Ekonomia ikasgaiko apunteak, laburpenak, lanak, azterketak eta problemak

unitatea: Ekonomia-hazkundea eta zergak

Ekonomia-hazkundea: aukera ematen duenez gizarteari eskainitako ondasunen eta zerbitzuen kantitatea eta kalitatea areagotzeko, Estatuak esku hartzen du ekoizpen-maila handitzeko edo mantentzeko.

Zergak eta tributuak

• Zergak: pertsona fisiko edo juridiko batek administrazio publiko bati ordaindu beharreko diru-zenbatekoak dira, kontraprestazio jakinik gabe.
• Tasak: Administrazioak eskainitako ondasun edo zerbitzu baten onuradun izateagatik ordaintzen diren tributuak dira.
• Kontribuzio bereziak: obra publiko edota zerbitzu baten onuradun direnek ordaindu behar dituzten tributuak.

Zeharkako eta zuzeneko zergak

• Zuzeneko zerga: subjektu pasiboaren errenta eta ondarea zergapatzen du. Zerga izendunak dira; alegia, zergadunaren

Merkatuaren funtzionamendua

Merkatuaren funtzionamendua eskariaren eta eskaintzaren araberakoa da, eta funtsean hiru galdera nagusi erantzuten ditu:

• Zer ekoiztu behar da?
• Nola ekoiztu behar da?
• Norentzat ekoiztu behar da?

Merkatuaren ereduak

Konpetentzia perfektua

Funtsezko lau baldintza ditu:

• Saltzaile eta erosle kopuru handia: Inork ezin du prezioan eragin.
• Ondasunaren homogeneitatea: Ondasun guztiak berdinak dira.
• Merkatuaren gardentasuna: Informazioa eskuragarri dago.
• Sartzeko eta ateratzeko askatasuna: Ez dago oztoporik.

Gaur egun, eredu hau arrain-

Finantza Sistema

Gehienetan, aurrezten dutenak ez dira inbertitzen dutenak. Betidanik behar izan dira bitartekariak, finantza-baliabideak eragile batzuengandik beste batzuengana eskualdatzeko.

Finantza Aktiboen Ezaugarriak

Likidezia

Aktiboak epe laburrean galera handirik izan gabe eskudiru edo legezko diru bihurtzeko zenbaterainoko erraztasuna eta ziurtasuna duen adierazten du.

Arriskua

Aktiboaren jaulkitzaileak, hau da, zorra duenak, adostutakoa ez betetzeko probabilitatea adierazten du.

Errentagarritasuna

Aktiboak interesak sortzeko duen ahalmena adierazten du.

Banku Zentral Nazionalen Funtzioak

Banku Zentral Nazionalek (BZNak) bi rol nagusi dituzte, Banku Zentralen Europako Sistemaren (BZES) barruan:

Europar Batasunaren Sorkuntza

Zergatik sortu zen EB?

Bigarren Mundu Gerra amaitutakoan, herrialdeetako ekonomiek krisi sakona gainditu behar izan zuten. Europako zenbait herrialdek beren arteko akordioak izenpetu zituzten, produktuen, kapitalen eta pertsonen zirkulazioa erraztuko zuen merkatu bakarra eratzeko.

Lehena Europako Ikatz eta Altzairuaren Erkidegoa izan zen, eta geroago Europako Ekonomia Erkidegoa eta Europar Batasuna etorriko ziren. Merkatu bateratu bat eratzeko neurriak hartu dira, muga politikoak muga ekonomikoak ere izan ez zitezen. EBk nabarmen egin du aurrera merkataritza eta ekonomia integrazioan.

Europar Batasunaren Politikak

Hauek dira aipagarrienak:

• Nekazaritza Politika Bateratua (NPB): Produktibitatea handitzea, EBko herrialdeetan

Enplegu politika

Enplegu politika ekonomia bateko langabezia murriztea helburu nagusi duten plan eta prozeduren multzoa da.

Enplegu estatistikak

• Biztanleria Aktiboaren Inkesta (BAI): INE erakundeak hiru hilean behin egiten duen inkesta da.
• Gizarte Segurantzako afiliazioaren kopuruak: Erakunde publiko honek langilearen eta haren familiaren osasun-asistentzia eta gizarte-prestazio nahikoa bermatzen ditu.
• Estatuko Enplegu Zerbitzu Publikoaren (SEPE) datuak: Langabezia neurtzen duen erakundea da, eta erakunde horretan izena emanda daudenak soilik hartzen ditu kontuan.

Langabezia motak

Langabezia arazo larria da merkatu-ekonomientzat. Gobernu ororen lehentasuna langabezia-tasa handiak dakarren kostu soziala eta ekonomikoa ahalik eta txikiena izatea da....

Aurrekontu-saldoa eta oreka ekonomikoa

Zerga-politikak oso eragin desberdinak izan ditzake ekonomian, aurrekontuaren oreka zer nolakoa den kontuan hartuta; hau da, aurrekontua orekatuta dagoen (sarrerak = gastuak), defizita dagoen (sarrerak < gastuak) edo superabita dagoen (sarrerak > gastuak).

Defizit motak: ziklikoa eta egiturazkoa

Ekonomian, bi defizit mota nagusi sor daitezke:

• Defizit ziklikoa: Ekonomia-zikloan halabeharrez gertatzen diren atzeraldietan sortzen da. Aldi batean soilik irauten du. Izan ere, Estatuak esku hartzen du, ekonomia suspertzeko eta ekonomia-eragileen konfiantza berreskuratzeko. Horretarako, zorpetu egiten da, eskari agregatua susta dadin. Horregatik, hazkunde-aldietan desagertu egin ohi da defizit hori, Estatuak

Aktiboa eta Pasiboa

Aktibo Ez Korrontea

Ibilgetu Ukiezina

• Aplikazio informatikoak
• Amortizazio metatua (-)

Ibilgetu Materiala

• Lurrak eta ondasun naturalak
• Eraikuntzak
• Makineria
• Altzariak
• Informazioa prozesatzeko ekipoak
• Garraio elementuak
• Amortizazio metatua (-)

Ondasun Higiezinetako Inbertsioak

• Lurrak eta ondasunak

Epe Luzerako Inbertsioak

Aktibo Korrontea

Izakinak

• Lehengaiak
• Salgaiak
• Produktu bukatuak

Zordunak eta Kobratzeko Bestelako Kontuak

• Bezeroak
• Bezeroak, merkataritza efektuak
• Zordunak
• Lansarien aurrerakinak

Epe Laburreko Inbertsioak

• Akzioak

Eskudirua eta Bestelako Aktibo Likidoak

• Kontu korrontea
• Kutxa

Ondare Garbia eta Pasiboa

Fondo Propioak

• Kapitala
• Erreserbak
• Ekitaldiko emaitzak

Pasibo Ez Korrontea: Epe Luzerako Zorrak

• Kreditu erakundeen epe luzeko maileguak
• Ibilgetu

Makroekonomia ekonomia osoaz, funtzionamendu orokorraz, arduratzen da. Mikroekonomia, berriz, osotasun horren atal batzuk soilik aztertzen ditu.

Ekonomia Adierazle Nagusien Garrantzia

1. Inflazioa Kontrolpean Badago

• Gure aitona-amonek jasotzen dituzten pentsioek ez dute erosteko ahalmena galduko.
• Familientzat errazagoa izango da hilaren bukaerara iristea.
• Enpresek ez dute kezkatuta egon beharko lehengaien edo beste ekoizpen-baliabide batzuen prezioen etengabeko gorabeherekin.

2. Langabezia Tasek Behera Egiten Badute

• Familien diru-sarrerak handiagoak izango dira.
• Kontsumoak gora egingo du, enpresen eskaria handitu egingo da eta langile gehiago beharko dituzte.
• Gobernuak langabezia-prestazio gutxiago ordaindu beharko ditu, eta diru hori beste zerbaitetan

Enpresaren Finantzazio-Iturriak

Finantzazio-iturriak enpresak diru-beharrei aurre egiteko eskura dituen baliabide likidoei edo ordainbideei esaten zaie.

Finantzazio-Iturrien Sailkapenak

Finantzazio-iturriak hainbat irizpideren arabera sailka daitezke:

1. Itzultzeko Epearen Araberako Sailkapena

• Epe laburrerako finantzazio-iturriak: Itzultzeko epea urtebete baino laburragoa bada.
• Epe luzerako finantzazio-iturriak: Itzultzeko epea urtebete baino luzeagoa bada. Horrela bada, enpresaren kanpoko zorra zehaztugabea edo mugagabea izan daiteke.

2. Jatorriaren Araberako Sailkapena

• Barne-finantzazioa: Enpresan bertan ohiko jardueraren bidez sortutakoak (banatu gabeko erreserbak, amortizazio- eta hornidura-kuotak).
• Kanpo-finantzazioa: Enpresatik kanpo sortutakoak

Finantzaketa

Finantzaketa inbertsioak gauzatzeko behar diren baliabide finantzarioak eskuratzea da. Enpresa bat inbertsio-proiektu bat planifikatzen ari denean, finantzaketa-iturri ezberdinak aztertu eta haien kostua zehaztu beharko du.

Merkataritza-deskontua

Norberak eskuratzeko kreditua epemuga baino lehen kobratzeko aukera ematen duen finantza-eragiketa da, normalean epe motzekoa. Kobratzeko ditugun truke-letrak edo efektuak finantza-erakundeari eraman eta horrek likidezia emango digu, efektuaren nominalari komisioak eta interesak deskontatu eta gero.

Kreditua

Kanpoko finantza-eragiketa da. Honen bidez, finantza-erakundeak enpresari epe jakin batez kantitate bat erabilgarri uzten dio. Erabili duen diru-kopuruaren gaineko interesak ordainduko...