Ekonomia eta Enpresaren Oinarrizko Kontzeptuak

1. Efizientzia teknikoa eta ekonomikoa

Efizientzia: Teknologia batek ekoizpen-kantitate jakin bat (ondasun edota zerbitzuak) lortzeko ahalik eta baliabide gutxien erabiltzea da. Enpresek mota honetako teknologiak aukeratu behar dituzte lehiakorrak izateko.

Ekonomia-efizientzia: Efizientzia eskaintzen duten teknologien artean merkeena hautatzea da. Kostuak kontuan hartzea oso garrantzitsua da enpresa-ekimenean irabaziak lortu ahal izateko.

2. Enpresaren kostu motak

• Kostu finkoa: Enpresa oporretan dagoenean edo ekoizpenik ez duenean ordaintzen jarraitu beharreko kostuak dira; adibidez, alokairua.
• Kostu aldakorra: Produktu-kantitatearekin zuzeneko harremana duena da, adibidez, lehengaiak. Zapata-denda batean,

ENPRESA:

OROKORREAN: Helburu bat lortu nahirik antolatzen den baliabide multzoa dela esan daiteke.

ENPRESA ETA EKONOMIA IKUSPEGI ZEHATZAGOTIK: Enpresa etekina lortzeko helburuarekin, ekoizpen baliabideak (lurra, lana eta kapitala) antolatzen dituen eta ondasun edo zerbitzuak ekoizten dituen erakundea dela esan daiteke.

Enpresa Definizioa

1.- EKOIZPENERAKO UNITATE EKONOMIKO BAT DA: Edozein enpresak ondasun edota zerbitzuak produzitzen ditu.

2.- EKOIZPEN BALIABIDEAK KONBINATZEN DITUEN ERAKUNDEA DA: Lurra, lana eta kapitala era koordinatuan erabili behar dira, zuzendaritza talde baten agintepean eta enpresaren egitasmoa jarraituz.

3.- ZUZENDARITZA ARDURATUKO DA: Planifikazioaz, baliabideak antolatzeaz, erabakiak betearazteaz eta jarri diren helburu...

1. Gaia: Zer da ekonomia?

Ekonomia gizakien beharrak asetzeko nahikoak ez diren baliabideak administratzeko eta aprobetxatzeko modua aztertzen duen zientzia da.

Ekonomia-eskasia: Pertsonen beharrak asetzeko nahikoa baliabide ez izatearen sentsazioa da. Bi ezaugarri ditu:

• Unibertsala da: Denoi eragiten baitigu, nahiz eta modu desberdinean izan.
• Erlatiboa da: Eskura dauden baliabideak beharrak asetzeko adinakoak ez direlako gertatzen da.

Adam Smith ekonomialariak sortu zuela esan daiteke.

2. Aukera-kostua

Ekonomiaren definizioan bi ideia nagusi daude:

• Ekonomia-eskasia: Ez dago behar adina baliabide, dauzkagun baliabideekin behar guztiak asetzeko.
• Aukeratu beharra: Baliabideak urriak dira eta norberaren lehentasunetara eta diru-sarreren mailara ongien

Enpresak:

Sozietate Anonimoa (SA)

- Edozein enpresa martxan jartzeko, dirua behar da, gutxienez 10.000€.

- Diru ipintzen duten pertsona guztiak jabeak dira eta guztien artean erabakiak hartu.

- Burtsa merkatu bat da non akzioak erosten eta saltzen diren.

Sozietate Mugatuak (SL)

JABE kopuru zehatz bat jartzen da.

- Ezin da edozein jabea izan.

- LANGILEEK eta jabeak pertsona desberdinak dira.

Sozietate Anonimo Laborala (SAL)

AKZIO generalak langileen esku daude.

- Kapital sozialaren erdia baino gehiago langileen eskuetan dago.

Kooperatibak

Kapital soziala osoa langileen esku dago.

- Partizipazioak daude akzioen ordez.

- Langile (sozioak) erabakiak hartzen dituzte.

- 100 langileetik 85 sozioak izan behar dira kooperatiba bat izateko.

Sistema Ekonomikoa

Jarduera...

Politika Komertzialak

Herri bateko gobernuak kanpo merkataritzarekin erlazionatuta dauden helburu zehatz batzuk lortzeko erabiltzen dituen neurriak dira.

Herri baten librekanbismo edo protekzionismo maila, ezartzen duen politika komertzialaren araberakoa izango da. Politika komertzial honekin bi helburu nagusi lortu daitezke:

• Esportazioaren sustapena: Herri jakin batean ekoizten diren produktuak atzerrian saltzen saiatzea.
• Inportazioaren hesiak: Atzerriko konkurrentzia mugatzea, herri horretako inportazioei hesiak ezarriz.

Esportazioaren Sustapena

Esportazioa bultzatzeko erabil daitezkeen neurriak honako hauek dira:

• Neurri fiskalak: Esportatu diren ondasunengatik ordaindu behar dituzten zergen murrizketa.
• Neurri finantzarioak: Esportatzen duten enpresen

Ekonomia-adierazleak: enplegua eta prezioak

Enplegu-politika

• Ekonomiaren bilakaeran bi adierazle daude nagusiki: enplegu-tasak eta KPIa (Kontsumo Prezioen Indizea).
• Langabezia gizarte garatuen arazo larrienetako bat da.

Enplegu-politika. Helburu nagusia ekonomia bateko langabezia murriztea duten planak eta prozedurak dira.

Biztanleriaren ezaugarriak

Biztanleria. Eremu geografiko jakin batean bizi diren pertsona guztien kopurua da.

Kontzeptuak

• Biztanleria osoa
• Biztanleria aktiboa
• Biztanleria ez aktiboa

Tasak

• Jarduera-tasa: biztanleri aktiboaren eta lanerako adina duten biztanleen arteko erlazioa da.
• Langabezia-tasa: langabeen eta biztanleri aktibo osoaren arteko erlazioa da.
• Okupazio-tasa: lan egiten dutenen eta biztanleri aktibo osoaren arteko erlazioa da.

PRODUKTUAREN KOKAPENA

MARKETINA ETA MARKETINAREN ELEMENTUAK

PRODUKTUA

IKASGAIA: EGOILARRAK EZ DIRENEN ERRENTAREN GAINEKO ZERGA

Establezimendu Iraunkorra

Zer da?

• Negozioren lekua (lokalak, makinak…). Ez du garrantziarik enpresarena izatea edo ez, errentan hartua egon daitekeelako.
• Espazioan lekufinkoa.
• Jarduera hori denboran luzatzea, normalean, sei hilabete baino gehiago.
• Lekua modu erregularrean erabili behar da.

Adibideak

• Sukurtsalak, bulegoak, fabrikak, tailerrak, meategiak, etab.
• Prestakuntza jarduerak ez dira kontsideratzen establezimendu iraunkor bezala (adb, almazenak, erakusketa lekuak, etab).

Establezimendu Iraunkorrik Gabe

Errenta jasotze bakoitza modu banatuan tributatzen da. Hau da, ez da egiten modu unitarioan dena hartu, urte guztikoa. Hemen, eragiketa bakoitzak inputatzen du.

Errenta bakoitzaren arabera,...

Merkataritza Zuzenbidea

Enpresaren jarduera ekonomikoa arautzen duen zuzenbidearen atala da.

Zer arautzen du?

• Enpresa eta enpresaburua
• Enpresaren forma juridikoa
• Kontabilitatea eta publizitatea
• Enpresa-jardueraren babesa

Non arautzen da?

Merkataritza Kodean eta lege berezietan.

Lege Bereziak

• Patenteen eta Marken Legea
• Publizitatearen Lege Orokorra
• Lehia Defentsarako Legea

Obligazioak eta Eskubideak

Kontabilitate Arauak

• Kontabilitate ordenatua (jarraipen kronologikoa). Formula: Ondasunak + Eskubideak - Zorrak.
• Kontabilitatea egiteko erantzukizuna enpresaburuak edo baimendutako batek du.
• Akta-liburu bat egin behar da.

Lehia eta Publizitatea

• Lehia defendatzeko arauak.
• Publizitatearen Lege Orokorraren araberako publizitate motak:
  • Publizitate desleiala
  • Publizitate subliminala
  • Publizitate

Ekoizpenaren Oinarrizko Kontzeptuak

1. Enpresa: Ondasun eta zerbitzuen ekoizpena edo banaketa koordinatzen dituen erakundea.

2. Ekoizpena: Enpresa bat sortu. Efizientzia teknologikoa behar da.

3. Ekoizpenaren Ikuspegi Ekonomikoa: Enpresaren helburua mozkina lortzea da. iPhone batek 700€ balio duela jartzen du, baina berez 70€ balio ditu eta mozkina 630€ dira, hau da, irabazten duten diru guztia iPhone bat saltzen denean.

4. Ekoizpenaren Ikuspegi Funtzional-Utilitarioa: Ikuspegi praktikotik, ekoizpena:

• a. Objetuei erabilgarritasuna gehitzen dien prozesua da. Ekoizpenak, gauzei (burnia, papera…) eransten dien erabilgarritasuna.
• b. Ekoizpenaren Ikuspegi Teknikoa: Ekoizpen baliabideak (eskulana, lehengaiak, energia edo zuzendaritza teknikoa)