Batxilergoa mailako Filosofia eta etika ikasgaiko apunteak, laburpenak, lanak, azterketak eta ariketak

Gizakia: Bukatu Gabeko Erronka

Gizakia bukatu gabeko erronka bat da; bere espeziea arazo bihurtu duen lehen espezie auto-kontzientea da, eta filosofiaren bidez bere burua ulertu nahi du.

Eboluzioaren Teoriak: Neo-darwinismoa eta Soziobiologia

Neo-darwinismoa Darwinen eta Mendelen teorien batura da:

• Darwin – Hautespen naturala: Aldaketa biologiko eraginkorrenak bakarrik mantentzen dira.
• Mendel – Mutazio aleatorioak: Mutazioak gerta daitezke eta ingurunera egokitutako geneak heredatu daitezke.

Soziobiologia (E. O. Wilson): Jokabide sozialak (bikotekidea aukeratzea, elkartasuna…) determinazio biologikoagatik azaltzen dira; helburua taldearen geneak kontserbatzea da (adibidez, inurritegia).

Teoria ez-determinista: Garuna handitu da jarduera teknologiko,

1. Filosofia-ingurumena: Arrazoi Ilustratuaren Krisialdia eta XX. Mendeko Totalitarismoak

XVIII. mendean, Ilustrazioak tradizioa eta erlijioaren arau finkatuak albo batera utzi nahi izan zituen. Horren ordez, arrazoiaren erabilera librea aldarrikatu zuten, uste baitzuten horrela gizartea hobetuko zutela. Kantek “Sapere Aude” (“ausartu zaitez pentsatzen”) leloarekin adierazi zuen hau. Ilustratuek zioten arrazoi askearen bidez aurrerapen zientifikoa, politikoa eta morala lortuko zela eta, azkenean, gizartea ia perfektua izango zela. Hala ere, gauzak ez ziren horrela atera. XX. mendeko bi mundu gerrak, bonba atomikoak eta heriotz-zelaiak erakutsi zuten gizateria utopia baino gehiago hondamendira hurbildu zela.

Horren aurrean, 1930eko hamarkadan...

Askatasuna eta Gaitzaren Arazoa

Agustinek gaitz moralaren eta askatasunaren arteko erlazioa aztertzen du, gaitza ongia ez aukeratzea dela azpimarratuz. Bere ustez, bi askatasun mota bereizten ditu: libertas, ongia egiteko joera (jatorrizkoa), eta liberum arbitrium, jatorrizko pekatuaren ondorioz gizakiak bereganatutako gaizkia egiteko joera. Adam eta Evak Jainkoaren agindua desobeditu zuten, eta horrek gizateria jatorrizko pekatura eraman zuen, gaitzaren eta sufrimenduaren kausa bihurtuz. Horrela, gizakiak askatasuna galdu zuen eta bekatuak egiteko joera handiagoa bereganatu zuen, hots, gaizkia egiteko joera handitu zuen. Agustinek dioenez, jatorrizko pekatua bataioko sakramentuak garbitzen du, baina gizakiak berriro ere Jainkoaren laguntza...

Agustin Hiponakoa

Fedea eta Arrazoimena: Ezagutzeko Sinetsi. Metodoa

Ezagutza/Egia lortzeko Fedea eta Arrazoimena konbinatzen ditu: Ezin da egia ezagutu federik gabe (hau Platonek eta Sokratesek uste zuten), jainkoaren argitzapena beharrezkoa da.

"Ezin baduzu ulertu, sines ezazu ulertzeko" / "Ezin da egia absolutua ezagutu federik gabe", Jainkoen argitzapena behar da.

"Ez saiatu ulertzen sinesteko, sinetsi ulertzeko" - sinetsi hori ulertzeko eta ez arrazoimenaren bidez.

ONGIA = JAINKOA, honetarako fedea behar da (kristautasunaren sortzaile).

Manikeismoaren eraginez, arrazionalismo autonomoaren bitartez Jainkoarengana heltzeko, ulertzen dena soilik sinistea, eszeptizismora heltzea, ezseptizismora heldutzea eta dena zalantzan jartzea, hau gainditzen...

IDEIEN TEORIA

Platonen ontologia dualista da. Bi errealitate bereizten dira:

• Mundu sentigarria: Heraklitoren ikuspegian oinarritu zen gauzak materialek osatutako mundua azaltzeko; ere itxurazko mundua esaten zaio. Objektuak zentzumenen bidez ezagutu daitezke.
• Ideien mundua: Arrazoimenaren bidez ezagutzen da mundu ulergarria. Parmenidesen ikuspegia: ideiak unibertsalak, perfektuak, bakarrak, materiagabeak, aldaezinak eta betierekoak dira. Hierarkikoki ordenatuta daude, perfekzioaren arabera: Ideia gorena Ongia da, ondoren zuzentasunaren eta edertasunaren ideiak, ideia matematikoak, eta azkenik objektu naturalak (piramide adibidez).

Erlazioa: Ideiak esentzia objektibo eta unibertsalak dira. Haien helburua atzematzea da. Mundu sentigarrian dauden...

Nietzsche eta kristautasunaren kritika

Kristautasunaren ideia guztien oinarrian Jainkoa dago, baina Nietzschek ateismoa aldarrikatzen du. Nietzschek dio Jainko transzendente eta gorenaren ideia bulkada naturalak erreprimitzeko eta lurreko existentziaren bizitasuna eta betetasuna ukatzen duten balioak baieztatzeko diseinatutako giza eraikuntza dela.

Nietzscherentzat, Jainkoaren ideia hori oztopo bihurtzen da gizabanakoaren loraldi osoa lortzeko eta bizitza bere osotasunean baieztatzeko. Horren ordez, balioen transbalorazioa proposatzen du, non ongiaren eta gaizkiaren nozio tradizionalak berriro balioesten diren.

Jainkoaren heriotza eta ondorioak

Hortaz, Nietzscheren iritziz, Jainkoa desagertzean, desagertu egiten dira ere hari atxikitako balio kristauak...

San Agustinen Jainkoaren existentzia eta Ideia Eredugarriak

San Agustinek bi motatako izakiak bereizten zituen: Izaki Absolutua (Jainkoa) eta honek sortutako izaki kontingenteak, hau da, existitzen diren izakiak baina edozein momentutan existitzeari utzi ahal diotenak. San Agustinen funtsa, Jainkoa bera zen.

Jainkoaren Ezaugarriak eta Frogapenak

Jainkoa izaki absolutua, betierekoa, perfektua, guztiz ona eta justua da. Fededunen ariman ideia erlijioso hau frogatuta dago, eta ondorioz, Jainkoa existitu ez balitz, ezinezkoa izango litzateke.

San Agustinen Argudioak Jainkoaren Alde

San Agustinek Jainkoaren existentzia frogatzeko hainbat argudio erabiltzen ditu:

• Argudio Gnoseologikoa: Egiaren existentzia defendatzen du, eta egiaren funtsa Jainkoa denez,

1. Teleologia

Helburu nagusia Jainkoarengana joatea da; hortaz, zintzo eta erne ibili behar dugu bizitzan salbazioa lortzeko.

• Jaungoikoarenganatzea: Jainkoarekin daukagun zorra ordaintzeko berarengana hurbiltzen gara salbazio hori lortzeko.
• Dena: Jainkoa zorionaren eta jakintzaren iturria denez, gero eta hurbilago egon behar dugu berarengandik.
• Ergelkeria: Gaizki bizitzea, hots, mundu honetako gauzetan galtzea.

2. Etika eta Epistemologia

Benetako egia bizia aurkitu arte elizan galduta ibili nintzen, bekatu asko eginez. Hori aurkituta, zoriontasuna eta poza lortuko dut.

• Bekatua: Gaiztokeria egiteko joera; Jainkoak emandako askatasuna gaizki erabiltzea.
• Egia: Kristau egia, egia bizia; nire burua eta neure bihotza betetzen dituen egia da, Agustinek kristautasunean

Dialektika eta Ezagutzaren Teoria Platonen arabera

Platonen Ideien Teoriak azaltzen duenez, errealitate maila bi daude: mundu sentigarria eta mundu adigarria. Bada, ezagutza motak ere bi dira, dualismo epistemiologikoa: dóxa edo iritzia eta epistemé edo zientzia.

Dóxa (Iritzia): Mundu Sentigarriaren Ezagutza

Iritzia mundu sentigarriko gauzei buruzko zentzumenen bidezko ezagutza da, sortzen eta bilakatzen denaren, hau da, aldaketen munduaren ezagutza. Ematen duen irudia, hortaz, nahasgarria da. Itxuretan gelditzen da.

Epistemé (Zientzia): Ideien Munduaren Ezagutza

Zientzia Ideien Munduari buruzkoa baino ezin da izan, betikoa eta aldaezina denari buruzkoa. Zentzumenak alde batera utzi eta arrazoimenaz baliatzen dena da.

Ezagutzaren lau mailak

Ezagutza,...