Existentzialismoa eta Gaizkiaren Hustalkeria: XX. Mendeko hausnarketak

Existentzialismoa

XX. Mendeko Korronte Filosofikoa

Existentzialismoa XX. mendean sortutako korronte filosofikoa da, non existentziaren betiko arazoek gaurkotasun handia duten. Pentsamendu existentzialistarentzat, gizakiak ez dauka objektiboki determinatu daitekeen esentziarik. Existentzialismoa kategoria zabala da eta era erretraktiboan aplikatu da. Existentzia vs. esentzia dikotomia erabiltzen da, hau da, abiapuntua norbanako existentzia esentziaren aurrean jartzea da eta gizaki existentziaren bitartez errealizatzen da.

Søren Kierkegaard-en Ekarpena

Søren Kierkegaard filosofoarekin sortu zen existentzialismoa. Kierkegaard-ek pentsatzen duen subjektuak norbanako esperientzia kontuan hartzen du, errealitatea era objektiboan aztertzen saiatu ordez. Gainera, pretentzio sistematiko oro baztertzen du. Gizakiaren izatea (el ser) bere burua egitea da eta kontzientzia gorputz-dun bezala ulertzen da. Kierkegaard-ek subjektiboa dena goratzen du.

Existentzialismoaren Bilakaera

Bi mundu gerren eta Holokaustoaren ondorioz, existentzialismoak konfiantza galdu zuen arrazionalismoan eta optimismo ilustratua baztertu zen. Korronte anitza zen, existentzialismo erlijiosoa (Kierkegaard) eta ateoa (Sartre, Beauvoir) bereiz ditzakegu. Ikuspuntu historikotik, existentzialismoari egozten zaizkion funtzioek zerikusia dute beraren edukiekin baino.

Laburpena

Laburbilduz, existentzialismoa giza existentzia ulertzeko modu bat da, esperientzia subjektibo indibiduala balioesten duena eta existentzia esentzia baino garrantzitsuagotzat jotzen duena. Eragina izan zuen beste esparruetan, hala nola, literaturan, zineman eta antzerkian.

Gaizkiaren Hustalkeria: Hannah Arendt eta Adolf Eichmann

"Eichmann Jerusalemen"

Hannah Arendt-en "Eichmann Jerusalemen" lanean, egileak Adolf Eichmann-en figura arakatzen du. Arendt-ek argudiatzen du Eichmann ez zela munstro maltzur bat, ez antisemita amorratu bat, ez soziopata azkar bat, baizik eta gizaki arrunt bat, erosotasuna aurkitu zuena estatu totalitarioaren logikaren barruan.

Eichmann-en Defentsa

Eichmann-en defentsak bere epaiketan erabili zituen bi argudioak aztertzen ditu egileak:

• Eichmann-ek estatu arrazoiak aginduta jokatu zuela eta aginduak jarraitu zituela.
• Adibidez, ardura guztia Hitler-i leporatu nahi izan ziola.

Estatu Totalitarioaren Logika

Estatu totalitarioak administrazio-hilketak normalizatu eta legeztatzen ditu. Horri esker, gizabanakoek milaka pertsonaren deuseztapena sina dezakete askatasunarekin, haien erabakien ondorio etikoei buruz hausnartu gabe. Hori da gaizkiaren hustalkeria. Beraz, Eichmann-i milaka gizabanako suntsitzeko eta hausnarketarik gabeko erosotasuna eman zion sistemak.

Eichmann-en Errua

Erabakien inguruan hausnarketaren gabezia, Eichmann errudun bilakatzen du. Estatuaren izenean eta legea jarraituz jokatu arren, askatasuna zuen erailketa administratiboen ondorioen inguruan hausnartzeari garrantzirik ez ematea eta gaizkia hutsalkeria bilakatzea da bere krimen handiena. Arendt-ek argudiatzen du gaizkiaren harrokeria dela estatu totalitarioaren ezaugarri nagusia, non gizabanakoek krimen izugarriak egin ditzaketen beren erabakien ondorio etikoei buruz hausnartu gabe. Eichmann, estatuaren izenean jardutean eta legeari jarraitzean, bere ekintzen ondorio etikoei buruz hausnartu gabe, gaizkiaren hutsalkeriaren errudun bihurtzen da. Arrazoinamendurik gabe burututako gaizkia izendatzen du. Gaizkiaren hutsalkeriak botere politikoaren sistema batek gizakiaren sarraskia nola hutsaldu dezakeen deskribatzen du.

Konponbidea

Laburbilduz, Arendt-entzat, arrisku hori saihesteko modu bakarra gizartean pentsamendu kritikoaren eta hausnarketaren kultura sustatzea da eta, era berean, demokrazia parlamentarioa aldarrikatu nahi du konponbide moduan.