Gizakiaren Filosofia Mendeetan Zehar: Greziatik Errenazimentura

Gizakiaren Filosofia Mendeetan Zehar

Greziar Filosofia

Platonen Dualismoa

Greziar filosofiak gizatasunari buruzko ikerketaren hasiera markatzen du. Platonek azaltzen duenez, "gizakia" bi errealitate antagonikoz osatutako izakia da: gorputza eta arima. Gorputza errealitate galkorra da, errorearen eta gaitz moralen iturri; arima, berriz, ongia eta egiara hurbiltzen gaituen errealitate hilezkorra.

Platonen arabera, gizakia arimarekin bakarrik identifikatzen da, eta gorputza inposatu egiten zaio, kartzela edo hilobi bat bezala, arimaren ezagutza-prozesua oztopatuz. Gurdi egaldunaren mitoaren arabera, arima, benetako ezagutzaren iturria, gorputza baino lehenagokoa da, eta arimari gorputz bat egokitzen zaio zoriaren arabera, materiazko mundu honetan gizaki gisa bizi ahal izateko.

Aristotelesen Hilemorfismoa

Aristotelesek ez zuen bat egiten Platonen sistema dualistarekin. Arima eta gorputza ez dira entitate bereizgarriak, elementu bereizezinak baizik, bai gizakietan bai gainerako izaki bizidunetan. Aristotelesen hilemorfismoaren arabera, arima gorputzaren forma da, gorputzaren gauzatzea (begia animalia balitz, ikusmena litzateke haren arima). Hortaz, arima bizi-iturria da.

Hiru arima mota daude, bizi-motaren arabera: arima begetatiboa, sentipeduna (edo animaliena) eta arrazionala edo gizakiarena. Aristotelesek, gainera, giza osaeran funtsezkoa den beste elementu bat aldarrikatzen du: soziabilitatea. "Gizakia zoon politikon" bat da, hau da, "animalia politiko" bat; beraz, bere izatea besteekin batera zehazten da.

Errenazimendua

Errenazimendua aldaketa kultural sakonen adierazpena izan zen, hainbat arlotan: ekonomikoan, politikoan, sozialean, zientifikoan, teknikoan eta intelektualean. XIII. mendetik aurrera hasi ziren hedatzen aldaketa horiek, eta pixkanaka eman zituzten fruituak XIV. eta XVI. mendeen artean.

Errenazimendua iraultza kulturala izan zen, gizabanakoaren bizitzaren alderdi guztietan zabalkuntza ekarri zuena. Gizakiak aukera gehiago izan zituen, eta horrek bere buruaren ikuskera berri bat izatea eragin zuen. Errenazimenduko pentsamenduan, gizakiaren berezko duintasuna gailendu zen, ez arima arrazionalaren ondorioz (Erdi Aroan bezala), baizik eta gizakiaren ekoizpen intelektual, tekniko eta artistikoaren ondorioz.

Errenazimenduko Aldaketak

• Ekonomia: Sistema kapitalistaren oinarriak eta diruaren erabilera.
• Zientzia: Merkataritzarako kalkuluak eta errealitatearen kuantifikazioa.
• Gizartea: Migrazio mugimenduak landa-guneetatik hirietara eta Europara, eta aurkikuntza geografikoak (Amerika 1492).
• Teknika: Komunikazioen hobekuntzak: mapak, iparrorratzak, ontziak, errepide berriak eta, batez ere, Gutenbergen inprenta.
• Erlijioa eta Politika: Luther eta Kalbinen erreformak, Elizaren erlijio-sistemaren eta botere zibilaren monopolioa auzitan jarriz.