DBH mailako Ekonomia ikasgaiko apunteak, laburpenak, lanak, azterketak eta ariketak

Ekonomia Jarduera

Ekonomia jarduera: gizakien beharrak eta nahiak asetu eta irabazi. Faseak: ekoizpena, banaketa eta kontsumoa.

Masiowsen Piramidea

Masiowsen piramidea: autoerreleazioa, onespena, atxikimendua, segurtasuna eta fisiologikoak.

Kontsumitzaileen Arauak

KONTZUMITZAILEN ARAUAK: badaki beren eskubideak eta betebeharrak, badaki beharrezkoa erosten, ingurumena errespetatzen dituen produktuak erosi, ingurunearekin eraginkorrak, murriztu, birziklatu eta berreabili. Bitartekari gabeko produktuak, produktu naturalak.

Ekonomia Eragileak

EKONOMIA ERAGILEAK: pertsonak, enpresak eta estatua. EKOIZPEN FAKTORE: natural, lana, kapitala eta teknologia = ekoizpen faktorea.

I+G+B

I+G+B: Ikerketa, garapena eta berrikuntza.

Faktoreak Bultzatzen

Zer faktoreak bultzatu?...

Merkatuaren Hutsegiteak

Merkatuaren hutsegiteak merkatuaren funtzionamenduaren ondorio kaltegarriak dira eta gizarte guztiarentzako gogokoak ez diren egoerak sortzen dituzte.

Ekonomia Zikloak

Ekonomia zikloak ekonomia jardueraren gorabeherak dira; hedatze- eta atzeraldi-faseak txandakatzen dira.

Politika Makroekonomikoa

Politika makroekonomikoa Estatuak ekonomia jardueran esku hartzeko eta herrialdearen martxa ona lortzeko baliatzen dituen politiken multzoa da.

Zerga Politika

Zerga politika Estatuak finkatutako helburuak lortzeko, sektore publikoak funtsak bilduz eta gastu publikoa aplikatuz nahita bideratzen duen jarduketa da.

• Obra publikoko programak: Haien bidez ekoizpen- eta enplegu-mailak handitzen dira eta herrialdeko azpiegiturak hobetzen dira.

Langabezia

- Estatuentzat: lanetik etorritako diru-sarrerak txikitzen dira eta gastu publikoa handitzen da.

- Norberarentzat: diru-sarrerak txikitzeak bizi-kalitatean dituen eraginez gain, lanik gabe geratzeak edo denbora luzez lanik aurkitu gabe egoteak eragina izan dezake autoestimuan eta familia harremanetan.

Langabezia motak:

• Frikzionala: borondatez uzten du lana.
• Urte-sasoikoa: urteko sasoi jakin batzuetan soilik egiten dute lan.
• Egiturazkoa: beste eremu edo herrialde bateko langileak dira.
• Ziklikoa: langabezia ziklikoa nabarmen igotzen da ekonomia krisaldietan, eta jaitsi egiten da ekonomia-hazkundeko aldietan.

Langabeziaren kausak:

• Languileen ezaugarriak: askotan espezialitate jakin bateko langile gehiegi daude.
• Eskari urria: lan egiteko moduan

Hazkundea eta Ekoizpena

Herrialde baten ekoizpena BPGk neurtzen du. BPGa (Barne Produktu Gordina) herrialde batean eta aldi jakin batean (normalean urtebete) benetan ekoizten denaren kalkulua da, hau da, ekoizten diren ondasun eta zerbitzu guztien diru balioa da.

Balio multzo batek osatzen du BPGa:

• Kontsumoak
• Inbertsioak
• Gastu publikoak
• Esportazioak
• Inportazioak

Balio horietako bakoitzari makromagnitudea esaten zaio.

Inflazioa

Herrialde batean, ondasunek eta zerbitzuek prezio maila jakin bat izaten dute. Baina prezio horiek modu orokor eta jarraituan igotzen direnean, inflazioa deritzon fenomenoa gertatzen da. Batzuetan, ordea, igo beharrean, jaitsi egiten dira. Orduan, deflazioa edo inflazio negatiboa dagoela esaten da.

Inflazioaren Arrazoiak

• Ekoizpen

Gizarte-erantzukizun korporatiboa

Beren borondatez gizarte-erantzukizun korporatiboa onartuta, etorkizunean inbertitzen dute enpresek, eta espero izaten dute borondatez hartutako konpromiso horrek errentagarritasuna handitzen laguntzea.

Definizioa

Enpresek beren inguruko gizarte eta ingurumen-kezkak beraien kezka egitea da, borondatez.

Enpresen finantzaketa

Enpresa orok behar izaten ditu baliabideak bere jarduera gauzatzeko egin beharreko inbertsioak finantzatzeko. Jatorria kontuan hartuta, enpresak erabiltzen dituen baliabideak barnekoak edo kanpokoak izan daitezke.

Baliabideak itzultzeko epea

Urte horretan bertan izan daiteke edo aurrerago.

Baliabideen erabilera-kostua

Kosturik badute, kanpoko baliabideak alokatzeagaitik ordaindu beharreko interesetan...

EKOIZPEN FAKTOREAK

Ondasunak eta zerbitzuak ekoizteko:

Natura baliabideak

Ekoizpen prozesuan naturak ematen dituen baliabide asko erabiltzen dira: lurra, airea, landareak, animaliak, mineralak, energia-iturriak.

• Baliabide berriztagarriak: ez dira erabiliz agortzen, denbora gutxian birsortu egin daitezke.

Baliabide berriztaezinak: sortzen dena baino askoz gehiago kontsumitzen dugu. Beraz, agortu egingo dira etorkizunean.

Kapitala

Natura baliabideak ez diren eta ondasunak eta zerbitzuak ekoizteko erabiltzen diren baliabideak dira. Hiru kapital mota ditugu:

• Kapital fisikoa: elementu materialak dira (eraikinak, makinak, informatika-ekipoak eta garraio-elementuak).
• Giza kapitala: langileen prestakuntza, trebakuntza maila eta esperientzia da. Etengabeko prestakuntza

Produkzio Faktoreak eta Prozesua

Ekonomian, produkzio faktoreak (lurra, lana, kapitala) eta ekoizpen prozesua (teknologia) produktu amaituak lortzeko erabiltzen dira.

Efizientzia Ekonomian

Teknologia Efizientzia

Teknologia Efizientea ekoizpen-kalitate jakin bat lortzeko ahalik eta baliabide gutxien erabiltzen dituena da.

Baliabideen konbinazioa optimizatzea: lan gehiago edo kapital gehiago erabiliz, kostuak minimizatzeko helburuarekin. Makinen kostua merkeena bada, hori lehenetsiko da.

Ekonomia Efizientzia

Ekonomia Efizientea teknologia efizienteen artean, edo eskura daudenen artean, merkeena hautatzea da.

Produkibitatea

Produkibitatea (P): ekoizpena / lana (Q/L)

Kostuak

Guztizko Kostua

Guztizko Kostua: Lan Kostua + Kapital Kostua

• Lan Kostua: lana x orduko

Zer da Merkatua?

Merkatua truke ekonomiko bat egiten den lekua edo ingurunea da.

Merkatuko Eragile Garrantzitsuak

Merkatuan hiru eragile nagusi daude:

• Kontsumitzaileak: Merkatuan amaierako edo tarteko ondasunak erosten dituzte, eta beren lan-eskua eskaintzen dute. Adibidez, pertsona batek bere burua lanerako eskain dezake, baina, aldi berean, diskoak erosi.
• Enpresak: Merkatuan parte hartzen dute ondasun edo zerbitzuak ekoizpen-merkatuetan eskainiz eta lan-eskua eskatuz. Adibidez, figurak egiten dituen fabrika batek bere figurak salduko ditu, baina, aldi berean, langileak eskatuko ditu lan egiteko.
• Sektore publikoa: Faktore-merkatuetan langileak eskatzen ditu, ekoizpen-merkatuetan zerbitzuak eskainiz edo ondasunak erosiz. Adibidez, udaletxe batek

Ekonomia-jarduera

Gizakiek beren premiak asetzeko egiten dituzten jarduera guztiak dira.

Motak

• Ekoizpen-jarduerak: Gizakiek ondasunak eta zerbitzuak lortzeko egiten dituzten jarduera guztiak dira.
• Banaketa-jarduerak: Ondasunak eta zerbitzuak kontsumitzaileei helarazteko egiten diren jarduera guztiak dira.
• Kontsumo-jarduerak: Kontsumitzaileek ondasunak eta zerbitzuak erabiltzeko egiten dituzten jarduerak dira.

Ekoizpen-faktoreak

• Natura-baliabideak: Gizakiek ondasunak eta zerbitzuak ekoizteko balia ditzaketen natura-inguruneko elementuak dira.
  • Berriztagarriak
  • Berriztaezinak
• Lana: Ondasunak eta zerbitzuak ekoizteko, pertsonek egiten duten ahalegin fisiko edo intelektuala da.
• Kapitala: Ondasunak eta zerbitzuak ekoizteko beharrezkoak diren elementu guztiak