematen duelako. Bertan, Antonio Cánovas del Castillok Euskal Herriko foruak abolitzeko neurriak zehazten ditu.

Espainiako Hirugarren Gerra Karlista bukatzean, 1876ko uztailean, atera zuten lege hau Madrilen. Egileak Espainiako Gorteak dira. Legea Gipuzkoan, Araban eta Bizkaian aplikatu zenez, esan daiteke haiek direla hartzaile nagusiak, nahiz eta gizarte osoan eduki zuen eragina.

Testuaren analisia: Kontzertu Ekonomikoa eta zergak

Kontzertu Ekonomikoaren bitartez, Bizkaiko, Gipuzkoako eta Arabako herritarrek Estatuan ordaintzen diren zerga berberak ordaindu beharko dituzte....

Marokoarrak eta Abd-el-Krim

• Frantsesen eta espainiarren eraginpeko lurraldeen arteko mugak zehaztea ez zuten marokoarrek onartu. Ez zituzten beren lurraldean tropa espainiarrak nahi, eta istiluak sortu ziren.

• Abd-el-Krim: Espainiar armada garaitu zuen Annualen, 1921ean. 1926an, Pétain mariskalaren pean zeuden tropa espainiar eta frantsesen aurrean errenditu behar izan zuen. Erbesteratu egin zuten, eta 1947tik aurrera Kairon bizi izan zen.

Espainiar Armada eta Annualeko Hondamendia

• 1912an hasi zen Maroko iparraldeko babesletza, baina espainiarrek ezin izan zuten lurraldea menderatu 1927 arte. Bitartean, babesletza hari eusteak galera handiak eragin zizkion Espainiari, dirutan zein jendetan. Ofizial espainiarrek ez zuten inolako trebeziarik erakutsi

Euskal Herriko Industrializazio Prozesua

Kronologia

• Europan, XVIII. mendearen bukaeran hasi zen industrializazioa.
• Euskal Herrian, Europarekin alderatuta, berandu hasi zen, baina Estatu mailan lehenetarikoa izan zen, Kataluniarekin batera.
• XIX. mendearen erdialdean hasi zen Bizkaian, eta XX. mendearen hasieran Gipuzkoan; beranduago, Araban eta Nafarroan.

Faktoreak

• Kokapen geografikoa

  • Frantziako mugaren ondoan kokatua.
  • Kostaldeko euskal probintziak gune pribilegiatuak izan ziren eraginak jasotzeko (teknika, zientzia, filosofia, etab.).
  • Ingalaterratik hurbil, Europako iparraldera doan merkataritza-bidean kokatua.

• Natur baliabideak

  • Energia lortzeko ura eta burdina zituen.

• Legediak

  • Legedi liberalek produkzioa eta merkatuak liberalizatu zituzten, eta aduanak

Lehen Industria Iraultzaren Gakoak

Lehen industria iraultzak ondasunak ekoizteko moduan eragin handia izan zuen:

• Tailerretatik fabriketarako jauzia ekarri zuen.
• Ondasunak eskulanaren eta manufakturaren bidez beharrean, masiboan eta bitarteko mekanikoen bidez ekoizten hasi ziren.
• Ekoizpen hori eskala handian egin zen.

XVIII. mendearen erdialdetik 1870era iraun zuen, Britainia Handian hasi zelarik.

Demografia Iraultza

XVIII. mendearen bigarren erdian, biztanleriaren hazkunde iraunkorra hasi zen Britainia Handian. Nekazaritza ekoizpena handitzeak, higienean eta medikuntzan egindako aurrerapenek, izurriak deuseztatzeak eta ezkontzen adina aurreratzeak eragin zuten hazkundea.

Nekazaritza Iraultzaren Aldaketak

Nekazaritza iraultzak aldaketak eragin zituen...

Historia Ekonomiko Mundiala: Sarrera Laburra

I. Mendebaldearen Aurrerapena

Munduan gero eta ezberdintasun gehiago sortu ziren. Hona hemen faktore funtsezkoenak:

• Geografiak garrantzia du.
• Kultura dugu faktore erabakigarria.
• Kulturarekin loturik, alfabetizazioa eta oinarrizko ezagutza matematikoak beharrezko baldintzak dira arrakasta ekonomikorako.
• Instituzio politiko eta legalak. Ekonomilari askok defendatzen dute arrakasta ekonomikoa jabetza eskubidea defendatzen duten legeetatik, zerga murriztuetatik eta gobernuaren kontrol minimotik datorrela.

Lehen Globalizazioa

Dibergentzia handia lehen globalizazioarekin hasten da.

Itsasontzien eragin handiena lur berriak deskubritzeko espedizioetan egon zen. Portugaldarren artean, 1498an, Vasco de Gama Koxintxinara...

Konstituzioa

Kokapena

1876ko konstituzioaren artikulu batzuk. 1.º F: juridikoa / E: politikoa. Egile kolektibo publikoa berrezarkuntzan MCrekin. Helburua: Espainiako konstituzio berriaren adierazpena da.

Azterketa

Termino historikoak

Alfonso XII.a: jaio zenetik 1931ra arte; bere adingabetasunean MC. 1902an koroatu zuten.

• Errege konstituzionala: aginpidea konstituzioak mugatua eta zehaztua duena.
• Gorteak: botere legegilea duten pertsonen taldea.
• Estatu konfesionala: erlijio ofizial bakarra ezartzen denean.

Ideia nagusiak

• Erlijioa: Erlijio katolikoa ofiziala; gainontzekoak eremu pribatuan (11. art.).
• Adierazpen-eskubidea: Adierazpen, biltzeko eta elkartzeko eskubidea (13. art.).
• Subiranotasuna: Subiranotasun elkarbanatua (18. art.).
• Errege/Gorte: Errege

Testuinguru politiko eta ekonomikoa

Testuinguruari dagokionez, Federico Echevarríak Bilbon 1893ko abenduaren 9an mitin-protesta hau eman zuenean, Errestaurazioa zen nagusi Espainian, eta Sagasta —alderdi liberaleko buruzagia— zegoen agintean, Maria Kristina Habsburgokoa erreginaordea zelarik. Liberalak eta kontserbadoreak boterean txandakatzen ziren eta, arazoak arazo, oreka eta egonkortasun politikoa lortu zuten.

Garai hartan, Espainian ekonomiaren garapen handia gertatu zen, batez ere Katalunian eta Euskal Herrian.

Bizkaiko industriaren garapena

Euskal Herriko industriak izugarrizko garapena bizi izan zuen. Europako hegoaldeko gainerako lurraldeak bezala, iparraldekoak baino beranduago industrializatu zenez, ezin zezakeen haiekin lehiatu....