1876ko Konstituzioa: testuingurua eta ondorioak

Konstituzioa

Kokapena

1876ko konstituzioaren artikulu batzuk. 1.º F: juridikoa / E: politikoa. Egile kolektibo publikoa berrezarkuntzan MCrekin. Helburua: Espainiako konstituzio berriaren adierazpena da.

Azterketa

Termino historikoak

Alfonso XII.a: jaio zenetik 1931ra arte; bere adingabetasunean MC. 1902an koroatu zuten.

• Errege konstituzionala: aginpidea konstituzioak mugatua eta zehaztua duena.
• Gorteak: botere legegilea duten pertsonen taldea.
• Estatu konfesionala: erlijio ofizial bakarra ezartzen denean.

Ideia nagusiak

• Erlijioa: Erlijio katolikoa ofiziala; gainontzekoak eremu pribatuan (11. art.).
• Adierazpen-eskubidea: Adierazpen, biltzeko eta elkartzeko eskubidea (13. art.).
• Subiranotasuna: Subiranotasun elkarbanatua (18. art.).
• Errege/Gorte: Errege eta Gorteen subiranotasuna (20. art.).
• Sufragioa: Sufragio-eskubidea ez dago zehaztuta (28. art.).
• Betearazpena: Erregeak botere betearazlea du (50. art.).
• Legea: Lege bakarra dago Espainiar guztientzat (75. art.).

Testuingurua

Lehenengo Errepublika amaitu zenean egon zen ezegonkortasuna eta Gerra Karlista. Cánovasek irtenbidea proposatu zuen: monarkia borboitarra berrezartzea eta Alfonso Espainiako errege izendatzea. Alfonso Cánovasekin bizikidetza ona eta Elizaren babesa bilatu ziren helburu gisa. Konstituzio-egileetako deialdia izan zen konstituzio berri bat prestatzeko. Sufragio unibertsalaren bidez ezarri nahi zuten neurriak.

1890ean egoera aldatu zen; Sagasta gobernaburu zenean, gizonezkoen sufragio unibertsala ezarri zen. Cánovasen helburua konstituzio malgua izatea zen, oreka lortzeko, egonkortasuna emateko eta pronuntziamenduak ekiditeko; seiurteko demokratikoa baino lehenagoko egoera saihesteko. Konstituzio hau 1931ra arte iraun zuen (PdRD ez).

Cánovasen sistemaren planteamendua zen bi alderdi txandaka bakean funtzionatzea: Cánovasen alde kontserbadorea eta Sagastaren alde progresista. Beste alderdi guztiak jokoz kanpo geratu ziren. Sistema kazikismoan eta hauteskunde-iruzurrean bakarrik funtzionatu zuen. Kazikeak antzinako lur-jabeak ziren eta Espainiako bizimodua kontrolatzen zuten. Nekazariak kazikeen menpe zeuden, eta kazikeak euren bizitzen jaun eta jabe ziren. Kazikeek emaitzak manipulatzeko erabili zituzten, putxerazoa eginez.

1885ean Alfonso hil zen eta Maria Cristina erreginaorde bihurtu zen. Cánovas eta Sagastak itun bat sinatu zuten alderdien txandatze-sistema mantentzeko.

Ondorioa

Historiako konstituziorik luzeena izan zen, 50 urtez indarrean egon zena. Konstituzio moderatua edo kontserbadorea izan zen, alderdien txandaketa onartzen zuena. 1876ko Konstituzioak erreformak onartzen zituen, baina zehaztasun faltagatik kritikatua izan zen. Gainera, beste korronte batzuei atea itxi zien eta baztertu zituen.