Ekonomia ikasgaiko apunteak, laburpenak, lanak, azterketak eta problemak

Ekonomiaren Oinarrizko Kontzeptuak

Jarduera Ekonomikoa eta Funtsezko Faseak

Jarduera Ekonomikoa: Pertsonen eta gizarteen beharrak asetzeko gizakiok egiten dugun jarduera multzoa da, ondasunak sortuz edo zerbitzuak emanez gauzatzen dena.

Ekoizpena

Fase honetan enpresek zer ondasun ekoitziko dituzten erabakitzen dute. Ondasunak bi motatakoak izan daitezke:

• Kontsumo-ondasunak
• Ekoizpen-ondasunak

Komertzializazioa

Ekoizpenaren ondoren dator. Enpresek ekoitzitako ondasunak kontsumitzaileei hurbiltzeko jarduerak dira. Fase horretan sartzen dira biltegiratze prozesuak, garraioa eta salmenta.

Ekonomia konplexuetan, komertzializazioa bi mailatan egiten da:

• Handizkako salmenta
• Txikizkako salmenta

Kontsumoa

Pertsonak ondasunak eta zerbitzuak erosiz beren beharrak asetzen...

Efizientzia eta Enpresa-etekina

Teknologia efizientea: Ekoizpen-kantitate jakin bat lortzeko ahalik eta baliabide gutxien erabiltzeari deritzo.

Ekonomia efizientea: Efiziente diren teknologien artean, merkeena aukeratzea da.

Enpresa-etekina: Produktuen salmentarekin lortutako guztiko sarreraren eta ekoiztu ahal izateko behar diren guztiko kostuen arteko aldea da. Formula: Ee = SG - KG

1. Ekoizpen-kostuak

• Kostu finkoak: Ekoiztutakoa aldatu arren berdin jarraitzen duten kostuak dira (adibidez, lokala).
• Kostu aldakorrak: Ekoiztutako unitateekiko proportzionalak diren kostuak dira (adibidez, pneumatikoak).
• Guztiko kostuak (KG): Kostu finkoen eta aldakorren batura. Formula: KG = KF + KA

2. Sarrerak eta Merkatua

Sarrerak: Enpresek beren ondasunen edo zerbitzuen...

Ekoizpen eta Finantza Kudeaketako Oinarrizko Kontzeptuak

1. Produktibitatea

Produktibitatea (PL):

PL = Ekoizpen Osoa / Orduak

Produktibitate handiagoa edo txikiagoa neurtzeko: (Produktibitate Berria / Produktibitate Zaharra) * 100

2. Heltze Aroa (HA)

Heltze Aroak enpresaren ziklo ekonomikoa neurtzen du, lehengaiak erosten direnetik dirua kobratu arte.

2.1. Ekonomia Heltze Aroa (HAE)

Erostetik dirua jaso arte:

HAE = HAa + HAf + HAv + HAc

• HAa (Lehengaien Batez Besteko Egonaldia): 365 / (Lehengaien Urteko Kontsumoa / Lehengaien Batez Besteko Stocka)
• HAf (Produktu Erdilanduaren Batez Besteko Egonaldia): 365 / (Urteko Ekoizpen Balioa / Produktu Erdilanduaren Batez Besteko Stocka)
• HAv (Amaitutako Produktuaren Batez Besteko Egonaldia): 365 / (Urteko Salmenten

1. Diruaren funtzioak

Truke bitartekoa: Dirurik ez bagenu, ondasunak ondasunekin trukatu beharko genituzke. Dirua mundu guztian onartzen denez, trukea errazten du.

Balio gordailua: Ondasun iraunkorra da, beraz bankuetan gorde daiteke nahi edo behar denean erabiltzeko. Arazoa: inflazioa.

Kontu unitate komuna: Ekonomiak dirutan neurtzen du gauzen balioa. Ondorioz, gauzen arteko alderaketak eta multzokatzeak egiteko balio du.

2. Diruaren eskariak

Prezioen bataz besteko maila: Prezioak aldatzean likidezia-nahiak aldatzen dira. Adibidez, prezioak igotzen badira, soldata-igoera eskatu ohi da, erosahalmena mantentzeko.

Errenta edo aberastasun erreala: Errenta edo aberastasuna handitzeak erosketahalmena handitzea dakar (luxu gehiago).

Diruaren prezioa: Interes...

Inbertsioak

Inbertsioa etorkizunean diru gehiago lortzeko asmoz diruari ematen zaion erabilera da.

Inbertsio sailkapena:

1. Likidezia

   Inbertsio batek diru bihurtzeko duen gaitasuna.

2. Segurtasuna

   Zenbat eta arrisku txikiagoa izan, orduan eta seguruagoa da produktua, eta alderantziz.

3. Errentagarritasuna

   Hasierako inbertsioaren gainean etekin gehigarriak lortzeko gaitasuna.

Inbertsio motak eta kontzeptuak:

• Errenta Aldakorra

  Ez dizute errentagarritasuna aurretik ematen eta ez duzu dirua berreskuratzeko eperik. Inbertsio arriskutsuagoak dira eta horregatik errentagarritasun gehiago ateratzen dute. (Dirua oso beharrezkoa ez denean gomendagarria)

• Errenta Finkoa

  Aldez aurretik emango dizuten errentagarritasuna dakizu eta dirua berreskuratzeko epe bat dute. Inbertsio

1. BPG gastuaren bidetik

Barne Produktu Gordina (BPG) merkatu-prezioetan (mp) honela kalkulatzen da:

Eskari motak

Ekonomian bi eskari mota nagusi bereizten ditugu:

• Barne-eskaria: K + I + G (Herrialde barruko gastua)
• Kanpo-eskaria: X - N (Kanpo-merkataritzaren saldoa)

2. BPG errentaren bidetik

BPG faktore-kostuetan (fk) ekoizpen-faktoreen ordainsarien batura da:

Merkatu-prezioen eta faktore-kostuen arteko

Enpresa eta Lege Esparrua

Lehiaren Defentsa eta Jabetza Industriala

Lehia Defendatzeko Legeak estatuko merkatu lehia eragotzi, murriztu edo faltsutzea dakarten jarrerak zigortzen ditu.

• Asmakuntza: Patentea
• Ikur Bereizgarriak: Marka

Merkataritza Erregistroaren Araudia

Merkataritza Erregistroaren Araudiak honakoak jasotzen ditu:

• Enpresaren inskripzioa eratutakoan.
• Enpresaren liburuak legeztatzea.
• Ahaldunak inskribatzea.

Zerga Sistema eta Oinarrizko Kontzeptuak

Zerga motak

Tasak: Erakunde publiko bati emandako diru-prestazioak dira.

Kontribuzio Bereziak: Obra publikoei edo zerbitzu publikoei esker ondasunek izandako balio-igoera zergapetzen du.

Zergak: Ordain zuzenik gabe administrazio publikoek zergapekoei eskatzen dizkieten ordainketak dira.

Zergen Sailkapena

Diru Fiduziario Motak

Bi mota nagusi daude:

1. Legezko dirua: Billeteak eta txanponak dira.
2. Banku-dirua: Idazpenetan jasota dagoena. Bankuak familien dirua eskuratzen saiatzen dira, finantza-produktuak eskainiz.

Banku-diruaren osagaiak

• Ageriko gordailuak (K/K) eta aurrezki-gordailuak: Titularrak dirua berehala eskuratu dezake.
• Epe finkorako gordailuak.
• Beste Aktibo Likido batzuk Publikoaren Eskuetan (BAL): Adibidez, Altxorraren Letrak.

Erreserba Zatituaren Bankuak

Banku-jarduerak aurreztaileen dirua jaso eta finantzaketa behar dutenei maileguan ematean datza. Bankuek diru gehiena inbertitu dezakete, baina zati bat erreserba gisa gorde behar dute. Erreserba hori eskudirutan edo herrialdeko Banku Zentralean gordetzen da.

Banku Zentralaren Funtzioa

Herrialdeko...

Finantza-ratioak eta diagnostikoa

Maniobra-fondoa (OG + PEK − AEK): Positiboa denez, ondare garbiak eta pasibo ez korronteak aktibo ez korronte osoa eta aktibo korrontearen zati bat finantzatzen dituzte. Beraz, enpresak dituen epe laburreko zorra ordaindu ahal izango ditu arazorik gabe.

Ibilgetasuna (AEK / (OG + PEK))

Ibilgetasuna: AEK / (OG + PEK). Balioa 1 baino txikiagoa denez, ondare garbiak eta pasibo ez korronteak ibilgetua finantzatzen dute; hori maniobra-fondoa positiboa izatearen ondorioa da.

Zorpetze osoa (PEK + PK) / OG

Zorpetze osoa: PEK + PK / OG. Emaitza egokia da (0,5–1,2) — 1 inguruan onena. Hala dagoenez, enpresa ez da zorpetu egongo.

Autonomi finantzarioa (OG / (PEK + PK))

Autonomi finantzarioa: OG / (PEK + PK). 0,8 eta 1,5...

Oligopolioa

Enpresa Gutxi

Merkatu-kuota osoa enpresa gutxi batzuen artean banatzen da. Horregatik, enpresa horietako baten merkataritza-politikak eragin handia du gainerako enpresen erabakietan.

Merkatu Homogeneoa

Mota horretako merkatuko produktuak, behar bera asetzeaz gain, trukagarriak dira elkarren artean.

Kapital-Inbertsio Handiak

Merkatu oligopolistetan ondasunak eta zerbitzuak ekoizteko behar diren inbertsioak eta teknologiak enpresa handien esku daude soilik.

Kolusiorik Gabe

Aurrea Hartzeko Merkataritza Politikak

Enpresa bakoitzak lehiakideek zer egingo duten igartzen saiatzen da, horren arabera jarduteko (adibidez, hegaldietarako txartelak).

Prezio-Gerrak

Enpresa oligopolista batek salmenta-prezioa jaisten badu, besteek jaitsi gabe, haren merkatu-...