Platon eta Aristotelesen errealitatearen ikuspegia: Hilemorfismoa eta aldaketa
Platon eta Aristotelesen Errealitatearen Ikuspegia
Mundu Sentikorra eta Benetako Errealitatea
Platonek eta Aristotelesek eszeptizismoa baztertu zuten, errealitatea adigarria dela eta ezagutu daitekeela defendatuz. Hala ere, benetako errealitatearen (Ontologia) inguruan, bi planteamendu desberdinak dituzte.
Platonek mundu sentikorra ez dela benetako errealitatea adierazi zuen, kopia bat baizik. Aristotelesek, berriz, errealitate substantziala eta akzidentala bereizi zituen.
Errealitate Substantziala eta Akzidentala
Aristotelesek errealitate substantzialaren barruan bi mota bereizten ditu: alde batetik, zentzumenez hautematen dugun errealitatea (lehen errealitatea edo lehen substantzia); eta bestetik, esentzia unibertsalak (bigarren substantzia).
Errealitate akzidentala, berriz, gauzetan hautematen diren ezaugarriak dira: kantitatea, neurria, kolorea, etab. Aristotelesentzat, benetako errealitatea lehen substantzia da, zentzumenez hautematen dugun materia. Horrela, Platonen idealismoaren aurrean, errealismoa defendatu zuen.
Aldaketaren Azalpena
Nola azaldu mundu sentikorrean aldaketak? Platonen arabera, mundu sentikorra ez delako benetakoa, kopia bat baizik. Aristotelesek, aldiz, aldaketa azaltzeko bere teoria hilemorfikoa erabili zuen.
Aldaketa zer den zehazteko, Parmenidesekin bat dator Aristoteles: zerbait ez izatetik izatera igarotzea da, edo alderantziz. Hala ere, ulertu behar da zer den ez-izate hori. Hazi bat ez da itsasontzi bat, eta ezin da izan. Kasu horretan, aldaketa ezinezkoa da. Baina hazi bat, oraindik arrosa ez bada ere, izan daiteke. Ez-izate hori erlatiboa da, eta ez du aldaketa ukatzen.
Aristotelesen arabera, hiru elementu daude aldaketa-prozesuan: orain dena, izan daitekeena, eta aldaketa bera.
Iraultza Kapitalistan
Etekinen Beheranzko Joera
Ekoizpen-sistema kapitalistak, lehiakortasunaren ondorioz, "etekinen beheranzko joeraren legea" sortzen du. Lege honek ekoizpen handiak egitera behartzen du sistema, baina, aldi berean, sistemaren iraupena arriskuan jartzen du.
Etekinen bilaketak gero eta kapital gehiago inbertitzea makinetan, lanegunetako ordutegiak luzatzea, langile kopurua mugatzea eta soldatak murriztea dakar.
Sistema Kapitalistaren Barne-Kontraesana
Makinetan inbertsioak kontsumo-prezioak igotzea eta etekina jaistea eragiten du. Aldi berean, proletarioen pobretzeak ekoizten dituzten salgaiak ezin erdiestea dakar. Horrela, langabezia handitu eta merkatua gainbehera doanean, sistema kapitalistaren porrota gertatzen da.
Krisia eta Kontzientzia
Marxek uste zuen sistema kapitalistan egin daitezkeen zuzenketak ez direla nahikoa. Krisi ekonomikoak proletarioek egoeraz kontzientzia hartzea eragiten du, eta hori da sistemarekin bukatzeko beharrezko elementua.