DBH mailako Ekonomia ikasgaiko apunteak, laburpenak, lanak, azterketak eta ariketak

Zer da dirua?

Produktuak eta zerbitzuak saldu eta erosteko onartutako tresna da. Berez ez du baliorik, balioa du:

• Urria delako.
• Konfiantza dugulako.
• Truke bitartekoa erabiltzen dugulako.

Diruaren funtzioak

Truke bitartekoa

Ez bagenu ordainketa bitartekorik, trukea erabili beharko genuke: ondasunak ondasunekin trukatu beharko genituzke. Sinplifikazioa.

Balore gordagailua

Dirua ondasun iraunkorra da eta edukitzaileak aukera du erabakitzeko noiz erabili, nahiz eta denborarekin balio galdu ahal duen.

Kontu unitate komuna

Ondasun eta zerbitzuen balioa neurtzeko balio du eta, beraz, haien arteko alderaketak egiteko.

Diruaren prezioa

Interesa

Mailegu bat hartzerakoan maileguaz aparte itzuli beharrekoari deritzo.

Nola finkatzen da interes tasa?

Eragiketaren arriskua

Eskatzailearen...

Ekonomia Eragileak eta Erabaki Hartzaileak

Ekonomia-jardueran parte hartzen duten eta erabakiak hartzen dituzten oinarrizko unitateak dira:

• Familia-kontsumo pribatua: Etxeko kontsumoa eta lan-eskaintza.
• Enpresa-ekoizpen pribatua: Ondasunen eta zerbitzuen ekoizpena.
• Sektore publikoa: Gizartearen ongizatera bideratutako kontsumoa eta ekoizpena.

Ekoizpen Baliabideak, Faktoreak eta Errentak

Ekoizpen-prozesuan erabiltzen diren baliabideak eta horiei lotutako errentak.

Ekonomia Hazkundea eta Moduak

Gizarte batean aldi jakin batean izandako ondasunen eta zerbitzuen ekoizpenaren balio-handitzea da. Bi modu daude:

• Baliabideak handitu: Kantitatea.
• Produktibitatea hobetu: Kalitatea.

Enpresa eta Bere Funtzioak

Ondasunen eta zerbitzuen ekoizpena koordinatzen duen erakunde...

Berotze globala:

CO2 eta beste gas kutsakorren ondorioz planetaren batez besteko tenperatura igotzea da.

Euri-azidoa:

Gas kutsakorrak dituen prezipitazioa.

Smog-a:

Begiak eta birikak narritatzen dituen laino astun eta iluna.

Deforestazioa:

Landare-estalkiaren galera giza-jardueren eraginez.

Bioaniztasuna/Biodibertsitatea:

Lurrean bizi diren landare eta animalia espezie ezberdinak.

BPG:

Barne Produktu Gordina, herrialde batek urtebetean ekoitzitako ondasunen eta zerbitzuen balioa dirutan.

Per capita errenta:

BPG biztanle kopuruarekin zatituz lortzen den datua, hiritarren aberastasuna edo batez besteko errenta adierazten duena.

Esportatzea:

Herrialde bateko produktuak atzerrira eramatea eta saltzea.

Esportazioak:

Herrialde bateko produktuen atzerriko salmentak.

1-2-3 Gaia: Ekoizpen Baliabideak eta Kostuak

Ondasun eta zerbitzuak ekoizteko eta banatzeko erabilitako oinarrizko elementuak dira ekoizpen-baliabideak edo faktoreak. Ekoizpen-baliabide bat denbora-aldi jakin batean erabiltzearen truke ordaintzen den balioari errenta deritzo.

Enpresa-etekina (Ee) kalkulatzeko, produktuen salmentarekin lortutako guztizko sarreren (SG) eta ekoizteko behar diren guztizko kostuen (KG) arteko aldea hartzen da: Ee = SG - KG.

Ekoizpen-kostua da enpresak ekoizpen-faktoreak erabiltzeagatik sortzen diren gastuak.

• Kostu finkoak: Ekoizpenarekiko independenteak dira; hau da, euren balioa ez da aldatzen ekoizpena aldatu arren.
• Kostu aldakorrak: Ekoizpenarekiko proportzionalak dira; hau da, ekoizpena hazi ahala, kostu aldakorrak

BRICS Herrialdeak

BRICS: Brasil, Errusia, India, Txina eta Hegoafrika dira kide. Herrialde hauek hainbat ezaugarri komun dituzte:

• Ekonomia-hazkunde handia dute, gainerako herrialdeena baino handiagoa.
• Tamaina eta garrantzi ekonomiko handiko herrialdeak dira.
• Munduko ekonomiaren buru izateko asmoa dute.
• Lankidetzan jarduten dute, ekonomia-erakundeetan garrantzi handiagoa lortu nahi dutelako.

Globalizazioa Bultzatzen duten Faktoreak

Produktu-Trukeak eta Finantza-Merkatua Liberalizatzea

Produktu-Trukeak Liberalizatzea

Herrialdeek oztopoak jartzen dituzte beste herrialdeetako produktuak beren mugetan sar ez daitezen, bertako produktuek gainerakoekin lehiatu beharrik ez izateko. Oztopo horiek ezabatzeari edo murrizteari produktu-trukeak liberalizatzea deritzo....

Globalizazioa bultzatzen duten faktoreak

Produktu-trukeak eta finantza-merkatua liberalizatzea

Herrialdeek oztopoak jartzen dituzte beste herrialdetako produktuak beren mugetan sar ez daitezen, hartara bertako produktuek gainerakoekin lehiatu beharrik ez izateko eta, hain zuzen ere, oztopo horiek ezabatzeari edo murrizteari deritzo produktu-trukeak liberalizatzea.

Oztopo nagusiak:

• Muga-zergak. Importazioei ezartzen zaizkien zergak dira. Zerga horiek handitu egiten dute atzerriko produktuen prezioa.
• Diru-laguntzak: bertako ekoizleei diru-laguntzak ematen dizkiete, beren produktuak ahalik eta merkeen sal ditzaten.
• Herrialde batek beste bati sal diezaiokeen produktu kopurua mugatzea.
• Kalitate-arauak onartzea. Arau horiek zabaldu egiten dute arau horiek

Inflazioa

Herrialde eta une bakoitzean, ekonomian zirkulazioan dauden ondasun eta zerbitzu guztiek dute prezio-maila bat. Baina prezio-maila horrek gora egin dezake eta, oro har eta modu jarraituan egiten badu, inflazioa deritzon fenomenoa sortzen da. Inflazioa da ekonomia bateko prezioek oro har eta modu jarraituan gora egitea. Baina batzuetan, prezioek behera egiten dute: deflazioa edo inflazio negatiboa.

Arrazoiak

1- Eskari inflazioa:

Herrialde bateko ekonomia-eragileek enpresak ekoitzi dezaketena baino gehiago eskatzen badute, gehiegizko eskaria sortuko da. Horrenbestez, enpresek eskari guztiari erantzuteko adina ekoitzita ere, prezioek gora egingo dute eskasiak irauten duen bitartean. Eskaria handitzearen jatorria:

• Enpresak: Enpresen espektatibetan

FRANKIZIA:
Kontratu bat da non frankitzailea, frankiziatuari uzten dio bere marka eta enpresa. Esklusiboa izan behar da saltzen den produktua (bakarrik enpresak saltzen duena saldu dezake). Adibidez: Starbucks.

FRANKITZAILEAREN EZAUGARRIAK:

• Marka eta irudia uzten ditu.
• Izena ematen du.
• Produktuak eta zerbitzuak uzten ditu.
• Publizitatea egiten du.
• Promozioak, eskaintzak eta beherapenak.
• Aholkularitza (paperak eta inpuestoak).

FRANKIZIATUAREN EZAUGARRIAK: (lokala hartzen duena)

• Lokala jarri beharko du.
• Langileak jarri beharko ditu.
• Hasierako ordainketa bat.
• Publizitate kuota bat: diru kopuru finko bat publizitatea egiteagatik ordaintzen dena.

FRANKIZIATUAREN ABANTAILAK: (lokala hartzen duena)

• Sarrea kopurua: finkoa ez da oso altua, bakarrik hasieran jartzen

Premiamendu-probidentziaren aurkako oposaketa arrazoiak

Premiamendu-probidentzia exekuzio-titulua denez, oposaketa-arrazoiak mugatuak dira. Likidazioaren inguruko eztabaidak ezin dira erabili. Arrazoiak TLOren 167.3 artikuluan biltzen dira:

• Zorra osorik iraungi izana, edota ordainketa eskatzeko eskubidea preskribatuta egotea. Subjektuak ordaindu zuela frogatzen badu, ez dago arrazoirik premiamendu-prozedura erabiltzeko. Preskripzioaren kasuan, bakarrik oposa daiteke ordainketa eskatzeko eskubidearena; likidatzeko akzioaren preskripzioa ezin da alegatu, hau likidazio-fasean alegatu behar da.
• Geroratzearen, zatitzearen edo konpentsazioaren eskaera egitea borondatezko epealdian; eta bilketa-prozeduraren beste etete-arrazoiak. Geroratzea borondatezko