Ekonomia Oinarrizko Kontzeptuak: Gida Osoa
Ekonomia Eragileak eta Erabaki Hartzaileak
Ekonomia-jardueran parte hartzen duten eta erabakiak hartzen dituzten oinarrizko unitateak dira:
- Familia-kontsumo pribatua: Etxeko kontsumoa eta lan-eskaintza.
- Enpresa-ekoizpen pribatua: Ondasunen eta zerbitzuen ekoizpena.
- Sektore publikoa: Gizartearen ongizatera bideratutako kontsumoa eta ekoizpena.
Ekoizpen Baliabideak, Faktoreak eta Errentak
Ekoizpen-prozesuan erabiltzen diren baliabideak eta horiei lotutako errentak.
Ekonomia Hazkundea eta Moduak
Gizarte batean aldi jakin batean izandako ondasunen eta zerbitzuen ekoizpenaren balio-handitzea da. Bi modu daude:
- Baliabideak handitu: Kantitatea.
- Produktibitatea hobetu: Kalitatea.
Enpresa eta Bere Funtzioak
Ondasunen eta zerbitzuen ekoizpena koordinatzen duen erakunde espezializatua da.
Enpresaren Funtzioak
- Ekoizpena koordinatzea: Gizarteen beharrak asetzen dituzten ondasun eta zerbitzuak ekoiztea.
- Balioa sortu edo erantsi: Lehengaiak eraldatuz ondasunen baliagarritasuna handitzea.
- Enplegua eta aberastasuna sortu: Enplegua sortzeaz gain, beste enpresa batzuei egindako erosketen bidez aberastasuna hedatzea.
- Gizartearen ongizatea handitu: Berrikuntza teknologikoak eginez eta gizarteari onurak eskainiz.
Merkatuaren Definizioa
Saltzaileek eta erosleek ondasun edo zerbitzu jakin baten inguruan egiten duten salerosketa-jardueren multzoa da.
Enpresen Forma Juridikoa eta Motak
Erakunde batek bere nortasun juridiko propioa duela esan nahi du, hura osatzen duten pertsonen nortasunetik bereizita.
Enpresa Motak
- Banakako Enpresak (Forma juridikorik gabe)
- Banakako enpresaburua (autonomoa)
- Erantzukizun mugatuko ekintzailea
- Sozietateak (Forma juridikoa dute)
- Sozietate Anonimoa (SA)
- Sozietate Mugatua (SM, SL)
- Enpresa Berria Sozietate Mugatua (EBSM)
- Kooperatiba
Finantza Kontzeptu Nagusiak
Aurrezkia
Diru-sarreretatik kontsumitzen ez dugun zatia da. Etorkizunean egin dezakegun kontsumoa da.
Zorra
Etorkizuneko diru-sarreren kontura gaur egun egiten den kontsumoa da.
Ondarea
Pertsona baten ondasunen, eskubideen eta betebeharren multzoa da.
Aurrekontua
Finantza-plan pertsonalizatu bat da, gastuak kontrolatzen eta diru-sarrerei ahalik eta probetxu handiena ateratzen laguntzeko.
Asegurua eta Kontingentzia
Asegurua
Kontratu bat da, haren bidez, aseguru-etxeak kalte-ordainak emateko konpromisoa hartzen baitu, trukean prima bat jasoz.
Kontingentzia
Arriskua gauzatzen denean sortzen den egoera da, eta hitzartutako kalte-ordaina emateko oinarria da.