Batxilergoa mailako Filosofia eta etika ikasgaiko apunteak, laburpenak, lanak, azterketak eta ariketak

Idatzi zure testua hemen!

XVIII. Mendea: Ilustrazioaren Garaia eta Immanuel Kant

XVIII. mendea Ilustrazioaren garaia da, eta Immanuel Kant filosofo ilustratu nagusia da.

Pentsamendu Ilustratuaren Ezaugarri Nagusiak

• Arrazoimena: Arrazoimenarenganako konfiantza zabaldu zen eta, honi esker, aurrerapen zientifiko, ekonomiko, politiko eta moralak eman ziren. Arrazoimenak mugak zituela onartu zen.
• Erlijio naturala: Jainkoa munduaren sortzailetzat hartzen jarraitzen da, baina ez du gertakarietan parte hartzen; hauek arrazoimenaren pean daude.
• Ezagutza zabaltzeko asmoa: Garai honetan Entziklopedia agertu zen (Diderot eta D'Alembert). Pedagogia ere sortu zen, heziketa bultzatzeko asmoz.
• Gizartean berdintasuna eta askatasuna bultzatzeko ideiak: Monarkiaren

Arrazionalismoaren ezaugarri orokorrak

Arrazionalismoa Descartesek sortutako sistema filosofikoa da, XVII. eta XVIII. mendeen artean indarra hartu zuena, batez ere Europan. Arrazionalismoaren ordezkari nagusiak Leibniz, Spinoza eta Malebranche direla esaten da.

Ezagutzaren jatorria eta zentzumenen kritika

Arrazionalismoa ezagutza arrazoimenetik datorrela pentsatzean datza, hau da, jatorrizko ideietatik. Gainera, zentzumenek ematen diguten ezagutza gutxiesten dute. Arrazionalistek diote zentzumenek askotan huts egitera eramaten gaituztela eta, bakoitzak errealitatearen pertzepzio bat duenez, ezinezkoa izango litzateke denok ezagutza berdinak izatea.

Ideiak eta egiaren irizpidea

Ildo beretik, arrazionalismoak dio ezagutzaren objektua ideiak direla;...

Kultura eta Identitatea: Berdinak ala Desberdinak?

Sozializazioari esker, banakoak bere sentimenduak bideratzen eta ulertzen ikasten du. Prozesu hori bi norabideetan gauzatzen da: kulturak berdinak egiten gaitu. Gizarte talde berri guztiei kultura berbera inguratzen saiatzean, berdindu egiten dira pertsona guztiak. Banakoak ez du aukeratzen bola izan nahi duen, jaio garen kulturak behartzen gaitu horretako kide izatera. Kulturak desberdinak izatera behartzen gaitu. Aldi berean, gizakiak pentsatu eta kritikatu dezake, identitate kulturari esker. Pertsona guztiei ez zaie berdin onartzen tradizioak imposatzen dituzten baldintzak.

Sexu edo Genero-Identitatea

Sexu edo genero identitatea erakusten du gizakien gaitasun ugari rol edo funtzio batera murriztuta

Txartasunaren Arazoa eta Agustinen Erantzuna

Oraindik geratzen zaigu txartasunaren arazoa. Honen aurrean, eta manikeoen teoria garatuz, Agustinek esango du Txartasuna ez dela Jainkoak sortua; beraz, txartasuna izango litzateke Ongiaren Gabezia.

Horretaz gain, hiru txartasun mota ezberdin egongo dira:

• Morala: Zerikusia dauka gure aukeratzeko askatasunarekin; gizakia aukeratzean txartasuna aukeratu dezakeelako.
• Fisikoa: Heriotza eta mina giza naturarekin doa; sufrimendua beharrezkoa delarik sufrimendurako.
• Metafisikoa: Sortuak izana berezko inperfekzio bat suposatzen du, gure sortzailea perfektua den bitartean.

Adan eta Eva: Pekatu Originala

Hau dator Adan eta Eva paradisuan Jakinduriaren fruitua (sagarra) jan zutenetik. Memento horretan ezin ziren...

Antropologia Kulturalaren Jatorria eta Xedea

Antropologia kulturala XIX. mendearen amaieran diziplina gisa sortu zen. Gizakiaren bizimodua oinarri hartuta hura aztertzea zuen xede: hots, sortzen duen kulturaren eta garapen-eremu duen kulturaren ikuspuntutik.

Antropologia kulturalaren ikerketa-objektu dira hauek guztiak, horietako bakoitzak gizakia ezagutzeko bidea ematen baitigu:

• Ahaidetasun-harremanak
• Antolaketa politikoa, ekonomikoa eta soziala
• Mitoak eta festak
• Sinesmenak
• Dieta
• Hiriak antolatzeko modua

Etnografia eta Etnologia

Antropologia kulturalak bi azpidiziplina ditu zutabe, bata bestearen osagarri: etnografia eta etnologia.

• Etnografiak herri baten bizimodua deskribatzen du; horretarako, ikertzailea ahalik eta era sakonenean barneratu beharko

Zoriona: Platonen Ikuspegia

Zoriona duena edo dakarrena. Platonen arabera, zoriona mundo adigarrian baino ez da posiblea; hau da, gizakiak gauzen esentziak (ideiak) ezagutzen dituenean zoriontsua izatea lortuko da. Beraz, ongiaren ideia ezagutu gabe ezin da zoriontsua izan. Ondorioz, zoriontsua izateko intelektualismo moralaren bidean oinarritu behar dugu.

Harmonia: Justizia eta Bertuteak

Harmonia estilurik gabeko harreman-egoera orekatua da. Justizia bertute nagusiena da eta arimaren hiru joeraren orekan datza. Harmonia sortzen da, bakoitzak berea egiten duenean.

• Jakinduria edo Zuhurtzia: Arima arrazionalari dagokion bertutea.
• Sendotasuna edo Adorea: Mina, ahaleginak eta zoritxarrak jasateko ahalmena, suminezko arimaren bertutea.
• Neurritasuna: Irritsezko

Filosofia Grekoaren Oinarriak

Sofistak: Jakintzaren profesionalak

Sofistak jakintzaren profesionalak ziren; hau da, irakasteagatik kobratzen zuten. Haien irakaspenaren helburua ez zen egiazko ezagutza lortzea, baizik eta erretorika erabiltzea. Ezagutzari dagokionez eszeptikoak ziren eta, ziotenez, iritziak baino ezin ziren eman. Haien ustez, ez dago egia absolutu bat; egia ezagutzen duenaren araberakoa da.

Sokrates: Egia unibertsalaren bila

Sokrates sofisten planteamenduei aurre egin zien lehen pentsalaria da. Berarentzat, ezagutza egia bilatzeko tresna bat zen eta sofisten erlatibismoaren eta eszeptismoaren aurka zegoen.

• Ironia sokratikoa: Hasieran, kontzeptuei buruz galdetzen ziotenean, ezjakinarena egiten zuen, solaskidearen baieztapen faltsuak

Indukzioa eta bere motak

Indukzio bidezko arrazoiketan, esperientziaz ezagututako kasu partikularretatik abiatuta ateratzen da ondorio orokorra. Bi mota bereizten dira:

• Indukzio osoa: Aztergai den eremuko kasu guzti-guztiak ezagutzen eta hartzen dira.
• Indukzio ez-osoa: Ez du bere osotasunean hartzen kasu bat.

Metodo hipotetiko-deduktiboaren urratsak

1. Behaketaren eta esperimentazioaren bidez, kasuan kasuko jakintzak argitu ez duen arazoren bat aurkitzen da.
2. Azalpeneko hipotesi bat sortzen da.
3. Hipotesiak esperientziaren bidez egiaztatzeko moduko ondorioak ateratzen dira.
4. Esperimentuak egiten dira ondorioak egiaztatzeko edo faltsuak diren jakiteko.

Enuntziatuak, legeak eta teoriak

• Protokolozko enuntziatuak: Enpirikoki egiaztatzeko moduko fenomenoak azaltzen

Hegel eta Idealismoaren Kritika

Idealistentzat ezinezkoa da errealitatea den bezala ezagutzea, erreala dena ideia baita. Horrez gain, zerbait ote dagoen eta nolakoa den jakitea ezinezkoa da. Tesi honen aldekoa Hegel izan zen. Baina, zer da errealagoa, zuek edozein pertsonari buruz duzuen ideia edo pertsona hori bera?

Hegel eta Alienazioa: Ikuspegi Idealista

Hegelentzat lehenbizi ideiak sortzen dira eta gero era materialean adierazten dira. Hau oinarrizkoa da bere lanean.

Feuerbach eta Alienazio Erlijiosoa: Materialismoa

Feuerbachek gogor kritikatu zuen Hegelen ikuspegi idealista. Erreala den bakarra materia da; Espiritua ez da materiaren emaitza, ordea. Jainkoaren eta gizakiaren arteko harremana alderantziz ezarri behar da: erlijioak dio Jainkoak...

Nietzsche eta Mendebaldeko Filosofia

Nietzscheren ustez, mendebaldeko filosofiaren oinarria okerra da, arrazoiari garrantzi gehiegi eman baitio. Arrazoia goresteko joera hau Antzinako Grezian hasi eta Arrazoi Ilustratuan amaitu zen. Horrela, lehentasuna ematen zioten metafisikari zentzumenen munduaren aurrean, giza bizitza gainbeheran sartuz. Hau saihesteko, mendebaldeko kulturaren oinarri metafisiko, epistemologiko, erlijioso eta moralak kritikatu zituen.

Arrazoi Ilustratuari Eginiko Kritika

Haren ustez, arrazoi ilustratuak giza bizitza baztertzera eramaten du, eta gizakia gainbeheran jartzen du. Arrazoiarenganako fede itsu hori oinarri gabea da, giza alderdi sortzaileenak ukatzen baititu, eta hori kristauen monoteismoaren isla dela dio. Arrazoi...