Finantza Sistema: Diru Motak, Bankuak eta Enpresen Finantzaketa
Diru Fiduziario Motak
Bi mota nagusi daude:
- Legezko dirua: Billeteak eta txanponak dira.
- Banku-dirua: Idazpenetan jasota dagoena. Bankuak familien dirua eskuratzen saiatzen dira, finantza-produktuak eskainiz.
Banku-diruaren osagaiak
- Ageriko gordailuak (K/K) eta aurrezki-gordailuak: Titularrak dirua berehala eskuratu dezake.
- Epe finkorako gordailuak.
- Beste Aktibo Likido batzuk Publikoaren Eskuetan (BAL): Adibidez, Altxorraren Letrak.
Erreserba Zatituaren Bankuak
Banku-jarduerak aurreztaileen dirua jaso eta finantzaketa behar dutenei maileguan ematean datza. Bankuek diru gehiena inbertitu dezakete, baina zati bat erreserba gisa gorde behar dute. Erreserba hori eskudirutan edo herrialdeko Banku Zentralean gordetzen da.
Banku Zentralaren Funtzioa
Herrialdeko Banku Zentrala erakunde publiko eta independentea da, banku-sistemaren funtzionamendua kontrolatzen duena eta legezko kutxa-koefizientea ezartzen duena.
Erreserba Zatikatua: Jasotako gordailu guztietatik bankuak ez-aktibo gordetzen duen diruaren ehunekoa da.
Finantza-Bitartekariak
Inbertitzaile eta aurreztaileen artean dauden erakundeak dira. Bi mota nagusi daude:
1. Banku-bitartekariak
Banku pribatuak, aurrezki-kutxak eta kreditu-kooperatiboak dira. Aurrezleen dirua jasotzen dute, eta gero diru hori maileguan uzten diete familiei eta enpresei, finantza-produktuak eskainiz.
Finantza Sistemaren Kontrola
Finantza sistema Ekonomia Ministerioak kontrolatzen du. Horretarako, erakunde ikuskatzaileak daude:
- Espainiako Bankua
- CNMV (Balore Merkatuaren Batzorde Nazionala)
- Aseguruen Zuzendaritza Orokorra
Enpresaren Finantzaketa
Bi finantzaketa mota nagusi daude:
- Baliabide Propioak (Autofinantzaketa): Inori itzuli behar ez zaiona.
- Jabeen ekarpenak: Enpresaren kudeaketan eta etekinen banaketan parte hartzeko eskubidea ematen dute.
- Erreserbak: Banatu gabe gelditzen diren etekinak dira.
- Besteen Baliabideen Bidezko Finantzaketa (Kanpo-finantzaketa):
- Merkataritza-kreditua: Enpresak hornitzaileei egindako erosketak ordaindu gabe uzten direnean.
- Maileguak eta kredituak: Epe laburrekoak eta epe luzekoak izan daitezke.
- Jaulkipenak: Obligazioak eta bonoak dira.
- Funts espontaneoak: Langileei ordaindu gabeko soldatak, etab.