Agustin Hiponakoa: Pentsamendu Nagusiak

Askatasuna eta Gaitzaren Arazoa

Agustinek gaitz moralaren eta askatasunaren arteko erlazioa aztertzen du, gaitza ongia ez aukeratzea dela azpimarratuz. Bere ustez, bi askatasun mota bereizten ditu: libertas, ongia egiteko joera (jatorrizkoa), eta liberum arbitrium, jatorrizko pekatuaren ondorioz gizakiak bereganatutako gaizkia egiteko joera. Adam eta Evak Jainkoaren agindua desobeditu zuten, eta horrek gizateria jatorrizko pekatura eraman zuen, gaitzaren eta sufrimenduaren kausa bihurtuz. Horrela, gizakiak askatasuna galdu zuen eta bekatuak egiteko joera handiagoa bereganatu zuen, hots, gaizkia egiteko joera handitu zuen. Agustinek dioenez, jatorrizko pekatua bataioko sakramentuak garbitzen du, baina gizakiak berriro ere Jainkoaren laguntza behar du askatasuna zuzen erabiltzeko. Desobedientziak, bekatu originaletik haratago, gizakiaren eragin moral eta espiritual guztiak kutsatu zituen, eta horrek gizakia Jainkoarengandik urrundu zuen.

Gaitza hiru motatakoa izan daiteke:

• Gaitz fisikoa: ongiaren gabezia da, hau da, ongia falta den egoera (gaixotasunak, sufrimenduak, etab.).
• Gaitz ontologikoa: izakiaren perfekzio falta da; ez da bekatuaren ondorioz sortutako gaizkiaren egitura, baizik eta izakiaren baitan dauden mugen ondoriozko errealitatea.
• Gaitz morala: gizakiaren askatasunaren erabilera okerra islatzen du, eta giza borondatearen gaiztakeria agertzen da bertan.

Agustinek uste du gaitz moralak benetako gaitza direla, izan ere, horiek aukerak gaizki erabiltzeagatik sortzen baitira. Gaitz moralaren kausa gizakiaren askatasunaren erabilera desegokia da, eta horrek gizakiaren arima usteltzea dakar. Beraz, Agustinek azpimarratzen du askatasunaren arduragabeko erabilerak etorkizuneko kalteak eragin ditzakeela.

Historiaren Filosofia: Bi Hiriak

Agustin Hiponakoa mendebaldeko kulturan funtsezko erreferentzia da, bereziki Jainkoaren Hiria lanaren bidez. Obra honetan, historiaren interpretazio teologikoa garatu zuen, gertakarien deskribapen hutsetik harago joanez eta haiei zentzu sakonago bat emanez. Greziar ikuspegitik aldenduta, kristautasunak historia linealaren ideia sustatu zuen, non gertakari guztiak Jainkoaren plangintza handiaren parte diren. 410. urtean Alarikoren tropek Erroma suntsitu zutenean, Agustinek historiaren gertakariak eliza defendatzeko erabili zituen, azalduz kristau elizak bere leku propioa zuela Jainkoaren plangintzan eta historian izan zituen zailtasunak Jainkoaren proiektuaren parte zirela, salbazioa lortzeko bidean.

Agustinek bi hiri deskribatzen ditu:

• Lurreko hiria: grina, harrokeria eta botere bilaketatik sortua.
• Jainkoaren hiria: justizian, bakean eta fedean oinarritua.

Bi hiriak historian zehar elkarrekin bizi dira, baina kontrajarriak dira. Lurreko hiria, giza grinek bultzatuta, historian nagusi den arren, Agustinek iragarri zuen azkenean Jainkoaren hiria garaile izango zela, Jainkoaren printzipioak betetzen diren heinean. Agustinismo politikoak elizari garrantzi handia ematen dio, bakea eta justizia sustatzeko gidari gisa. Agustinek defendatzen du historian gertatzen diren aldaketak Jainkoaren plangintza handiaren parte direla, eta Jainkoaren hiria kaosaren aurrean irtenbide gisa aurkezten dela, itxaropena emanez. Azken finean, historia Jainkoaren garaipenarekin amaituko dela sinesten zuen.

Platonen Eragina Agustinen Filosofian

Platonen eragina Agustinen filosofian nabarmena da, eta hori lau arlotan islatzen da:

• Dualismo ontologikoa: Bi autoreek mundua bi mailatan banatu dute: gauza sentikorren eta aldakorraren mundua, eta egia absolutuaren mundua. Izaki sentikorrak kontingenteak direla dio Agustinek, eta Platonen ideiak eredugarri bihurtzen dira kristautasunaren tradizioan. Agustinentzat, ideia horiek Jainkoaren adimenean daude eta egiazko errealitatearen parte dira. Agustinentzat, Jainkoa da ideien iturria eta hori da egiazkotasuna, ontologia bat eratuz.
• Ezagutza: Bi autoreek ezagutza sentikorra eta arrazionala bereizten dituzte. Agustinentzat, ezagutza benetakoa Jainkoaren argitasunetik dator. Biok erabiltzen duten argiaren metaforak jakituria sinbolizatzen du. Agustinek Platonen Ongia Jainkoarekin berdintzen du, eta ideiek ezagutza arrazionala gidatzen dute gizakia Jainkoaren argiaren bidez, beraz, egia kontzientzian sartzen da. Agustinentzat, Jainkoaren argitzapenak bakarrik ahalbidetzen du gizakiek benetako ezagutza lortzea.
• Barnerapena: Agustinek barnerapenaren ideia defendatzen du, esanez ezagutza benetakoak barruko introspekzioan duela abiapuntua. Egia Jainkoaren argitzapenaren bidez jasotzen da, eta kanpoko esperientzien gainetik barneko bizipenak dira nagusi. Agustinen ustez, barneko esperientzia da benetako ezagutza lortzeko bidea.
• Ongia eta Jainkoa: Ongia Jainkotu egiten du Agustinek, Platonen Ongia Jainkoarekin berdinduz. Platonen filosofian, Ongiak gauza guztien funtzio epistemologikoa du, eta Agustinentzat Jainkoak betetzen du funtzio hori, guztien jatorria eta helburua izanik.
• Dualismo antropologikoa: gizakia arimaz eta gorputzaz osatutako izakia da. Arimak arrazionaltasunaren eta espiritualtasunaren gidaritza hartzen du, gorputza, berriz, hilkorra eta materiala baita. Arima hilezkorra izanik, gizakiaren benetako identitatea ariman kokatzen da.