Dirua eta Moneta Politika: Oinarriak eta Eraginak

Diru-motak

• Legezko dirua

  Legezko billeteak eta txanponak dira, Eurogunean Europako Banku Zentralak jaulki ditzakeen bakarrak.

• Banku-dirua

  Bankuan dagoen "diru birtuala" da. Legezko dirua banku edo aurrezki-kutxan sartzen dugunean sortzen da.

• Beste aktibo likido batzuk (BAL)

  Gordailu ez-bankarioak dira, epe laburrean berreskuratu daitezkeenak. Bere aktibo nagusiak bonu publikoak dira.

Interes-tasa

Kapitala mailegatu ondoren, hasierako kantitatea eta interes batzuk itzuli behar dira. Interesa dirua alokatzearen kostua da, edo diruaren prezioa ere esaten zaio.

Interes-tasan eragina duten faktoreak:

• Eragiketaren arriskua

  Ez itzultzeko arriskuaren arabera, zenbat eta kaudimen handiagoa izan, orduan eta interes-tasa txikiagoa izango da.

• Likidezia

  Aktiboa ia baliorik galdu gabe legezko diru bihurtzeko ahalmena da. Zenbat eta likidoagoa izan, orduan eta interes-tasa txikiagoa izango da.

• Maileguaren iraupena

  Epea zenbat eta luzeagoa izan, orduan eta interes-tasa handiagoa izango da.

Moneta Politika

Moneta politika ekonomia egonkortzeko helburuarekin diru-eskaintza eta interes-tasak kontrolatzeko erabiltzen diren neurrien multzoa da. Bi alderdi nagusi ditu:

• Diruaren prezio ofiziala

  Maileguak emateko aplikatzen den diruaren prezio ofiziala da. Interes-tasa txikiagoa bada, mailegu gehiago emango dira.

• Zirkulazioan dagoen diru-kantitatea

  Mailegu gehiago emateak zirkulazioan dagoen diru-kantitatea handitzen du, eta alderantziz.

Moneta Politikaren Aplikazioa

Moneta politika hainbat mekanismoren bidez aplikatzen da:

• Erreserba minimoen mekanismoa

  Bankuek erreserba gisa izan behar duten diru-kantitatea zehazten da.

• Erraztasun iraunkorrak

  Likidezia-erraztasunak dira, banku zentraletik lortzen direnak, alde batetik, kredituak emanez eta, beste aldetik, gordailuak xurgatuz.

• Merkatu irekiko eragiketak

  Diruaren prezio ofizialaren arabera mugitzen dira. Europako Banku Zentralak (EBZ) beste banku batzuei maileguetan ezartzen dien interes-tasaren arabera, banku pribatuek interes-tasa hori handituko dute mailegatzerakoan, etekin ekonomikoak lortzeko.

Moneta Politikaren Eraginak Ekonomian

Moneta politikak bi eragin nagusi izan ditzake ekonomian, diruaren prezioa eta zirkulazioan dagoen kantitatea aldatuz:

• Politika hedatzailea

  Zirkulazioan dagoen diru-kantitatea handitzen da eta diruaren prezio ofiziala txikiagotzen da. Horren ondorioz, kontsumoa eta inbertsioa handitzen dira. Honek ekoizpena eta enplegua gora egitea eragiten du. Hala ere, nahi gabeko inflazioa gerta daiteke.

• Politika murriztailea

  Zirkulazioan dagoen diru-kantitatea txikiagotzen da eta diruaren prezio ofiziala handitzen da. Horren ondorioz, kontsumoa eta inbertsioa txikiagotzen dira. Honek ekoizpena eta enplegua behera egitea eragiten du. Nahi gabeko prezioen geraldia edo atzeraldia gerta daiteke.