Batxilergoa mailako Filosofia eta etika ikasgaiko apunteak, laburpenak, lanak, azterketak eta ariketak

Kultura-aniztasunari buruzko azalpenak

Metodo konparatiboa darabil, kultura baten bereizgarriak beste kulturekin alderatuta deskribatzen ditu. Bi azalpen nagusi daude:

1. Eboluzionismoa (Kultura-eboluzioa): Batzuk besteak baino primitiboagoak direla dio. Teoria horren barruan bi joera daude:
   • a) Lerrobakarrak: Kultura guztiek aldi ebolutibo berberak igaro behar dituztela uste dute. Horrek esan nahi du kulturak behe-mailakotik goi-mailakora sailka daitezkeela.
   • b) Lerroanitza: Kultura bakoitzaren eboluzioak prozesu propioak igarotzen dituela uste dute.
2. Difusionismoa: Kultura-aniztasuna ez da sortzen kultura bakoitza bere kabuz jardunez; aitzitik, kultura batzuen eta besteen arteko harremanen eta eraginen emaitza da.

Goi eta Behe Mailako Kultura

Etnozentrismoa

Gainerako...

Etika Materialak eta Zoriontasunaren Bilaketa

Sokratesen Intelektualismo Morala

Sokratesen jarrera moralari dagokionez, intelektualismo moraltzat hartzen da. Teoria horren arabera, inork ez du nahita gaizki jokatzen. Ongia ezagutzen duenak zuzen jokatuko du.

A. Eudemonismoa (Aristoteles)

Aristotelesek K.a. IV. mendean sortu zuen. Zoriontasunaren etikan (eudemonismoa) aurresuposatu zuen guk guztiok jarraitzen dugun ongi gorena zoriontasuna dela. Beraz, hausnarketa etikoaren lana izango da zoriontasuna zer den eta nola lor daitekeen ikertzea.

Gizakia zoriontsua da ahalik eta modu perfektuenean garatzen denean, gizakia bezala norbera errealizatzen denean. Pentsatzeko eta arrazoitzeko gaitasuna da bakarrik gizakiaren jarduera propioa. Gure bizitza zenbat...

Zoriontasuna San Agustinen Filosofian

Denok nahi dugu zoriontsu izan. Agustinen ustez, zoriontasuna lortzea da gizakiaren azken helburua (eudaimonismoa). Baina desioaren nahiak asez lortzen ditugun ondasunak galkorrak dira (gauza materialak, plazera, grinak...) eta ez digute ematen etengabeko zoriona, barruko zoriona; alde batetik, galtzeko beldurrez bizi garelako eta, bestetik, lortu ahala beste gauza bat nahi dugulako. Benetako zoriontasuna, Agustinen ustez, ondasun iraunkorrak izatean datza. Agustinen planteamenduan, zoriontasuna desioen menpe jartzea akats larria da; beraz, planteatutako tesiaren aurka egingo luke.

Zoriontasun-momentuak lor ditzakegu soilik, zeren ez baita posible ongizate ideal eta iraunkorra izatea: Utopia.

Laburpena: "Ama

Ezagutza zientifikoa

Ezagutza zientifikoa naturaren edo gogoaren gertakarien eta prozesuen ezagutza arrazionala da.

Zientzia motak

• Formala: Prozesu mental logikoez eta matematikoez arduratzen dira.
• Enpirikoa: Errealitateko gertakariak eta prozesuak azaltzen dituzte.
  • Esplikatiboak: Errealitateko arlo jakin bati dagozkion gertakariak arautzen dituzten lege orokorrak egiten dituztelako eta osotasun koherente bat eratzean, teoria bat osatzen da.
  • Kontrastagarriak: Ateratako ondorioak esperientziarekin konparatzea beharrezkoa da, behaketa eta esperimentazioaren bidez.

Zientziaren metodoak

• Induktiboa: Esperientzia-gertakarien behaketatik orokortze bat egiten da.
• Deduktiboa: Logikaren eta matematikako eragiketen metodo komuna da. Inferentzia deritzo aldez aurretik

Descartesen Ideiak eta Substantziak

Ideia Motak Descartesen arabera

Descartesentzat hiru ideia mota daude:

• Jatorrizko ideiak (Innatoak): Gizakiak berez dituen ideiak (adibidez, arimaren eta Jainkoaren ideia).
• Ideia eratorriak (Adbentizioak): Zentzumenen bidez jasotzen dugun informaziotik eskuratzen ditugunak (adibidez, txakurra).
• Irudimenezko ideiak (Fikziozkoak): Gizakiak sortutako ideiak, adimenak ideia berri bat sortzen duenean (adibidez, zentauroa).

Jainkoaren existentzia (Res Infinita)

Descartes iritsi aurretik, lehenbizi munduaren existentzia frogatzen zen, eta horretan oinarrituta Jainkoaren existentzia frogatzen zen. Descartesen iritziz, ordea, Jainkoaren existentziak baldintzatzen zuen beste gauza batzuez ziur egotea. Egoera hori ikusita,...

Pentsamendu Iraultzailea eta Gizarte Kritika: Susmoaren Filosofoak

Darwin eta Espezien Jatorria

Charles Darwinek, Espezien Jatorria obran, garaiko pentsamenduari eta zientziari iraultza ekarri zien. Mundu naturala garatu, eboluzionatu eta eraldatzen dela dio, eta ingurura hobeto moldatzen direnak biziraun egiten dutela. Filosofoek Darwinek esandakoa jaso eta haren eragin nabarmena izan zuten, susmo jarrera salatuz.

Susmoaren Filosofoak: Descartes, Marx, Nietzsche eta Freud

Descartesek, beraz, dena zalantzatu zuen, kontzientzia barik. Gauzen barrenean ere begiratu behar da, azalean geratu beharrean.

Marxen susmoa justizia sozial eta ekonomikoa lortzeko ezintasunetik dator. Haren esanetan, "Erlijioa herriaren opioa da".

Modernitatearen oinarriek behea...

Balioen Transmutazioa

Nietzscherentzat, Mendebaldeko kulturan indarrean egon diren balioak (morroien moralak jasotzen dituenak) kaltegarriak dira, bizitzaren aurkakoak direlako, eta, beraz, desagerrarazi egin behar dira. Morroien moralaren ordez, bizitzaren aldeko balioez osaturiko jaunen morala ezarri behar da.

Morroien Morala eta Jaunen Morala

Genealogiaren lehen emaitza bi moralen aurkikuntza da: jaunen morala eta morroien morala. Nietzschek “ongia” eta “gaizkia” kontzeptuen sorrera ikertzen du, bere ezagutza filologiko sakonak bultzatuta, eta hizkuntza orotan aurkitzen ditu nobleek eta boteretsuek egindako identifikazioak:

• Ona = noblea = botereduna = zoriontsua = Jainkoek bedeinkatuta

Hortaz, “ona” hitzak indartsua, menperatzailea,...

Marxen Materialismoa: Gizakia Historiaren Protagonista

Marxen materialismoak gizakia historiaren protagonista gisa baieztatzen du. Hau da oinarria:

• Gizakiak beste gizakiekin eta naturarekin finkatzen dituen harremanak harreman naturalak dira.
• Gizakiek ondasun materialak ekoizten eta trukatzen dizkiote elkarri beren behar materialak ase ahal izateko. Marxek honi bizitzaren ekoizpen soziala deitzen dio.

Materialismo hau materialismo dialektikoa eta historikoa da; historiaren interpretazio bat. Giza historia baldintzatzen duena ez da espiritua (Hegel), produkzio-harreman ekonomikoak baizik.

Egitura Ekonomikoa eta Gainegitura

Gizartearen garapen osoa ekonomiaren bidez azaltzen da, ondasun materialen produkzioaren bitartez (azpiegitura). Edozein antolakuntza...

Platonen Filosofiaren Oinarriak: Ezagutza eta Errealitatea

Ezagutza Motak: Doxa (Iritzia) eta Episteme (Zientzia)

Platonek bi mundu bereizten zituen, eta horietako bakoitzari ezagutza mota bat zegokion:

1. Mundu Sentikorra eta Doxa (Iritzia)

Zentzumenen bidez lortzen dugun mundu sentikorra imitazio inperfektua da, ez baita benetako errealitatea. Ezagutza mota hau Doxa (iritzia) da, eta ezaugarri hauek ditu:

• Subjektiboa eta erlatiboa.
• Oinarririk gabekoa.
• Galderei erantzuten die, baina ez da zergatia azaltzeko gai.

Platonen ustez, ezaugarri hauek kontuan hartuta, ezinezkoa da benetako ezagutza lortzea bide honetatik.

2. Mundu Ulerkorra eta Episteme (Benetako Ezagutza)

Lor dezakegun benetako ezagutza Episteme (zientzia) da, eta arrazoiaren bidez lortzen...

Descartes eta Jainkoaren existentzia

Descartesek zalantza metodikoarekin matematika bera ere zalantzan jarri zuen, jenio maltzurraren hipotesiari jarraiki. Bere ustez, nolabaiteko izaki maltzurra egon daiteke, ahalguztidun bezain iruzurgilea, eta horregatik matematikaren egiarik sinpleena ere ez da ziurra izango.

Hori dela eta, izaki maltzurraren teoria gainditzeko eta deuseztatzeko, Descartesek Jainkoaren existentziaren beharra plazaratu zuen: Jainkoa ontasuna bera bada, ez du utziko ni engainatua izan nadin. Hau da, Jainkoak bermatzen du egia-irizpidea aplika dezakegula beste egia ebidente batzuk lortu ahal izateko.

Jainkoaren existentzia frogatzeko 3 argumentu

• Izaki perfektuaren ideia: Gizakiak zalantza egiten duenean konturatzen da inperfektua