Merkatuaren Esanahia, Eragileak, Eskaria eta Eskaintza

Zer da Merkatua?

Merkatua truke ekonomiko bat egiten den lekua edo ingurunea da.

Merkatuko Eragile Garrantzitsuak

Merkatuan hiru eragile nagusi daude:

• Kontsumitzaileak: Merkatuan amaierako edo tarteko ondasunak erosten dituzte, eta beren lan-eskua eskaintzen dute. Adibidez, pertsona batek bere burua lanerako eskain dezake, baina, aldi berean, diskoak erosi.
• Enpresak: Merkatuan parte hartzen dute ondasun edo zerbitzuak ekoizpen-merkatuetan eskainiz eta lan-eskua eskatuz. Adibidez, figurak egiten dituen fabrika batek bere figurak salduko ditu, baina, aldi berean, langileak eskatuko ditu lan egiteko.
• Sektore publikoa: Faktore-merkatuetan langileak eskatzen ditu, ekoizpen-merkatuetan zerbitzuak eskainiz edo ondasunak erosiz. Adibidez, udaletxe batek lan egiteko jendea eskatuko du ekoizpen-merkatuan, baina faktore-merkatuan lan bikoitza dauka.

Eskaria

Errealitatearen azterketa hutsak adierazten du eskatutako ondasun kopurua prezioaren araberakoa izango dela. Faktore garrantzitsuenak hauek dira:

• Nahia: Eskaera desbideratu daiteke; adibidez, diskoak erosten dituen pertsona batek agian nahiago du momentu batean liburu bat erosi.
• Soldata: Kontsumitzaileak duen soldataren arabera, gauza batzuk edo besteak erosiko ditu.
• Zaletasunak: Kontsumitzaile batek ondasun edo zerbitzu batzuen aldeko edo kontrako arrazoiek eragin handia dute.
• Antzeko ondasunen prezioa: Helburu berdina duten bi produkturen artean, kontsumitzaileak merkeena erosten du normalean.
• Prezioa: Produktu edo zerbitzu baten prezioak erosketa erabakian eragiten du.

Eskari-kurba

Ondasun baten prezioaren eta erositako kantitatearen arteko erlazioa da. Prezioa zenbat eta garestiagoa izan, orduan eta kopuru txikiagoa eskatuko da (beheranzko eskariaren legea). Eskariaren aldaketa, eskari-kurban mugitzen da, eskari-kantitatean edo kopuruan ematen den aldaketa adieraziz.

Eskaintza

Eskaintza ondasun kopuru bat prezio jakin batzuetan eta aldi jakin batean saltzeko ahalmena eta nahia da.

Eskaintzan eragina duten faktoreak:

• Ondasun baten produkzio-kostua: Erabilitako ondasunen prezioaren eta teknologiaren araberakoa.
• Beste ondasun batzuen prezioa: Eskaintza-aldaketa eragin dezake.
• Merkatu-antolaketa: Inguruan lehiarik ez badago, produktuaren prezioa altua izango da.
• Kanpoko faktoreak: Klima, legeak, etab.

Merkatuaren Oreka

Prezioa oreka-prezioan finkatzen da, eta puntua oreka-puntua da. Merkatuan urritasuna (eskaria txikia) edo soberakina (eskaria handia) egon daiteke.

Eskaintzaren Elastikotasuna

Ondasun baten prezioa %1 aldatzen denean, eskainitako kantitatean ematen den aldaketa adierazten du.

• Ez-elastikoa: Eskaintza-kurba bertikala bada (prezioa ez da aldatzen, kantitatea konstante mantentzen da).
• Erabat elastikoa: Kurba horizontala bada (prezio berdina mantentzen da beti).
• Inelastikoa: E = (Q1 - Q2) / Q1 / (P1 - P2) / P1 < 1
• Elastikoa: E = (Q1 - Q2) / Q1 / (P1 - P2) / P1 > 1

Elastikotasuna: Eskainitako kantitatea %1 aldatzen denean gertatzen den prezio aldaketa.