Batxilergoa mailako Filosofia eta etika ikasgaiko apunteak, laburpenak, lanak, azterketak eta ariketak

Arrazionalismoaren Ezaugarri Orokorrak

Filosofoak bi korrontetan banatzen ziren: arrazionalistak eta enpiristak. Descartes arrazionalismoaren aita da.

Ezaugarriak:

• Arrazoimena gizakion ahalmen ezagutzaile nagusia da: arrazoimenak errealitateari buruzko ezagutza baliozkoa eta egiazkoa ematen digu.
• Egiaren irizpidea: arrazoimenaren jarduera ezin du inolako instantziak mugatu. Jainkoaren ordez, arrazoimena da egiari buruz epaitu behar duena.
• Zentzumenen ezagutza gutxietsi: zentzumenek okerrera eramaten gaituzte. Haien ezagutza oso mugatua da, eta ezinezkoa da horietan oinarritutako ezagutza unibertsala izatea.
• Munduaren arrazionaltasuna aldarrikatu: gertatzen den orok arrazoimenak aurkitu dezakeen azalpena du.
• Gizakiok jatorrizko ideiak dauzkagu: hauek

Agustinen Historiaren Filosofiaren Sarrera

Nola ematen da garapen historiko hura? Agustinena dugu mendebaldeko filosofiaren historian lehenengo “historiaren filosofia”, hau da, garapen historikoari buruzko azalpen bat.

Hasi baino lehen, gogoratu Agustinek bi arrazoi nagusi dituela hau egiteko bere Jainkoaren hiria liburuan:

• Alde batetik, inperioaren gainbehera kristautasunaren arrakastarekin parekatzen zen. Aldiberekotasun horrek paganoen salaketak ekarri zituen, esanez kristauen ideia berri eta arrotzek inperioaren funtsa ahuldu zutela. Paganoek kristauei leporatu zieten Erroman gertatutakoa Alarikok hiria arpilatu zuenean. Agustinek, ordea, paganoen fede ezari leporatzen zion gertakari bera. Agustinen aburuz, fedea eskaini beharrean, beraien

San Agustinen filosofia eta ikuspegi etikoaren funtsezko kontzeptuen glosarioa:

Borondatea

Askatasunaren erabilera ona egiteko bertutea. Onaren baitan ongia egitea. Kontzeptu nagusia bere filosofian eta ikuspegi etikoan. Ariman ditu bere sustraiak; beraz, hau kaltetuta dagoenez, borondatea ahul dago. Gizakia mugitzen du.

Jainkoa eta Grazia

Izaki gorena, kreatzailea, betierekoa, mugagabea, beharrezkoa, bere kabuz existitzen den bakarra, bakuna, orojakile ahalguztiduna, perfektua, justua.

Ongi gorena denez, gizakiaren eginkizuna harengana ailegatzea da.

Neurritasuna

Gizakiak berez duen bertutea. Gorputzaren eskakizunak eta arrazoimenaren beharrak orekatzeko. Liberum arbitrium-a orekatzen lagundu, borondatea sendotu. Arima gorputzetik askatu, Jainkorako...

Kant eta Ilustrazioa: Arrazoimen Publikoa eta Pribatua

Immanuel Kanten arabera, arrazoimenaren erabilera publikoak beti askea izan behar du; erabilera pribatua, aldiz, sarritan mugatua izan behar da.

Arrazoimenaren erabilera publikoa aditu den norbaitek irakurlearen aurrean egiten duena da. Erabilera pribatua, aldiz, hari dagokion funtzionario-postu edo kargu jakin batean zilegi zaiona da.

Adibideak: Arrazoimenaren Erabilera Publikoa eta Pribatua

• Armadako ofizialak:
  • Erabilera pribatua: Bete behar du beti gainetik datorkion agindua.
  • Erabilera publikoa: Aditua den aldetik, ozen argudia dezake agindu horren helburuaren aurka.
• Herrikideak:
  • Erabilera pribatua: Ezin diezaioke uko egin zergak ordaintzeari.
  • Erabilera publikoa: Zerga horien bidegabekeriari edo

Sarrera: Gizakia, animalia politikoa

Gizakia animalia politikoa da; beraz, gizartean bizitzeko beharra du. Gizartea antolatzeko eran, Platonen eta Aristotelesen ereduak kontrajartzen dira.

Familiaren garrantzia

Aipatzeko lehen puntua familia da. Platonek familia distrakzio bat dela diosku, baina Aristotelesen iritzia guztiz kontrakoa da. Bere ustez, elkarterik berezkoena eta lehenengoa familia da, ostean hauek osatutako auzoa, eta amaitzeko hiria. Beraz, familia garrantzitsua da eta ez da oztopo.

Erregimen politiko egokiena: Politeia

Mazedoniarrak proposatzen duen sistema politikoa errepublika da (Politeia). Bere irizpidea ez datza gobernatzen duen pertsonen kantitatean, garrantzitsua nork eta zertarako den da: herri osoaren interesak defendatzeko....

Gizakia ulertu nahi badugu, haren ideiak aztertu behar ditugu. José Ortega y Gasset filosofoaren arabera, ideiak gizakiak munduan nora jo behar duen jakiteko baliatzen dituen koordenadak dira. Ortegak ideia-mota bi bereizten ditu: sineskerak eta ideiak (edo burutapen ideiak).

Sineskerak eta Ideiak: Bi Kontzeptu Nagusi

Sineskeren Definizioa

Sineskerak gure ondoan berez aurkitzen ditugun usteak dira, aldameneko errealitatearen nahitaezko osatzaileak. Geure burua munduan kokatzeko modua automatikoki luzatzen digutenak dira. Hain onartuak dauzkagu, ezen haien alde egiteko beharrik ere ez baitugu ikusten.

Ideien Definizioa

Ideiak, berriz, gure bizitzako jarduera intelektualaren emaitza dira, hau da, gizakiak berariaz eraikitzen ditugun pentsakizunak....

Nietzsche eta Kristautasuna

Kristau ikuspegian, Jainkoak mundua eta gizakiak gobernatzen ditu. Nietzscheren ustez, Jainkoak gizabanakoak makurtzen eta umetzen ditu; kristautasuna 'herriarentzako platonismoa' da, eta indibiduo arruntentzako eta baldarrentzako metafisika mota bat besterik ez da. Nietzscheren iritziz, kristaua izatea bizitzan egoteko modu bat da, indibiduo mantsoen eta ahulen bizimodua, eta kristautasunak defendatutako balio moralak ere mespretxagarriak dira.

Jainkoaren Heriotza

Berak aldarrikatzen du Jainkoaren heriotza. Hark jakinarazten digu mendebaldean Jainkoarenganako sinesmena beherantz doala, eta horrek izugarrizko ikuspegi aldaketa ekarriko duela. Jainkoaren heriotzak existentziaren esangura eta norabideak hankaz gora jartzen...

Arrazionalismo modernoa XVII. mendearen lehen erdian sortutako korronte filosofikoa da, Descartesen eskutik. Arrazoitzeko bi modu edo prozesu daude: alde batetik, metodo deduktiboa dago. Metodo hau zalantzan jarri ezin daitezkeen egia orokorretik hasten da, eta beste alde batetik, indukzioa dago, non zentzumenen datuetatik hasten da ondoren ideia orokorretara iristeko. Arrazionalismoan metodo deduktiboa erabiltzen da, matematika zalantzan jarri ezin daitezkeenetatik abiatzen baita.

Arrazionalismoaren Ezaugarriak

• Giza arrazoimenean erabateko konfiantza: Arrazoimena gizakiak egia aurkitzeko duen gaitasun bakarra da. Aro Modernoan arrazoiari nagusitasuna eta lehentasuna eman zitzaion.
• Jatorrizko ideien existentzia: Platonen eragin zuzena agertzen

Kanten testuinguru historiko-filosofikoa

Immanuel Kant 1724an jaio zen Königsbergen, Prusiako hiriburuan. Bertan ere hil zen, 1804an. Bere bizitza ia osoan zehar Königsbergen bizi izan zen. Hiri honetako unibertsitatean irakasle izan zen 40 urtez. Irakatsi zituen arlo garrantzitsuenak logika, metafisika, geografia, morala eta antropologia izan ziren; matematika, fisika eta natur zientziak ere irakatsi zituen, ordea. Ikusten dugun bezala, Ilustrazioaren izpirituak bultzatuta, ezagutzaren arlo askotan interesatuta zegoen.

Federiko I.aren erregealdia eta Europako egoera

Kant jaio zenean, Prusian Federiko I.a zegoen agintean (1713-1740). Errege Sarjentua bezala ezaguna zen, eta Prusiar militarismoaren aita izan zen. Merkataritza garatu zen, eta...

Descartesen Arrazionalismoa: Arrazionalismoaren Ezaugarri Orokorrak

Arrazionalismoa Aro Modernoan sortu zen, XVII. mendean, Frantzian, eta ordura arteko filosofia aldatu zuen. Arrazoiaren buruaskitasuna aldarrikatzen du ezagutzaren iturri gisa, eta, honenbestez, arrazionalismoak arrazionalismoari ematen zion lehentasuna, eta ez zentzuei. Ezagutzaren oinarriak sortzetiko ideia jakin batzuk ziren, horiek ezin baitziren zalantzan jarri, intuizioz hautemateko modukoak baitziren. Arrazionalismoaren arabera, gizakiak egia eztabaidaezinen berri izan zezakeen, arau, printzipio eta metodo egokiak erabiliz. Errealitatea dedukzioaren bidez ezagutu zitekeen metodo egokia aurkituz. Descartesek zalantza erabili zuen. Arrazionalistek erabili zuten metodo zientifiko...