Ekonomia ikasgaiko apunteak, laburpenak, lanak, azterketak eta problemak

Zer da merkatua?

Produktu jakin baten inguruan erosle eta saltzaileek egindako salerosketa-jardueren multzoa da.

Merkatuaren elementuak

• 1. Eskatzailea: ondasun edo zerbitzuak erosi nahi dituena.
• 2. Eskaintzaileak: ondasun edo zerbitzuen saltzaileak.
• 3. Prezioa: ondasun edo zerbitzuen balioa.

Eskaria (D)

Eskatzaileak ondasun baten zer kantitate erosteko prest dauden prezio jakin batean adierazten du.

Eskariaren aldagaiak

1. Ondasunaren prezioa: Ondasun baten prezioak gora egitean, eskatutako kantitatea jaitsi egiten da (P gora = Qd behera).
2. Errenta:
   • Behe-mailako ondasuna: Errenta gora = Qd behera.
   • Ondasun arrunta: Errenta gora = Qd gora.
   • Luxuzko ondasuna: Errenta txikiarekin kantitate txikian kontsumitzen da.
3. Modan egotea: Kontsumitzaileak gehiago eskatuko du

Lehia-estrategiak

Azaldu itzazu lehi-estrategiak

Desberdintze estrategia

Produktua lehiakideen produktuetatik nabarmen bereizten da, edo produktu bakarra delako pertzepzioa sorraraztea.

Kostuetan liderra izatearen estrategia

Kostu baxuenetan ekoiztea da, abantaila operatibo bati edo ekoizpen-abantaila bati esker, lehiakideek baino prezio merkeagoa eskaini ahal izateko.

Espezialitate-estrategia

Segmentazio handiko estrategia ere esaten zaio. Merkatuaren segmentu batean arreta jartzea da, eta desberdintzeko edo kostuetan liderra izateko estrategiak aplikatzea.

Barne hazkundea

Azaldu ezazu barne hazkundea. Zeri deitzen zaio hazkundea? Zer modu daude enpresa hazkundea izateko barne hazkundeari dagokionean?

Enpresaren ekoizpen-ahalmena handitzea da; enpresaren...

Barne eta Kanpo Hazkundea

Enpresen hazkundea bi motatakoa izan daiteke: barnekoa edo kanpokoa.

Barne Hazkundea

Enpresaren ondarea handitzea da, inbertsioa eginez. Bi mota nagusi daude:

• Espezializazioa: Produktua edo zerbitzua aldatu gabe, ekoizpena handitzean datza.
• Dibertsifikazioa: Jatorrizko produktu edo zerbitzuarekin lotura duten ondasunak ekoiztean datza, produktu berriak garatuz edo ezagunak ez zaizkigun bezeroei salduz.

Kanpo Hazkundea

Jada existitzen diren enpresak erosi, kontrolatu eta haiekin bat egitea da. Hainbat modu daude:

• Bat-egite purua: Sozietateen elkartzea da, sozietate berri bat sortuz. Enpresa berriak jatorrizko enpresen eskubide eta betebeharrak bereganatzen ditu, ondare bakarra sortuz.
• Xurgapen bidezko bat-egitea: Enpresa batek

Errentagarritasuna

Errentak:

1. Dibidenduak
2. (SP-EP) Saldutako akzioak = Plusbalio/Minusbalio
3. Lehentasunezko harpidetza eskubideak

Errendimendua: Errenten batuketa.

Errentagarritasun tasa: (Lortutako errendimendua / Egindako inbertsioa) x 100 = %...

Urteko errentagarritasuna = ...

Inbertitzen dituen 100€ko...

FIFO

Banaka BPH batuta

ITOpuntua / Ekoiztu ala erosi

SG = KG. P.Q = KF + Kau.Q

EE = SG - KG. EE = KF + Kau.Q

Kalkulatzeko X salmenta ematen badira....

Produktibitatea

P_azpiL = Q / L

Produktibitatearen bilakaera tasa: (P₁ - P₀) / P₀ x 100 = %

2 enpresa diferente konparatzeko 3ko erregla

BEG eta Payback

–D₀

F₁ = C₁ – P₁

i' = i + g + i.g (inflazioa ta daonen)

BEG_azpi0 = –D_azpi0 + F₁ / (1 + i')^ber1....

Batez besteko Heltze Aroa (BHAE)

BHAE = HAh + HAe + HAs...

Globalizazioa

Globalizazioa edo mundializazioa, gaur egun dagoen komunikatzeko eta garraiatzeko erraztasuna dela eta, merkatuen arteko batasuna eta kultura eta gizarteen arteko hurbilketa mugitzen duen prozesua da. Ikuspuntu ekonomiko batetik, merkataritzaren liberalizazioa aipatzen da globalizazioari buruz hitz egiten denean.

Enpresa Txiki etaertaina (ETE)

Enpresa txiki eta ertainak (edo ETEak) tamainaz mugatuta sailkatzen diren enpresak dira. Europar Batasunean 250 langile baina gutxiagoko enpresak hartzen dira aintzat. Izan ere, 2005tik hona salneurria eta produktibitatea ere kontuan hartzen dira.

Multinazionalak

Enpresa multinazionalak, edo besterik gabe multinazionalak, jatorri duten herrialdeaz gain, beste herrialde batzuetan ere ekoizpen,...

Estrategia: mailak eta kontzeptu garrantzitsuak

Estrategia mailak

• Estrategia korporatiboak

  Estrategia korporatiboak: negozioa dibertsifikatu.

• Negozio-estrategiak

  Negozio-estrategiak: negozio-linea bat berpizteko bide bat.

• Estrategia operatiboak

  Estrategia operatiboak: aldaketa eta eraginkortasuna lortzeko (baliabideak ondo aprobetxatuz).

Lehia-abantaila

Lehia-abantaila: enpresak lehiakideen aldean posizio hobea lortzeko eta hori sendotzeko garatu behar dituen barne-ezaugarrien multzoa da.

Balioa eta balio-erantsia

Balioa sortzea

Balioa sortzea: balioa sortu eta gero balio bat eransten diozu, irabazi bat lortzeko.

Balio erantsia

Balio erantsia: produktu eta zerbitzuei (lehengaiak, ekoizpena, marketinga) balioa eransten dien funtzio-multzoa da. Funtzio horietan...

Dirua: Oinarrizko Kontzeptuak

Dirua onartutako truke-bitartekoa edo ordainketa- eta kobrantzia-bitartekoa da.

Diruaren Funtzioak

• Truke bitartekari: Ondasunak ondasunen truke ez, dirua mundu osoan onartzen da bitartekotzat, eskaintza eta eskaria egokitzeko arazoak sinplifikatzen ditu.
• Balio-gordailua: Dirua iraunkorra da, gorde dezakezu geroago erabiltzeko, baina inflazioaren erruz diru berarekin gauza gutxiago erosi ditzakezu.
• Kontu-unitate komuna: Ekonomiak dirutan neurtzen du gauzen balioa. Ondasunen balioa neurtzeko neurri-unitate komuna baliatzeak aukera eman haien arteko alderaketak eta multzokatzeak egiteko, bestela ezinezkoa izango litzateke.

Diruaren Prezioa: Interesa

Interesa: Maileguan hartutako kapitalaren zerbitzuen truke egiten den ordainketa...

Makroekonomia eta BPGd-aren definizioa

Makroekonomia: ekonomia osoaz arduratzen den adarra da.

BPGd (Barne Produktu Gordina): herrialde batean, denboraldi jakin batean ekoiztu diren azken ondasun eta zerbitzuen balioa da, dirutan neurtua.

BPGd-aren ezaugarriak

• Moneta bakarra: Herrialde bakoitzak bere moneta erabiltzen du; herrialdeen artean konparatzeko homogeneizatu egiten da.
• Aitortutako jarduerak: Legezko jarduerak soilik kontuan hartzen dira (ez legez aurkakoak, borondatezkoak edo trukeak).
• Muga geografikoak: Herrialde bateko mugen barruan ekoizten dena neurtzen da (enpresa kanpotarra izan arren, bertan saltzen bada, bertako BPGan sartzen da).
• Denbora-tartea: Aldi batean ekoiztutakoa neurtzen da, urtebetean (bigarren eskuko gauzak ez dira sartzen)

Enpresaren finantza‑ratioak: definizioak eta interpretazioa

Maniobra‑funtsa (MF) — MF = AK − PK = (OG + PEK) − AEK

MF = AK − PK = (OG + PEK) − AEK — Optimoa. Pasibo korrontea aktibo korrontearekin ordaintzen da, eta oraindik marjina du pasibo ez‑korrontea ordaintzeko. – Ordainketa‑etenduratik hurbil. Zorrak ordaintzeko arazoak. Epe laburreko finantza‑iturriekin finantzatzen ditu epe luzeko inbertsioak.

Eraginkortasun‑erlazioa (Erab.) — Erab. = erab / PK

Erab. = erab / PK (0,3 < r < 0,4). Epe laburreko zenbat zor likidatu daitekeen baliabide likidoekin.

• + : Errentagarritasun gutxiko aktiboak, mozkin txikiak.
• − : Gero eta arazo gehiago berehalako ordainketei aurre egiteko.

Diru‑erlazioa (Diruz.) — Diruz. = AK

Finantza Analisia

Enpresaren egoera ekonomiko eta finantzarioa ulertzeko funtsezko analisiak:

• Analisi Estatikoa: Egoera balantze bakarra, une zehatz batean.
• Analisi Dinamikoa: Hurrenez hurreneko egoera balantzeen konparazioa.

Kaudimen eta Likidezia Ratioak

Pasibotik eratorritako zorrei aurre egiteko altxortegia sortzeko gaitasuna:

• Kaudimen ratioa: (Aktibo korrontea / Pasibo korrontea). Zuzena: 1.5-2; Ardura: 1.1-1.5; Arriskua: <1; Arreta: >2.
• Altxortegia edo likidezia: (Erabilgarria + Bihurgarria / Pasibo korrontea). Zuzena: 0.75-1; Ardura: <0.75; Arreta: >1.
• Berehalako altxortegia: (Erabilgarria / Pasibo korrontea). Zuzena: 0.1-0.3; Ardura: <0.1; Arreta: >0.3.

Zorpetze eta Berme Ratioak

• Zorpetze ratioa: (Pasibo galdagarria / Fondo