Ekonomiaren Oinarriak: Jarduera, Faktoreak eta Sektoreak
Ekonomiaren Oinarrizko Kontzeptuak
Jarduera Ekonomikoa eta Funtsezko Faseak
Jarduera Ekonomikoa: Pertsonen eta gizarteen beharrak asetzeko gizakiok egiten dugun jarduera multzoa da, ondasunak sortuz edo zerbitzuak emanez gauzatzen dena.
Ekoizpena
Fase honetan enpresek zer ondasun ekoitziko dituzten erabakitzen dute. Ondasunak bi motatakoak izan daitezke:
- Kontsumo-ondasunak
- Ekoizpen-ondasunak
Komertzializazioa
Ekoizpenaren ondoren dator. Enpresek ekoitzitako ondasunak kontsumitzaileei hurbiltzeko jarduerak dira. Fase horretan sartzen dira biltegiratze prozesuak, garraioa eta salmenta.
Ekonomia konplexuetan, komertzializazioa bi mailatan egiten da:
- Handizkako salmenta
- Txikizkako salmenta
Kontsumoa
Pertsonak ondasunak eta zerbitzuak erosiz beren beharrak asetzen dituzten prozesua da. Adibidez: elikagaiak eta edariak kontsumitzea.
Ekoizpen Faktoreak
Ondasunak eta zerbitzuak ekoizteko beharrezkoak diren elementuak dira:
Baliabide Naturalak
Naturak eskaintzen dituen elementuak dira, gizartearen beharrak asetzeko baliatu eta eraldatzen ditugunak. Adibidez: lurzorua, ura, basoak eta mineralak.
Lana
Pertsonentzat beharrezko ondasunak ekoiztera edo zerbitzuak ematera bideratuta dagoen giza jarduera da.
Kapitala
Ondasunak ekoizteko eta zerbitzuak eskaintzeko erabiltzen diren baliabideak. Bi mota daude: fisikoa eta finantzarioa.
Teknologia eta Ezagutza
Ondasunak eta zerbitzuak ekoizteko beharrezkoak dira. Hiru ekoizpen mota nagusi daude:
- Eskuzkoa
- Mekanizatua
- Teknifikatua
Eragile Ekonomikoak
Jarduera ekonomikoa gauzatzen duten subjektuak dira. Hiru eragile nagusi daude: familiak (pertsonak), enpresak eta Estatua.
Ekonomia Sektoreak
Lehen Sektorea
Naturatik elikagaiak eta lehengaiak lortzeko jarduerak biltzen ditu: nekazaritza, abeltzaintza, arrantza eta baso-ustiapena.
Bigarren Sektorea
Naturatik ateratako lehengaiak produktu landu bihurtzen dituzten jarduerak. Garrantzitsuenak industria, eraikuntza, meatzaritza eta energia ustiapena dira. Jarduerak eboluzionatu egin dira teknologia berriaren eraginez.
Hirugarren Sektorea
Ez dute ondasun materialik ekoizten. Zerbitzuak eskaintzen dizkiete biztanleriari edo enpresei. Informazioaren gizartearen hedapenarekin batera, sektorearen hazkundeak gora egin du. Iraultzaz hitz egiten da. Testuaren arabera, sektore hutsala da eta ez du prestakuntza handirik eskatzen.
Laugarren Sektorea
Kudeaketa, informazio banaketa, ikerketa eta berrikuntza ekonomikoa biltzen ditu. Jarduera sozial eta kulturalak ere sartzen dira. Ezagutzan oinarritzen da.