Aristotelesen eta Platonen Teoria Politiko eta Filosofikoak
Aristotelesen Teoria Politikoa
Aristotelesek, bere "Politika" lanean, funtsezko bi kontzeptu nabarmentzen dituen teoria politikoa eskaintzen du: soiltasuna eta erregimen politikoen sailkapena. Soiltasuna, Aristotelesen arabera, funtsezkoa da politikaren egonkortasunerako. Bertute horrek plazerren eta desiren neurritasuna dakar berarekin, gizartean ustelkeria eta kaosa eragin dezaketen gehiegikeriak saihestuz.
Erregimen politikoei dagokienez, Aristotelesek hiru kategoria nagusitan sailkatzen ditu: monarkia (baten gobernua), aristokrazia (onenen gobernua) eta politeia (errepublika moduko bat). Forma onena zein den zehatz-mehatz defendatzen ez duen arren, hautaketa gobernuaren bertutearen eta legeen aplikazio zuzenaren menpe dagoela dio. Haren ikuspegiak eragina izan du mendebaldeko teoria politikoan, eta gaur egun ere garrantzitsua da, gobernantzaren orekaren eta moderazioaren garrantzia nabarmentzen baita.
Hilemorfismoa: Platonen Ideien Teoriaren Kritika
Hilemorfismoak Platonen ideien teoriari egiten dion kritika ikuspegi aristotelikoan oinarritzen da, zeinak Platonen ideiak eta materia errealitatean ezin direla banandu dioen. Platonek forma idealak erresuma abstraktu batean modu independentean existitzen direla eta sentsuen mundua forma horien kopia hutsa baino ez dela aldarrikatzen duen bitartean, Aristotelesek formak eta materia berez lotuta daudela argudiatzen du. Hilemorfismoaren arabera, objektu konkretu bat formaren eta materiaren arteko lotura da. Horrek esan nahi du forma bat ezin dela ulertu materian agertzen ez bada, eta horrek talka egiten du materialetik bereizitako errealitate ideal baten nozio platonikoarekin.
Hilemorfismoak, materialtasunak errealitatea ulertzeko duen garrantzia nabarmentzen du. Aristotelesentzat materia eta forma berez lotuta daude objektu konkretuen sorkuntzan, eta horrek zalantzan jartzen du forma perfektu eta abstraktu independenteen mundu baten ideia platonikoa. Mundu materiala ideien munduaren kopia soil gisa ikusi beharrean, Aristotelesek ikuspegi integratuago baten alde egiten du, non formak eta materiak elkar eragiten duten sentsuen munduan aurkitzen ditugun objektuen aniztasuna sortzeko. Kritika horrek azpimarratzen du formaren eta materiaren arteko harremana kontuan hartu behar dela errealitatea zehatzago ulertzeko.
Platonen Ideien Teoria
Platonek ideien teoria bat garatu zuen, non ideiak (edo formak) errealitatearen oinarriak izatea defendatzen duen. Hau da, gauza konkretuak, materialak, hainbat alditan agertzen diren formen kopiak direla esaten du. Adibidez: hiria edo zuhaitza ez dira benetako formak, baina Platonek dioenez, ideia bat dute, errealitatearen oinarri.
Ideiak dira benetako edo etengabeko errealitatea, eta horiek dira ulermenaren helburu nagusiak. Hau da, Platonek uste zuen ideiak ez direla gauza bakoitzaren kopiak, baizik eta ideiak direla, gauza konkretuak eta materialak gainditzen dituzten itxura eta ezaugarri esentzialak.