BPGaren Kalkulua, Enplegua eta Politika Ekonomikoak
1. BPG gastuaren bidetik
Barne Produktu Gordina (BPG) merkatu-prezioetan (mp) honela kalkulatzen da:
| BPG mp = | Familien kontsumoa (K) | + Enpresen inbertsioa (I) | + Gastu publikoa (G) | + Esportazio garbiak (X - N) |
|---|---|---|---|---|
| Kontzeptua | Kontsumo pribatua | Inbertsio gordina | Eskari publikoa | Esportazioak - Inportazioak |
Eskari motak
Ekonomian bi eskari mota nagusi bereizten ditugu:
- Barne-eskaria: K + I + G (Herrialde barruko gastua)
- Kanpo-eskaria: X - N (Kanpo-merkataritzaren saldoa)
2. BPG errentaren bidetik
BPG faktore-kostuetan (fk) ekoizpen-faktoreen ordainsarien batura da:
| BPG fk = | Soldatak + Alokairuak + Interesak + Enpresa-etekinak + Dirulaguntza ofizialak |
| Laburtuta: | Soldatak + USG (Ustiapen Soberakin Gordina) + Dirulaguntza ofizialak |
Merkatu-prezioen eta faktore-kostuen arteko lotura
Merkatu-prezioetara igarotzeko, zerga-egokitzapenak egin behar dira:
BPG mp = BPG fk + Zeharkako zergak - Dirulaguntzak
7. Enplegua eta jarduera-tasak
Kontzeptu nagusiak
- Lanerako adina duen biztanleria: 16 urtetik erretirora arteko pertsonak.
- Biztanleria aktiboa:
- Landuna: Bestearen konturako edo norberaren konturako langilea.
- Langabea: Lanpostu bat aktiboki bilatzen ari den pertsona.
- Biztanleria ez-aktiboa: Lan bila ez dabiltzan eta lanik egin nahi ez duten pertsonak (ikasleak, etxeko lanak egiten dituztenak, etab.).
Tasak kalkulatzeko formulak
- Jarduera-tasa (Jt): (Biztanleria aktiboa / Lanerako adina duen biztanleria) * 100
- Langabezia-tasa (Lt): (Biztanleria langabea / Biztanleria aktiboa) * 100
- Okupazio-tasa (Ot): (Biztanleria landuna / Biztanleria aktiboa) * 100
Politika ekonomikoen motak eta eraginak
Zerga-politika
Estatuak ekonomia-jarduera arautzeko abian jarritako ekintzen multzoa da.
- Politika hedatzailea: Eskari Agregatua (DA) igotzen denean, prezioak (P) igo daitezke (inflazioa), baina ekoizpena (Y/BPG) handitu eta langabezia jaitsi egiten da.
Moneta-politika
Herrialdeko banku zentralak hartzen dituen neurrien multzoa da.
- Politika hedatzailea: Eskaria handitzea helburu du. Interes-tasa jaitsi eta diru-kantitatea handitu egiten da. Interes txikiekin inbertsio gehiago dago eta maileguei esker kontsumoa igotzen da.
Kanpo-politika
Estatuak beste herrialdeekiko transakzioak kontrolatzeko egiten dituen esku-hartzeak dira.
- Politika hedatzailea: Eskaria handitzeko, arantzelak (XN gora) eta deprezioa (dirulaguntzak gora) erabil daitezke kanpo-lehiakortasuna hobetzeko.