Enpresaren Antolaketa: Legeak, Funtzioak eta Forma Juridikoak

Enpresa-legeak eta Helburu Instrumentaletik Hazkundera

Enpresa-mundua arautzen duten lege nagusien artean kontabilitate-arauak, lehiakortasuna, publizitatea, industria-jabetza (patenteak) eta kontsumitzaileen defentsa (kontsumitzaileen bulegoa) daude. Helburu instrumentalei dagokienez, konpetentzia, teknika, pertsonala eta merkatua nabarmentzen dira. Antzina, helburu bakarra dirua irabaztea zen; gaur egun, ordea, enpresa handitzea eta garatzea da lehentasuna.

Enpresaren Funtzio Nagusiak

• Ekoizpen-area: Hornikuntza, sarrera eta biltegiratzea.
• Giza baliabideen area: Langileekin zerikusia duen edozer.
• Kontrola eta administrazioa: Eragiketak kontrolatu eta dirua kudeatu.
• Finantzaketa eta inbertsio-area: Diru-iturriak bilatu eta baliabideak inbertitu.
• Merkataritza-area: Erosketak, salmentak eta saltzeko teknikak.

Merkatu Motak eta Lehiakortasunaren Kudeaketa

Merkatuen artean lehiakortasun osoa (produktu bera), monopolioa eta oligopolioa bereizten dira. Lehiakortasuna hainbat frontetan agertzen da: hornitzaileen arteko lehia, lehiakide berrien sarrera-mehatxua eta ordezko produktuen mehatxua. Honi aurre egiteko, enpresek abantailak bilatu, teknologia berria txertatu eta espezializaziora jo behar dute.

Estatuaren Helburuak Ekonomian

Estatuak hainbat funtzio ditu: ondasunak fabrikatu eta babestu, merkatuko akatsak zuzendu, ekonomia egonkortu, errenta banatu eta enpresei laguntza eman. Horrez gain, publizitatea eta konpetentziaren defentsa arautzen ditu.

Enpresa-formak: Autonomoetatik Kooperatibetara

Autonomoak eta Sozietate Kolektiboak

Autonomoak pertsona fisikoak dira, lana eta kudeaketa beren kontura egiten dute, erantzukizun mugagabea dute eta erabakiak azkar hartzen dituzte. Bestalde, sozietate kolektiboetan bi bazkide edo gehiago daude; batzuek lana soilik jartzen dute eta besteek lana eta kapitala. Kudeaketa denen artean egiten da, batzuk ordezkari gisa jarduten dute, izena abizenek osatzen dute eta erantzukizuna mugagabea da.

Sozietate Mugatuak eta Anonimoak (SA)

Erantzukizun mugatuko organo nagusiak bazkideen batzar nagusia eta administratzaileak dira. Bazkideek eskubide hauek dituzte: batzarrera joan, botoa eman, auditoreak izendatu, etekinetan parte hartu eta kapital-zabalkuntzan lehentasuna izatea (3.000 euroko gutxieneko kapitala). Sozietate Anonimoetan (SA), kapitala akziotan banatzen da eta organo nagusiak akzionisten batzar nagusia eta administrazio-kontseilua dira.

Kooperatibak eta Sozietateen Arteko Aldeak

Kooperatibetan lanari ematen zaio lehentasuna eta interes komuna bilatzen da. Haien organoak batzar nagusia, kontu-hartzaileak eta artezkari-batzordea dira. Sozietate pertsonalisten (erantzukizun mugagabea, zorrengatik ondasun pertsonalak gal daitezke) eta kapitalisten (erantzukizun mugatua, jarritako dirua bakarrik galtzen da) arteko aldea funtsezkoa da. Sozietate komanditarioetan, berriz, erantzukizun mugagabea eta mugatua duten bazkideak elkarrekin bizi dira.