DBH mailako Ekonomia ikasgaiko apunteak, laburpenak, lanak, azterketak eta ariketak

Merkatu Ereduak

Enpresa guztien helburua mozkinak lortzea da, baina enpresa guztiek ez dute aukera berdina. Enpresa txikiak merkatuaren menpe daude, eta enpresa handiek, berriz, prezioak igo eta kontsumitzaileen nahiak euren beharretara egokitu ditzakete publizitatearen bidez. Enpresa handi batzuek, gainera, merkatuan lehiakide berriak sartzea eragotzi dezakete.

Lehia Perfektua

Lehia perfektuko merkatuan erosle eta saltzaile asko daude, eta ekoizle batek ere ez du prezioetan eragiteko ahalmenik. Enpresa baten ekoizpena oso txikia da merkatu osoarekin alderatuta, eta, beraz, haren erabakiek ez dute eraginik izango prezioan.

Baldintzak

• Eskaintzaile eta eskatzaile asko egon behar dute.
• Ekoizkinak homogeneoak izan behar dira (adibidez, markarik gabeko

Oinarri Likidagarria

19. artikulua

19.1 art. Etxebizitzaren eskurapena

Gertatzen baldin bada eskualdaketa egin aurreko bi urteetan eskuratzailea eskualdatzailearekin batera bizi izan dela eta etxebizitzaren jabetza osoa, usufruktua, jabetza soila edo lurrazal-eskubidea kosturik gabe eskuratzen dela inter vivos edo mortis causa, eskurapenek %95eko murrizpena izango dute zergaren oinarri zergagarrian, 220.000 €-ko mugarekin.

Bete beharreko baldintzak:

• Eskualdatzailearekin gutxienez aurreko bi urteak bizitzea.
• Eskualdaketa inter vivos edo mortis causa egitea.
• Eskurapena dohain egitea eta etxebizitzaren jabetza, usufruktua, jabetza soila edo lurrazal-eskubidea eskuratzea.

19.2 art. Mortis causa eskurapenak eta ahaidetasun mailak

Aurreko epigrafean xedatutakoaren...

Ekonomiaren oinarriak

1. Estatuaren eragina ekonomian

Estatuak herrialdeko ekonomia arautzen du, sektore pribatuaren jarduera sustatuz, enpresak sortuz sektore estrategikoetan eta sailak dituzten sektoreetan. Sektore publikoak ere bere ekarpena egiten du, lanpostu ugari sortuz zerbitzu publikoak emateko beharrezko langileak kontratatuz.

2. Ekoizpen sektoreak

2.1 Lehen sektorea

Sektore honek naturatik elikagaiak eta lehengaiak lortzeko jarduerak biltzen ditu, hala nola nekazaritza.

2.2 Bigarren sektorea

Naturatik ateratako produktuak produktu landu bihurtzen dituen industria. Eraikuntza ere sektore honetan sartzen da, aurreko sektoreetatik ateratako produktuak erabiliz produktu berriak sortzen dituelako (adibidez, zubiak eta eraikinak).

2.3 Hirugarren

Bigarren sektorea

Lehen sektorean lortutako natura-baliabideak eraldatzen dira.

Industria

Lehengaiak produktu bihurtzeko jardueren multzoa da (landua, erdilandua).

Industria ekonomiaren oinarrietako bat da, eta garapen-mailaren adierazlea da.

Energia-ekoizpena

Natura-baliabideak dira, eta behin eraldatuta mugimendua, indarra, argia edo beroa ekoizteko erabil daitezke industrian, garraioan, etxeetan eta beste hainbat jardueratan kontsumitzeko. Ekonomiaren funtsezko sektorea da.

Eraikuntza

Etxegintza, industria-nabeen eta bestelakoen eraikuntza eta ingeniaritzari lotutako herri-lanak. Ekonomiaren motorretako bat da, enplegua sortzeaz gain, industria osagarriak sustatzen dituelako. Lurzoruaren prezioarekin espekulatu egiten da.

Industria motak

Industria

1. Enpresa

Enpresa: ekoizpen-unitate ekonomiko bat da, non ezinbesteko alderdiak koordinatzen diren: ekoizpen-faktoreak, horien finantziazioa eta marketina. Hori guztia, enpresaren helburuak lortzeko asmoz, betiere arrisku-baldintzapean.

A) Helburuak

Enpresa baten helburua, unitate ekonomiko gisa duen misioa da: ingurunea errespetatuz eta kontserbatuz, onurak maximizatzea eta kostuak minimizatzea.

Balio-kateak hiru elementu ditu:

• Funtsezko jarduerak: ekoizpena, banaketa, merkaturatzea eta bezeroentzako zerbitzua.
• Euskarri-jarduerak: administrazioa, giza baliabideen antolakuntza, garapen teknologikoa, kalitate-kontrola, etab.
• Balio hori sortzeko enpresak duen balio totalaren eta kostu totalen arteko diferentzia.

B) Elementuak

• Giza faktoreak: enpresarekin

Motibazioa Lanean: Pizgarri Motibatzaileak

Motibazioa azaltzeko, ekonomiaren oinarrizko printzipioari egin behar diogu erreferentzia: beharrei, alegia. Enpresa bakoitzak giza baliabideen kudeaketa politiketan pizgarri motibatzaile batzuk aplikatu behar ditu:

• Dirua: Kontsumo beharrak asetzeko balio du gehienbat. Dirua motibazio pizgarri izan dadin, langileak nabaritu behar du enpresa kontzientea dela berak egindako lanaz eta onartu egiten diotela. Horregatik, lan-mailak igotzea garrantzitsua da.
• Etorkizuneko Itxaropena: Langilea ohartzen da bere esfortzuak nolabaiteko ondorio profesionala duela, lantokian igotzeko eta hobetzeko aukerak dituenean.
• Lanaren Onarpena: Pertsona bakoitzak bere lanpostuan egiten duen esfortzua hartu behar da kontuan, enpresan

Ekonomia Jarduera

Ekonomia jarduera esaten zaio beharrak asebetetzeko produktuak eta zerbitzuak lortzeko edozein prozesuri. Hiru fase ditu: ekoizpena, banaketa eta kontsumoa. Beharrak mugagabeak dira, baina haiek asebetetzeko erabiltzen ditugun baliabideak mugatuak dira.

Ekonomia Sektoreak

• Lehen Sektorea: Naturatik ateratako elikagaiak eta lehengaiak biltzen dira.
• Bigarren Sektorea: Naturatik ateratako ondasunak eta produktuak eraldatzen dira, kontsumitu ahal izateko.
• Hirugarren Sektorea: Ez dute ondasun materialik sortzen, zerbitzuak eskaintzen dituzte.

Etekina

Ekonomia-jarduera bat egin ondoren, jarduera horren gastuen eta diru-sarreren arteko kenketa da.

Ondasuna eta Zerbitzua

Behar bat asebetetzen duen eta balioa duen oro ondasuna da. Zerbitzua,...