Ilustrazioa eta Kant: Gizakiaren Funtsezko Arazoak
1688an, erlijio tolerantzia giroa eta ikerkuntzarako askatasuna finkatu ziren. Hiru emariak: -Zientziaren eredu hipotetiko-deduktiboa eta Filosofian Enpiritismoa. -Parlamentarismoa eta botere-banaketa-Erlijio Naturala ILUSTRAZIOARENIDINAGUSIAK-Natura: lege naturalaren arabera gizartea antolatzea. Unibertsoa ikasteko,-Arrazoia: garapenera bultzatzen gaituen gaitasuna. Autonomoa da -Erlijioa: deismoa defendatzen dute ere moral laikoa eta erlijio naturala, tolerantzia eta filantropia bultzatuz. -Askatasuna: politikan, erlijioan, zientzian eta ekonomian.-Pragmatismoa: espekulatibotik urruntzen dira -Gizartea: gizarte askea, eskubideduna eta politikan parte hartzea- Garapena eta zibilizazioa: garapena intolerantzia eta arreritzen kontrako arrazionalizazioaren prozesu bat da- Heziketa: ilustrazioaren tresna bakarra bakoitzaren kontuz pentsatzeko -Kosmopolitismoa: “munduko hiritarra” izatea aldarrikatu zuten
Honela formulatzen ditu Kantek gizakiaren funtsezko arazoak: 1.Zer ezagut dezaket?Kantek hiru ezagutza gaitasun bereizten ditu: 1Sentsibilitatea: positiboa da eta inpresioak jaso besterik ez du egin. 2Adimena: aktiboa da, eta ideiak edo kontzeptuak sortzen ditu, esperientziatik eratortzen ez diren jatorrizko kategoria batzuettatik: Idealismo Transzendentala. Gauzak ez ditugu ezagutzen diren moduan, gure adimenaren egituraren arabera baizik. 3Arrazoiak; beti azken kausak eta gauzen jatorria bilatzen ditu. Horretarako arrazoiak honako ideiak erabiltzen ditu: arma, mundua eta jainkoa. Baina hauek ez dira ezaugarriak esperientziatik kanpo geratzen baitira Metafisikaren gaiak. 2 Zer egin behar dut? Moral autonomoa proposatzen du, norberaren barrutik aterakoa da, ez kanotik inposatutakoa: bakarrik bakoitzaren borondatean oinarritzen da. Moral heteronomoen kontra doa, legeak betetzen ditugu gure betebeharra delako. Gizakiak kontzientzia morala duenez, gizakiak berak bideratzen eta neurtzen ditu bere ekintzak arrazoia jaio denez, guztientzat baliagarria da inperatibo moral hori. Ezaugarriak: a priorizko eta formala, kategorikoa, autonomoa eta unibertsala. 3 Zer itxaron dezaket? gizadiaren helburua ilustrazioa edo heldutasuna lortzea da. Oso prozesu luzea izango da eta lortzeko bidea erreformarena da. Estatuen federazioan proposatzen du, betiereko bakea gauzatuz. Heziketa, askatasuna eta arrazoia dira zutabeak. Gizarte perfektu honetan gizakiaren bi jokaeran arteko oreka lortuko da, arrazoiak instintuak menperatuz eta horrekin batera gizakiaren azken xedea zoriontasuna lortzea.