Ekonomia ikasgaiko apunteak, laburpenak, lanak, azterketak eta problemak

Produktu Indibiduala

Atributuak:

Kalitatea: Akatsik ez egotea. Produktu edo zerbitzuari bezeroen beharrak asetzeko gaitasuna ematen dioten ezaugarriak.

Ezaugarriak: Oinarrizko eredu batetatik abiatuz, ezaugarri ezberdinak eta aukera gehigarriak dituen produktua eskaini daiteke.

Estiloa eta Diseinua: Diseinu berritzaile batek enpresa bat eta bere produktuak bereizten lagundu dezake.

Marka: Produktuak identifikatu, bereiztu, babestu eta leialtasuna sortu. Logotipoa: sinboloak + koloreak + sinboloak. Izena: produktu baten deitura.

Ontzia: Markarekin estuki erlazionaturiko produktuaren atributu ukigarria da ontzia. Produktua bere erabilera edo kontsumorako gordetzen du, aldaketa posibleetatik babestuz eta bere merkaturatzea ahalbidetuz.

Funtzio Praktikoak:

Euskal Herriko Industrializazioaren Aroak (1842-1913)

Lehen Aroa (1842-1870): Protoindustria eta Merkataritza Kapitalismoa

• 1833-1839: Lehen Gerra Karlista. Foruak errespetatu ziren Bergarako Besarkadaren ondorioz (Espartero/Maroto).
• 1841: Lege Zatikatua onartu zen, eta aduanak barnealdera mugitu ziren.
• Kapital metaketaren jatorria aztertu behar da.

Bigarren Aroa (1876-1913): Industrializazioaren Gorakada

• 1872-1876: Bigarren Gerra Karlista. Cánovasen garaipena.
• Euskal Herriko industrializazioa garatu zen, altzairu bihurgarriaren eta meatzaritzaren liberalizazioari esker.
• Etorkinen etorrera masiboa.
• 1876-1913: Oparotasun ekonomikoaren garaia.
• 1914: Lehen Mundu Gerraren hasiera.

Frankismoaren Eragina Espainiako Ekonomian

Lehen Aroa (1939-1959): Autarkia

IZAM (Ustiapen Emaitza):

• Ustiapen sarrerak (salmentak)
• Ustiapen gastuak (erosketak, alokairua, amortizazioa, soldatak, hornikuntza, garraioa)
• IZAM = Ustiapen sarrerak - Ustiapen gastuak
• Finantza sarrerak (bestelako sarrerak)
• Finantza gastuak (zorren interesak)
• Zerga aurreko mozkina = IZAM + Finantza sarrerak - Finantza gastuak
• Mozkinen gaineko zerga = Zerga aurreko mozkina x %25
• Mozkin garbia = Zerga aurreko mozkina - Mozkinen gaineko zerga

Errentagarritasun Ekonomikoa:

(IZAM / Aktiboa) x 100

Adierazten du 100 euro inbertitu den bakoitzeko lortuko den errendimendua.

Errentagarritasun Finantzarioa:

(Mozkin garbia / Baliabide propioak) x 100

Adierazten du 100 euro inbertitu den bakoitzeko lortutako mozkinak.

Heltze-Aroa:

• Hornidura aldia (Kontsumitutakoa / Izakinen

Finantza Kudeaketa: Oinarrizko Kontzeptuak

Nb: lehengaien urteko kontsulta/lehengaien BB stocka.

BAb: x egun behar dira lehengaiak biltegian ekoizpen katera pasatu baino lehen.

Nf: urteko ekoizpenaren kostu totala/bb produktu erdibukatuen stocka.

BAf: x egun behar dira produktua fabrikatzeko.

Ns: urteko salmenten kostua/bb produktu bukatuen stocka.

BAs: x egun pasatzen dira salmentan jarri arte.

Nk: urteko salmenten bolumena/bb bezeroen saldoa.

BAk: x egun behar dira bezeroen fakturak kobratzeko.

Nh: urteko lehengaien erosketa/bb hornitzaileen saldoa.

BAh: x egun (ariketan jarri).

Erosi/kontsumitu: NB GORA (konts) NK GORA (erosi).

HAE: x eguneko ustiapen zikloa.

HAF: x egun beharko ditu enpresak inbertitutako dirua berreskuratzeko.

Taula: Aktibo eta Pasiboak

TAULA:

Lan merkatua: Ekonomiaren ikuspuntutik, soldata lanaren prezioa da, eta eskaintzak eta eskariak lan-merkatuan batera duten funtzionamenduaren arabera finkatzen da. Soldata: Soldata besteen kontura egindako lanaren ordainsaria da. Oreka soldata: deritzo eskaintzaren eta eskariaren joko askearen bidez lan-merkatuaren oreka lortzen duen soldatari. Produktibitatea: ekoizpen-prozesu bateko emaitzaren eta emaitza hori lortzeko erabili diren ekoizpen-faktoreen arteko erlazioa da. Giza kapitala: Pertsonek prestakuntzari eta esperientziari esker metatzen dituzen ezagutzen, gaitasunen eta jarreren multzoa da. Langabezia: Lanik eza gizarte garatuen arazo larrienetako bar da. Gobernu ororen helbua da langabeak babestea, bai eta enplegua sortzea ere. Biztanleria:

Akzioen Zabalkuntzako Oinarrizko Formulak

• Akzio zaharrak (Akz. zah.): ks/BN
• Akzio berriak (Akz. ber.): ks/BN
• Konpentsazio Zenbatekoa (KZ): Akz. zah. · BN berria (zabalkuntza honetan handitua)
• Balio Nominala (BN): Kapital Soziala / Akzio kopurua (€ akzio bakoitzak burtsan egon aurretik duen balioa)
• Balio Teorikoa (BT): ((Akz. zah. · Kotizazio Balioa) + (Akz. ber. · BN)) / (Akz. zah. + Akz. ber.) (Akzio bakoitzaren balio teorikoa zabalkuntzaren ondoren)
• Proportzioa: Akz. ber. / Akz. zah. = x/1 (x akzio zahar bakoitzeko akzio berri bat erosteko ahalmena)
• Harpidetzeko Ahalmena (Paz): Dituen akzioak / x = y (harpidetu ditzakeen akzio kopurua)
• Akzioen balio osoa: y · BN € (akzio guztiek duten balioa)
• Harpidetza Eskubidearen Balioa (HE): Kotizazio

Diru-motak

• Legezko dirua

  Legezko billeteak eta txanponak dira, Eurogunean Europako Banku Zentralak jaulki ditzakeen bakarrak.

• Banku-dirua

  Bankuan dagoen "diru birtuala" da. Legezko dirua banku edo aurrezki-kutxan sartzen dugunean sortzen da.

• Beste aktibo likido batzuk (BAL)

  Gordailu ez-bankarioak dira, epe laburrean berreskuratu daitezkeenak. Bere aktibo nagusiak bonu publikoak dira.

Interes-tasa

Kapitala mailegatu ondoren, hasierako kantitatea eta interes batzuk itzuli behar dira. Interesa dirua alokatzearen kostua da, edo diruaren prezioa ere esaten zaio.

Interes-tasan eragina duten faktoreak:

• Eragiketaren arriskua

  Ez itzultzeko arriskuaren arabera, zenbat eta kaudimen handiagoa izan, orduan eta interes-tasa txikiagoa izango da.

• Likidezia

  Aktiboa ia baliorik

Tasak: erakunde publiko bati emandako diru-prestazioak zerbitzu publiko baten truke (unibertsitate publiko bateko matrikula…) Kontribuzio bereziak: obra publikoei esker ondasunek izandako balio- handitzea zergapetzen du (argiztapen-sistema, urbanizazio-lanak…)Zergak: kontraprestazio zuzenik gabe administrazio publikoei ordainketak. Zergak diru-sarrera publikoen zenbateko handiena dira. Bi mota bereiziko ditugu: Zuzenak: pertsonak edo enpresak zuzenean zergapetzen dituzte, bai etekina lortu dutelako bai beren jabetzako ondasun bat erabiltzeagatik.Zeharkakoak: pertsonen ondasunen edo zerbitzuen kontsumoa zergapetzen dute, bai eta ondasunen eta eskubideen eskualdatzeak ere.Zergen elementuak: Zergapeko egitatea: ordainduko dugun zirkunstantzia...

Inflazioaren Kausak eta Ondorioak

Inflazioaren Kausak

Eskariak eragindako inflazioa: Eskariak gainditzen duenean, prezioak gora egiten dute. Bi ikuspegi:

Ikuspegi Keynesiarra

Eskariaren igoerak ekonomiaren ekoizpen-gaitasuna gainditzen duenean sortzen da inflazioa.

Ikuspegi Monetarista

Diru-kantitatea ekoizpena baino gehiago handitzean sortzen da inflazioa (gauza berdinak erosteko diru gehiago badago, garestitu egingo dira).

Kostuek eragindako inflazioa: Enpresen ekoizpen-kostuak igotzen badira, produktuak garestiago saldu behar dira mozkinak mantentzeko.

Egitura ekonomikoak sortutako inflazioa: Merkatuetan lehiarik ez dagoenean, prezioak garestiagoak dira.

Inflazioaren Ondorioak

Erosteko ahalmenaren murrizpena: Prezioek gora eginez gero, diru berarekin...

Definizioak

Estrategia:

Helburu jakin batzuk lortzeko ekintza-plan orokorra.

Enpresa:

Ekoizpen-faktoreak konbinatzen dituen ekoizpen-unitate ekonomikoa.

Marketina:

Etekina lortzeko helburuarekin, enpresa batek kontsumitzailearen beharrak eta nahiak betetzeko garatzen duen jarduera multzoa.

Errenta:

Bazkide batek akzioak edukitzeagatik, bai salmentagatik bai dibidenduengatik, lortzen dituen irabaziak.

Merkatu-kuota:

Enpresa baten salmentak eurotan sektorekiko konparatuta eta ehunekotan neurtuta.

Bazkide:

Sozietate batean eskubideak eta betebeharrak hartu dituen pertsona fisiko edo juridikoa, kapital ekarpenak eginez, etorkizunean etekin ekonomikoak lortzeko helburuarekin.

Fakturazioa:

Sektoreko diru-sarrerak.

Errentagarritasuna:

Interesak sortzeko duen ahalmena