Ekonomia ikasgaiko apunteak, laburpenak, lanak, azterketak eta problemak

Merkataritza-sozietateak: Sailkapena

Merkataritza-sozietateak bi multzo nagusitan sailkatzen dira:

• Pertsonalistak: Sozietate Kolektiboa eta Komanditako Sozietate Hutsa.
• Kapitalistak: Komanditako Sozietate Akzioduna, Erantzukizun Mugatuko Sozietatea (SL), Enpresa Berria Sozietate Mugatua eta Sozietate Anonimoa (SA).

A) Sozietate Kolektiboa (SK)

Ezaugarri pertsonalek berebiziko garrantzia dute. Merkataritza Kodeak arautzen du.

Ezaugarri nagusiak:

• Bi bazkide gutxienez; gehiengorik ez dagoenez, gutxi izateko egokia da.
• Bazkide guztiek dute kudeaketan parte hartzeko eskubidea. Ekarpena lana soilik bada, ezin dute kudeaketan parte hartu.
• Zorrekiko erantzukizuna: Pertsonala, solidarioa eta mugagabea.
• Ez dago eratzeko gutxieneko kapitalik.
• Bazkide izaera ezin

Ondarea

Pertsona fisiko nahiz juridiko batek une jakin batean duen ondasun, eskubide eta betebehar multzoa da, ondare-elementu guztiak moneta-unitateetan baloratuta. Ondasunek eta eskubideek ondarearen alde positiboa islatzen dute, eta betebeharrek, aldiz, alde negatiboa. Beraz, ondarea ondarearen oinarrizko ekuazioaren bidez adieraz daiteke: ondasunak + eskubideak - betebeharrak.

Kontua

Ondare-elementu baten balioa agerian jarri eta haren aldaketen jarraipena egiteko kontabilitateak erabiltzen duen tresna da. Jarraipen honek hasierako saldoa, transakzio bakoitzak eragiten dituen gehikuntzak edo murrizketak eta amaierako saldoa idaztea dakar.

Kontua T moduan irudikatzen da:

• Ezkerreko aldeari Zor deitzen zaio.
• Eskuinekoari Hartzeko.
• Erdian, ondare-

Baliabide Beharren Kalkulua

Planifikazioaren Beharra

• Plangintza: etorkizunerako egitasmoak edo planak egitea

MRP II. Ziklo Itxiaren Sistema

• Ekoizpen plangintza eta kudeaketa enpresa, kudeaketa barnean kokatzeko.
• Bi metodo: ahalmen mugatua eta mugatu gabea.
• Makinaren Erabilpen Tasa Maximoa: ekoizpen ahalmena markatzen du. Kalkulatzeko mantenu eragiketak, lan ordutegiak… kontuan hartu.
• Makinaren Erabilpen Tasa: ekoizpenaren araberakoa izango da, horretarako gure beharrak kontuan eduki behar dira.
• Ahalmen Premiak: lantokiaren prestakuntza denbora (TP), eragiketarako denbora. Egikaritze denbora (Te), prozesatu behar den unitate bakoitzeko denbora. T = (Tp/L) + Te

Begizta Itxiko Sistema

• Eman Behar Diren Pausuak: ekoizpen egitasmoaren ahalmenen doikuntza

Diru motak

Diruak izan duen ibilbidea honakoa da:

• Merkatugai den dirua: gatza, kakaoa...
• Metalezko dirua: urrea, zilarra.
• Urregai den paperezko dirua: billetea.
• Diru fidagarria: dolarra, euroa, yena, suitzar frankoa...
• Banku dirua: txekea, txartela…

Diruak bere funtzioa betetzeko lau baldintza bete behar ditu:

• Denok onartua izatea.
• Garraiatzeko erraza izatea.
• Zatigarria izatea.
• Iraunkorra izatea.

Diruaren funtzioak

Diruak 3 funtzio nagusi bete behar ditu:

• Truke-bidea: Diruak behar dituzun ondasunak eta zerbitzuak erosteko balio du.
• Neurri gisa: Ondasun eta zerbitzuen balioa kalkulatzeko erabiltzen da.
• Balio gordailua: Aberastasuna gordetzeko modu erosoa da, behar denean erabiltzeko.

Legezko dirua

Egungo paperezko diruaren balioa elkarrekiko konfiantzan datza....

Ekonomiaren Oinarrizko Kontzeptuak

Ekonomia-eskasia: Pertsonen beharrak asetzeko nahikoa baliabide ez izatearen sentsazioa.

Ekonomiaren ideiak

• Ekonomia-eskasia: Ez dago behar adina baliabide ditugun beharrak asetzeko.
• Aukeraketa: Baliabideak urriak dira eta hainbat erabilera dituzte.
• Eskasia eta aukeraketa: Ezin da lortu nahi dugun guztia; norberaren gogoak eta diru-sarrerak mugatuak dira.

Ondasunen irizpideak

• Eskasia-maila: Ondasun askeak esaten zaie mugagabeak direnei.
• Eginkizuna: Giza beharrak asetzen dituzten ondasun-kontsumoak.
• Eraldatze-maila: Ondasun bukatuak, berriro erabili ahal ditugunak.
• Ondasun-eskuragarritasuna: Ondasun publikoak.

Ekoizpen-faktoreak

Ondasunak eta zerbitzuak ekoizteko eta banatzeko erabilitako oinarrizko elementuak:

• Natura-baliabideak:

Lorpenetan Oinarritutako Motibazioa (McClelland)

21-McClelland

Ekonomia Politikaren Helburuak

Ekonomia politikak helburu nagusi hauek ditu:

• Ekonomia hazkunde jasangarria: Estatuak ondasunen eta zerbitzuen ekoizpena denboran zehar etengabe haz dadin esku hartzen du, herritarren ongizate maila hobetzeko.
• Ekonomia hazkundea neurtzen duten adierazleak: KPI eta BPGd dira.
• Enplegu betea: Herrialde bateko biztanleria aktiboari lana ematea da helburua. Ez da erraza guztiei lana ematea, baina biztanleria aktiboaren % 98 okupatuta dagoenean enplegu betea dagoela esaten da.
• Enplegu maila neurtzen duten adierazleak: Jarduera tasa, okupazio tasa eta langabezi tasa.
• Prezioen egonkortasuna: Ondasunen eta zerbitzuen prezioak kontrolatzea, kontsumitzaileek erosteko ahalmena ez galtzeko eta inflazioak sortzen duen ziurgabetasuna

ESKARI AGREGATUA: Ekonomia batean, prezioen batez besteko maila jakin bat izanik, familiek, enpresek, sektore publikoek eta atzerritarrek egiten duten gastu osoa da.

AD = C + I + G + (X - M)

ESKAINTZA AGREGATUA: Zer ekoizpen kantitate saltzeko prest dauden enpresak batez besteko prezio eta ekoizpen-kostu jakin batzuetan adierazten du.

Makroekonomiaren ikuspegiak:

- Prezioen batez besteko maila: Prezioen batez besteko mailak behera egiten badu, tekinek beherantz egingo dute, eta aurkakoa gertatuko da prezioek gora egiten badute.

- Ekoizpen-kostuak: Sarreren eta gastuen arteko kenketa. Prezioak gora egiten badu, etekinak behera egingo dute.

- Enpresa-espektatibak: Enpresak merkatuari eskaintzen dizkion aleen kopurua enpresaren beraren espektatiben...

1929ko Krisiaren Eragina Handitzeko Faktoreak (Galbraith)

• Errentaren banaketa desorekatua: Aberatsek burtsatik beren inbertsioak eta errentak atera zituzten; horrek merkataritza eta kapital fluxuen esportazio/inportazioetan krisia areagotu zuen.
• Ordainketa balantzaren egoera zalantzazkoa: AEBk arantzelak igo zituen industria babesteko.
• Banka sistemaren ahulezia eta kontrol eza: Banku gehiegi zeudenez, konfiantza galdu zen eta bankuak bata bestearen atzetik porrot egin zuten.
• Enpresa kapitalisten antolaketa desegokia: Kontrolik gabeko enpresak.
• Zientzia ekonomikoaren ezagutza maila kaxkarra.

Krisia burtsatik banku, industria, nekazaritza eta merkataritzara zabaldu zen, langabeziak gora eginez.

Krisiaren hedapen globala

AEBetatik krisia mundu osora zabaldu...

Merkataritza eta Garraioa

1. Merkataritza-jarduera: Barne-merkataritza

Merkataritza-jarduera arlo zabala eta konplexua da. Jardueraren arabera bi mota nagusi bereizten dira:

• Barne-merkataritza: Estatu baten barruan egindako salerosketa.
• Kanpo-merkataritza: Inportazio eta esportazioen bidez estatuen artean egiten diren salerosketak.

1.1. Barne-merkataritzaren garrantzia

Bi arlotan nabaritzen da haren garrantzia: gizartean, eguneroko bizitzarako produktuak eros ditzakegulako; eta ekonomian, aberastasuna eta lanpostuak sortzen dituelako (munduko lanpostuen % 10).

• Handizkako merkataritza: Salgai kopuru handiak erosten dituzte merkatariei saltzeko, bitartekari gisa jokatuz. Bitartekari asko egoteak ekoizle eta txikizkako merkatarien artean produktuaren