Batxilergoa mailako Filosofia eta etika ikasgaiko apunteak, laburpenak, lanak, azterketak eta ariketak

1. Filosofia Existentzialisten Ideia Nagusiak

Filosofia existentzialistak gizabanakoaren existentzia pentsamendu garrantzitsuena bezala hartzen du. Askoren ustez, Ilustrazioaren ideien porrotaren ondorioz sortu zen.

Existentzialismoak hainbat gauza adierazten ditu:

• Fisikoki eta moralki urratutako Europaren historia (mundu gerrak).
• Ilustrazioaren ideietan (askatasuna, berdintasuna, anaitasuna) izandako konfiantzaren porrota.
• Askatasuna galdu duen gizarteria bat (totalitarismoa eta sarraski-esparruak) eta gizakiaren proiektua, aukera eta askatasun mugatua.

Existentzialismoan eragina izan zuten hainbat filosofo daude: Kierkegaard, Nietzsche edo Husserl, adibidez.

Kierkegaard, Nietzsche eta Husserl

Kierkegaardek dio bizitzak garrantzi gehiago hartzen duela...

Ideia filosofiko oso desberdinak

Platon idealista eta Aristoteles errealista ziren. Platonek dualismo ontologikoa zegoela esaten zuen, bi mundu. Esentziak gauzetatik bananduta (ideiak TRANSZENDENTEAK → mundu honetatik at). IDEIAK existitu eta benetako errealitatea dira. PERFEKZIOA mundu sentikorretatik at dago: TELEOLOGIA TRANSZENDENTEA.

Aristotelesentzat, mundua substantzien konposaketa HILEMORFIKOA da: materia + forma. Forma materiaren barnean dago; INMANENTE. Existitzen direnak OBJEKTU/BANAKO KONKRETUAK dira → zerizana (esentzia, forma). Izaki orok funtzio bat lortzea du helburu: TELEOLOGIA INMANENTEA. Ongiaren ideia printzipio ontologiko-etiko-politikoa da. Motor ibilgea = Azken kausa inkausatua.

EPISTEMOLOGIA: ezagutza-teoria

Platonen...

Egitura ekonomikoa eta gainegitura

Marxek ez zuen inoiz esan munduan existitzen den guztia materia hutsa denik. Inoiz ez zuen ukatu adimena, espiritua edo kontzientziaren existentzia. Materialismo marxista ez da ukazio horretan oinarritzen, baizik eta produkzioa, zabalketa, trukea eta ondasun-kontsumoa —gizakien behar oinarrizkoenak bete behar dituztenak— gizakiek beren mentalitatea garatzeko, legeak egiteko eta gizartea gobernatzeko oinarri direla aldarrikatzean.

Gertakari historikoak erabakitzen dituztenak ez dira ez politikako pertsonaia handiak, ez espiritua, ezta jainko kristaua ere; izatez, edozein antolakuntza sozialen oinarria produkzioa da, eta horren bidez azaltzen da historia osoa.

Marxen iritziz, gainegitura —hots, ideia, sinesmen,...

Platonen Ideien Teoria: Dualismo Ontologikoa

Platonek errealitatearen azalpen dualista batean oinarritu zuen bere filosofia, bi mundu bereiziz: Ideien Mundua eta Gauzen Mundua. Horiek dira errealitatearen bi maila ontologikoak, baina ez daude maila berean, mundu desberdinetan baizik.

Batetik, Parmenidesen eraginez, adimenak aurkitzen duen izatea ideiei dagokie, eta ezaugarri hauek dituzte:

• Betierekoak
• Aldaezinak
• Perfektuak

Bestetik, Heraklitoren pentsamenduari jarraikiz, gauzek honako ezaugarriak dituzte:

• Askotarikoak
• Aldakorrak
• Mugatuak

Platonen ustez, bi mundu hauetatik benetan erreala Mundu Adigarria (Ideiena) da. Mundu Sentikorrak (Gauzena) maila apalagoa du, bertako objektu guztiak ideien kopia inperfektuak baino ez baitira.

Ideien Hierarkia eta

1. Zertaz arduratzen da etika?

Etika besteen eta gure ekintzak epaitzeko gaitasuna da. Gure ekintzen atzean dauden irizpideak hartzen ditu kontuan. Filosofia betidanik arduratu izan da judizio moralak egiteko oinarriak ikertzeaz. Eta etika da horretaz arduratzen den filosofia-adarra.

2. Zergatik da gizakia erantzule Erich Frommen ustez?

Frommek dio gizakiak gure ekintzen erantzuleak garela, ez animalien moduan. Gizakiak irekiak gara, eta pertsona bakoitzak erantzun edo erabaki desberdinak hartzen ditu arazo berdinaren aurrean. Gizakiak askeak garelako egiten dugu gure burua, hau da, jokaera baten aurrean erabakiak hartzen ditugu. Sartre-k esan zuen: “Gizakiak kondenatuta gaude erabakiak hartzera”.

3. Zer da askatasuna?

Askatasuna zenbait aukeren...

ESTATUARI BURUZKO IKUSMOLDEAK

Makiavelorekin agertzen hasi baina Antzinarotik erabili da.

DEMOKRAZIAREN JATORRIA

Solon eta Klistenesen erreformek ekarri zuten hasiera Atenasen K.A. V.mendean eta indarrean 322.urtera arte. ATENASTAR DEMOKRAZIAREN EZAUGARRIAK: 1.Demokrazia zuzena: herritarrek bitartekaririk eta ordezkaririk gabe parte hartzen zuten legegintzan eta gobernuan. 2,Herritarren laurdenak bakarrik zuten eskubidea demokrazian parte hartzeko, emakumeak, atzerritarrak eta esklaboak ez.SOFISTAK= Erretorikako maisuak, jendaurrean hitz egiteko artea irakasten zuten, erlatibismotik eta konbentzionalismotik abiatuta. Oratoriako gaitasuna erabakigarria zen atenastar demokrazian, hitzaren erabileran oinarrituta baitzegoen, horregatik izan zuten...

San Agustin: Askatasuna eta Gaizkiaren Jatorria

Askatasunaren inguruko hausnarketa egitean, hiru korronte nagusi bereizten dira:

• Manikeoentzat: Bi jainko daude, ongiarena eta gaizkiarena; gaizkiaren sorrera jainko gaizkilean dago.
• Pelagianismoarentzat: Bekatua ez da transmititzen eta salbatzeko ez dugu Jainkoaren beharrik.
• Agustinentzat: Gaitza gizakiak bere askatasuna txarto erabiltzen duenean sortzen da; beraz, erruduna ez da Jainkoa. Ongiaren sorrera ez dago gizakiaren askatasunean soilik, Jainkoak ere zerikusia baitu.

Askatasuna eta Gizakiaren Esentzia

Hitz egiterakoan, askatasunez hitz egiten dugu. Gizakiaren esentzia aske izatea da. Guretzat, askatasunak aukeramenarekin zerikusia du; Agustinentzat, ordea, garrantzitsuena zer aukeratu behar...

Erlijioaren funtzioa gizartean

Erlijioak historian zehar gizartean funtzio garrantzitsua bete du. Gizakiak betidanik galdetu izan du zergatik existitzen den sufrimendua, zein den bizitzaren zentzua edo zer gertatzen den heriotzaren ondoren. Horregatik, erlijioak erantzun sinboliko eta moralak eskaini ditu, baina, aldi berean, kritika ugari ere jaso ditu.

Erlijioaren alderdi positiboak

• Zentzua: Sufrimendua, heriotza edo bizitzaren helburua ulertzen laguntzen du.
• Komunitatea: Errituen, sinboloen eta sinesmen partekatuen bidez pertsonak elkartzen ditu.
• Morala: Ongia eta gaizkia bereizteko irizpideak eskaintzen ditu.

Erlijioaren kritika: Marx eta alienazioa

Marxek erlijioa kritikatu zuen, alienazioaren adierazpena dela argudiatuz: gizakiak bere indarra...

Simone de Beauvoir eta Generoaren Eraikuntza

Simone de Beauvoir (1908-1986) filosofo, idazle eta feminista frantsesa izan zen. Haren lan nagusia, Le Deuxième Sexe (Bigarren Sexua), emakumeen zapalkuntzaren erro filosofikoak aztertzen dituen funtsezko lana da.

Beauvoirren arabera, emakume izatea ez da esentzia natural bat, baizik eta eraikuntza sozial bat. Haren esaldi ospetsuak —"Ez da emakume jaio, emakume bihurtzen da"— generoaren eraikuntza historikoa nabarmendu zuen. Historian zehar, emakumea bestea gisa kokatu da, gizonezkoarekiko mendeko egoeran.

Emakumeen existentzia askatasunez eraiki beharreko prozesu bat da, eta ez dago emakume izateko modu bakarra. Emakumeen esperientzia testuinguru sozial eta kulturalen arabera aldatzen da, eta...

Testu hau Platonen Errepublika liburutik hartuta dago, non bertan hainbat gai landu zituen. Konkretuki, testu honetan gai nagusia ongia da.

Platon filosofo greziarra izan zen, K.a. V. mendean jaioa. Sokratesen ikaslea eta Aristotelesen maisua izan zen. Garai hartan, aldaketa sozial eta politiko sakonak eman ziren. Platonen ideia nagusietako batzuk ideien teoria, dualismoa, haitzuloaren mitoa eta arimaren teoria izan ziren. Baina, benetan posible al da horrelako hiri ideal bat sortzea?

Adiskidantzaren, Bertutearen eta Hiri Idealaren Aldeko Argudioak

Platonen hiria antolatzearen alde gaude; izan ere, bakoitzak funtzio bat betetzen du gizartean, eta horrek lan banaketa orekatu bat sortzen du. Denek dute beren eginkizuna, eta horrek gizarteko talde...