Ekonomia ikasgaiko apunteak, laburpenak, lanak, azterketak eta problemak

Kostu Marjinalak eta Eskala Ekonomiak

Kostu marjinalak: Enpresek mozkinak maximizatzeko aukera ematen dieten bolumenak lortzen saiatzen dira. Beraz, enpresei ekoizpena handitzea interesatzen zaie, baldin eta ekoitzitako azken unitatearen kostu gehigarria unitate hori saltzean eskuratzen den diru-sarrera baino txikiagoa bada.

Eskala ekonomiak: Enpresa handiei ekoizpena handitu ahala unitateko kostuak murrizteko aukera ematen dien prozesuari esaten zaio. Epe luzean, enpresetan ez dagoela kostu finkorik jotzen da, enpresek instalazioak eta tamaina ekoizpen-beharretara egokitu ditzaketelako. Zenbait ekoizpen-prozesuren teknologia-ezaugarriek aukera ematen dute epe luzerako batez besteko kostuak jaisteko enpresaren tamaina handitu ahala.

Banaketa eta

Nazioarteko Merkataritza

Nazioarteko merkataritza herrialdeen arteko merkatua da, non ondasunak, zerbitzuak eta kapitalak trukatzen diren.

Nazioarteko merkataritza eta espezializazioa

Nazioarteko merkataritzak espezializazioa errazten du. Herrialde guztiek ez dituzte ekoizten behar dituzten ondasun guztiak; beste herrialdeek baino merkeago ekoizteko gai badira (abantaila konparatiboa badute), ekoizpen horretan espezializatuko dira, hau da, duten abantaila konparatiboa aprobetxatzen dute.

Zergatik sortzen da abantaila konparatiboa?

• Ekoizpen-baliabideen ezaugarriak desberdinak direlako.
• Kostuak ezberdinak direlako (klima, soldatak).
• Ekoizteko ahalmena handiagoa delako (ahalmen teknologikoa, langileen prestakuntza).

Protekzionismoa

Merkataritza askea murriztean...

Merkatuaren definizioa

Merkatu gisa, eskaintzaile eta eskatzaileek aurrera daramatzaten produktu baten salerosketa-ekintza guztiak hartzen dira.

Merkatu motak

1. Lehia perfektua

Enpresa bat lehia perfektuko merkatu batean dagoela esaten da baldintza hauek betetzen dituenean:

• Produktuaren homogeneotasuna: Eskaintzaile batek saltzen duena, besteek saltzen dutenaren berdina da.
• Eskaintzaile eta eskatzaile kantitate handia: Eskaintzaile jakin baten erabakiek eragin eskasa dute merkatuan.
• Merkatuaren ezaguera osoa: Parte-hartzaileek merkatuari buruzko informazio osoa dute.
• Merkatutik irten eta sartzeko askatasun osoa: Merkatuak eskaintzen dituen aukerak onak badira, bertan sartzeko asmoa duten enpresak egongo dira; aldiz, enpresa batek etekinik lortzen

ABC distribuzioa

ABC distribuzioa: Gertakizun batean sortzen diren hainbat aukera multzoka sailka daitezke: alde batetik, gutxi batzuk maiz gertatu direlako, eta bestetik, beste asko gutxitan gertatu direlako.

Aplikazioak

Biltegiko lanetan ere badu aplikazioa. Honako erabilerak nabarmentzen dira:

• Artikuluen salmentari dagokionez: gehien saltzen direnak ikusiko dira, beraz stocka kontrolatzeko gehien jarraitu beharreko artikuluak identifikatuko dira.
• Biltegiratze kudeaketa: produktuak biltegia kokatzeko eta antolaketa egokia egiteko lagungarria da.
• Irabazietan oinarritutako azterketa: ABC grafikoa irabaziak kontuan izanda egiten bada, produktu errentagarrienak agerian utziko ditu.
• Hornitzailearen analisia: hornitzaileak kontuan izanda, erosketa politika

Enpresa-legeak eta Helburu Instrumentaletik Hazkundera

Enpresa-mundua arautzen duten lege nagusien artean kontabilitate-arauak, lehiakortasuna, publizitatea, industria-jabetza (patenteak) eta kontsumitzaileen defentsa (kontsumitzaileen bulegoa) daude. Helburu instrumentalei dagokienez, konpetentzia, teknika, pertsonala eta merkatua nabarmentzen dira. Antzina, helburu bakarra dirua irabaztea zen; gaur egun, ordea, enpresa handitzea eta garatzea da lehentasuna.

Enpresaren Funtzio Nagusiak

• Ekoizpen-area: Hornikuntza, sarrera eta biltegiratzea.
• Giza baliabideen area: Langileekin zerikusia duen edozer.
• Kontrola eta administrazioa: Eragiketak kontrolatu eta dirua kudeatu.
• Finantzaketa eta inbertsio-area: Diru-iturriak bilatu eta baliabideak inbertitu.
• Merkataritza-

1. Ustekabeko Arriskuak

• a. Arrisku Materialak

  Ondasun ukigarrietan eragina duten arriskuak dira.

• b. Ondare-Arriskuak

  Pertsonen ondasun ukiezinetan eragina duten arriskuak dira.

• c. Arrisku Pertsonalak

  Arrisku hauek pertsonen bizitzan, osasunean, osotasun fisikoan edo psikikoan izango dute eragina.

2. Auto Asegurua

Auto bat gidatzeak eta edukitzeak sor ditzakeen arriskuei aurre egiteko kontratatzen da. Aseguru-produktu ezagunenetako bat da. Horren arrazoia autoentzat derrigorrezkoa dela da.

2.1. Erantzukizun Zibila

Pertsona batek autoarekin istripu bat duenean, besteen aurrean izan dezakeen erantzukizuna estalita egoteko bermea da. Auto guztiek, gutxienez, derrigorrezko erantzukizun zibila kontratatuta izan behar dute.

2.2. Gainerako Estaldurak

Estalduren...

Enpresaren kokapena eta dimentsioa

Eraketan hartutako erabakiak denboran zehar egokitu behar dira: dimentsioa handitu edo txikitu eta lokalizazioa.

A. Kokapena: Aldagai nagusiak

Kokapena erabakitzeko bi aldagai multzo nagusi daude:

1. Salmentarekin loturiko aldagaiak

• Merkatuaren eskaera: Merkatuaren azterketa (errentagarria den ala ez).
• Komunikazioa eta garraioa: Ondo kokatuta egotea garrantzitsua da.
• Legegintza: Bete beharreko baldintzak (ordutegia, etab.).
• Eskualdearen ekonomia garapena: Gizarte maila, biztanleria, auzune aberatsak...

2. Kostuekin loturiko aldagaiak

• Lehengaien hornikuntza: Ekoizlea bazara, garrantzitsua da lehengaitik hurbil egotea.
• Lan merkatua: Langile kalifikatuak dauden lekuan kokatzea.
• Horniketa: Beharrezko baldintzak erraztu (ura,

Merkatu oligopolistikoak

Merkatu hauetan saltzaile (eskaintzaile) gutxi eta erosle asko daude, eta ekoizkinak nahiko homogeneoak dira. Saltzaile gutxi dagoenez, prezioan eragin dezakete. Eskaintzaile kopuru txikia denez, elkarren mendekoak dira eta prezioa zertxobait kontrolatzeko gaitasuna dute. Oinarrizko ezaugarria elkarrekiko mendetasuna da.

Prezioak finkatzeko modua

Enpresak espero duten eskariaren arabera saiatuko dira prezioak finkatzen, lehiakideek nola jokatzen duten kontuan hartuta. Ondorioz, ziurgabetasun handia izaten da merkatuan. Hori gainditzeko aukerak hauek dira:

• 1. Lehiakideen jarrera zein izango den igartzen saiatzea eta estrategia egokiak diseinatzea.
• 2. Prezio borroka hastea: merkatu-kuota handitzeko prezioak etengabe murrizten

Oinarrizko kontzeptu ekonomikoak

• Burujabetza: Kontsumitu behar zituzten gauzak beraiek ekoiztu zituzten.
• Soberakinak: Merkatura doan ekoizpenaren zatia, autokontsumora zuzentzen ez dena.
• Eraginkortasuna: Ekoizpen unitate bakoitzeko ahalik eta etekinik handiena lortzea.
• Kontzertu Ekonomikoa: Itun bat da. Itun honek arautzen ditu euskal lurraldeen eta Espainiako Gobernuaren artean dauden harreman ekonomikoak.
• Produkzioa: Tonatan edo unitate finkoetan ematen da; produkzio unitatea da.
• Produktibitatea: Ekoiztutako unitateen eta horretarako erabilitako baliabideen arteko harremana da; adibidez, ekoiztutako unitateen eta erabilitako langile kopuruaren arteko erlazioa.

Enpresaren helburuak

Enpresa pribatuen helburu nagusia irabazien maximizazioa da. Horretarako,...

Enpresaren definizioa

Enpresa: Etekin bat lortzeko helburuarekin, ondasun nahiz zerbitzuak ekoizten edota eskaintzen dituen erakundea da. Enpresa produkzioaren oinarrizko unitatea da; enpresak landu beharreko produktuak aukeratu behar ditu, baita helburuak lortzeko erabili beharreko produkzio-faktoreen konbinazioa ere.

Produkzio-jarduera egin eta, horren bitartez, lehengaiak nahiz produktu erdilanduak bukaerako produktu bihurtzen ditu, kapitala, lana, teknologia eta ezagutza erabiliz.

Enpresen sailkapena (7 irizpide)

1. Enpresa ekoizten denaren arabera: Ondasunak eta zerbitzuak.
2. Sektore ekonomikoa: Enpresa zein sektore ekonomikoari dagokion begiratuz.
3. Azpisektorearen arabera: Enpresaren jarduera zehaztuz.
4. Izaera juridikoaren arabera:
   • Banakako enpresa: