Batxilergoa mailako Ekonomia ikasgaiko apunteak, laburpenak, lanak, azterketak eta ariketak

Enpresaren Kudeaketa: Helburuak Lortzeko Gida

Kudeatzea, ezarritako helburuak lortzeko enpresa osatzen duten pertsonek beharrezko diren zereginak egin ditzaten ahalegintzea da.

Zuzendaritza Mailak

• Goi-zuzendaritza: Enpresaren goi karguak dira, plangintza orokorra egiten dute, helburuak lortu diren kontrolatu eta enpresaren funtzionamendu orokorra gainbegiratu.
• Erdi-mailako zuzendaritza: Saileko buruak izaten dira. Plangintza orokorra beraien sailean zehazteaz arduratzen dira.
• Kudeaketa-maila: Planen gauzatzean erantzunkizuna duten karguak dira, langileei zer lan egin behar duten esaten diete prozedura egokien bitartez.

Lidergoa: Pertsonak Motibatzea

Lidergoa, pertsona batek beste batzuengan eragiteko eta haiek helburu jakin batzuk lortzera motibatzeko...

EKONOMIA ZENTRALIZATUAREN FUNTZIONAMENDUA

Sistema hau Sobietar Batasunean eta Europako ekialdeko herrialdetan nagusitu zen 20. hamarkadaren amaiera arte. Gaur egun Kuban jarraitzen du indarrean. Planifikaturiko ekonomia guztiek badute ezaugarri bat: botere ekonomikoa estatuaren eskuetan biltzen da, ekoizpen bitartekoen jabe izateaz gain, azken finean, bera baita gainera, ekonomiaren funtzionamendua arautzen duena.

Plangintza zentralizatuko ekonomietan, ekoizpen bitartekoak estatuarenak dira, eta erabaki garrantzitsuenak plangintza agentzia batek edo botere zentralak hartzen ditu. Botere zentralak edo plangintza agentziak, planeko eginbeharrak banatzeaz gain, ekoizpen bideak ere banatzen ditu, bai materialak, bai finantzarioak. Plangintza agentziak...

Merkataritza Legedia: Sarrera

Merkataritza legediak enpresaburu batek elementu pertsonalen eta errealen bidez egiten duen jarduera ekonomikoa arautzen du. Merkataritza Kodea merkataritza-eragiketak arautzen dituen lege-esparru nagusia da.

Kontabilitate Arauak

Enpresaburuak enpresaren jardueraren kontabilitate ordenatua eraman behar du, jarduerarako egokia den eta eragiketa guztien jarraipen kronologikoa egiteko aukera ematen duena. Balantzeak eta inbentarioak egin behar ditu. Merkataritza sozietateek akta liburua izan behar dute.

Lehiakortasunaren Legea

Lehia defendatzeko legeak estatuko merkatuan lehia eragotzi, murriztu edo faltsutzea dakarten jarrerak zigortzen ditu.

Publizitate Legea

Publizitatearen Lege Orokorraren asmoa da publizitatea eremu...

Finantzazioa

Inbertsioak burutzeko beharrezkoak diren finantza-baliabideak lortzeari deritzogu.

Merkataritza Deskontua

Finantza-eragiketa bat da, non enpresak kreditu-erakunde batekin truke-letra batzuen ematea negoziatzen duen, bere zenbatekoa aldez aurretik kobratzeko, epemuga arte itxaron gabe.

Hartzekoa (Kreditua)

Finantza-eragiketa bat da, non finantza-erakunde batek diru-kopuru bat enpresaren esku uzten duen epe jakin batez. Enpresak, momentu bakoitzean, egokia ikusten duen kopurua erabili ahal izango du.

Mailegua

Finantza-erakunde batek diru-kopuru bat enpresari ematen dion finantza-eragiketa bat da. Azken honek kopuru hori finkatutako epeetan itzultzeko eta paktatutako interesak ordaintzeko konpromisoa hartzen du.

Leasing

Errentamendu-kontratu...

IKUSPEGI MAKROEKONOMIKOA: Makroekonomia ekonomia osoaz arduratzen da, funtzionamendu orokorraz, eta mikroekonomia, berriz, merkatu, prezio eta produktu jakin batzuez besterik ez. Ekonomiaren arazo handienetako bat ziklo ekonomikoen ezegonkortasuna da; hau da, behin eta berriz, etengabe etortzea atzeraldiak, langabezia-tasa handiak eta ekonomia hazkunde txikia dituzten aldiak.

Ekonomia - Adierazleen Garrantzia

Herrialdeak pertsonak bezalakoak dira: hainbat faktore bereizten dituzte elkarrengandik. Azken berrogeita hamar urteetan, Asiaren hego-ekialdeko ekonomiek izugarri egin dute gora, eta Saharaz hegoaldeko herrialdeak, berriz, pobretu egin dira, nahiz eta nazioarteko komunitateak diru-laguntza eta laguntza handiagoak eman dizkien.

Ekoizpena:

Ibilgetu Ratioa

Ratio honek enpresaren aktibo ez-korrontea (ibilgetua) nola finantzatzen den adierazten du, norberaren kapitala eta epe luzeko pasiboak kontuan hartuta.

Formula: Aktibo Ez-Korrontea / (Norberaren Kapitala + Pasibo Ez-Korrontea)

• 1 baino txikiagoa bada: Ibilgetua norberaren kapitalarekin eta epe luzeko zorrekin ondo finantzatuta dago. Maniobra-funtsa positiboa da, eta horrek marjina bat ematen du epe laburreko zorrak ordaintzeko.
• 1 bada: Finantzaketa oso justua da, maniobra-funtsik gabe. Aktibo finkoa pasibo ez-korrontearekin finantzatzen da, marjinarik gabe.
• 1 baino handiagoa bada: Norberaren kapitalarekin eta epe luzeko zorrekin ez da aktibo finkoa guztia finantzatzen. Falta dena pasibo korrontearekin finantzatuko da, ondorioz maniobra-

Dirua: Definizioa eta Funtzioak

Dirua orokorrean onartutako truke- eta ordainketa-baliabidea da.

Diruaren funtzioak

• Truke-baliabidea: ondasun eta zerbitzuen truke edo zorrak ordaintzeko ematen da.
• Kontu-unitatea: gauzen balioa zehaztu eta konparatzeko erabiltzen da.
• Balio-gordailua: aberastasuna gordetzeko erabil daiteke.

Diruaren Bilakaera Historikoa

Diruaren bilakaeran hainbat fase bereizten dira:

• Trukea

  Ondasunak zuzenean elkartrukatzea da, dirua erabili gabe. Hiru arazo nagusi zituen:

  • Trukatzaileen beharrizanak bateratu beharra.
  • Ondasunen balioa zehazteko zailtasunak.
  • Zatigarriak ez diren ondasunak.

• Diru-merkantzia

  Truke-baliabide gisa erabiltzen diren ondasunak dira, eta, aldi berean, berezko balioa dutenak: gatza, ganadua... Baina urria, balio egonkorrekoa,

Lehia Monopolistikoa: Enpresen Arteko Desberdintasunak

Enpresa asko daude. Publizitatearen bitartez enpresak produktuak desberdintzen saiatzen dira, kontsumitzailea beste produktu batzuen truke ordainduko lukeena baino gehiago ordaintzeko prest egon dadin.

Nola Desberdintzen Dira Produktuak?

Produktua antzekoa da, baina marka, kalitatea, diseinua, zerbitzua… desberdinak dira.

Merkatu Motak: Konparazioa

Hona hemen merkatu moten konparazio taula bat:

• Lehia Perfektua: Enpresa asko, produktu homogeneoen salmenta, lehia oso bizia, informazio osoa, ez dago sartzeko eta irteteko hesirik.
• Lehia Monopolistikoa: Enpresa asko, nolabaiteko lehia, produktu bereiztuen salmenta, lehia oso bizia, informazio ez osoa, sartzeko eta irteteko askatasuna.
• Oligopolioa:

Gordailu Motak

• Ageriko gordailuak: Behar duzunean ateratzeko aukera ematen dute. Errentagarritasun oso txikia dute, % 0,02 ingurukoa.
• Aurrezki gordailuak: Aurrezteko helburuarekin sortuak dira. Ezin dira txekeak sortu. Mota bat "etxebizitza kontua" da. Interes-tasa pixka bat altuagoa da.
• Eperako gordailua: Dirua bankuan sartu, eta epe jakin batean ez ateratzeko adostasuna egiten da. Adibidez, 50.000 euro sartuz gero, 5.000 ageriko kontuan utzi, eta 45.000 eperako gordailuan jar daitezke.

Diru Motak

• Banku-dirua: Txekeak, txartelak, eta abar.
• Diru fidagarria: Dolarra, euroa, yena, eta abar.
• Metalezko dirua: Urrea, zilarra, eta abar.
• Urregai den paperezko dirua: Billeteak.
• Merkantzia den dirua: Kakaoa, gatza, eta abar.

Diruaren Funtzioak

Diruak bere funtzioa...

Biztanleria Aktiboa eta Langabezia: Azterketa Euskadin

Biztanleria aktiboa (BA): Lanean ari direnak nahiz lan egin nahi arren lanik topatzen ez dutenak biltzen ditu. Bertan, bi talde daude:

• Biztanleria landuna: Soldatapekoek eta autonomoek osatzen dute.
• Biztanleria langabea: Lanerako legezko adina izanik lan bila dabiltzan baina lanik topatzen ez duten pertsonek osatzen dute.

Biztanleria ez aktiboa: Lanerako adina duten arren, pertsona horiek ez dute lan egin nahi eta ez dabiltza lan bila (ikasleak, etxekoandreak...). Estatistikako Institutu Nazionalak (INE) eta Enpleguko Institutu Nazionalak (INEM) lan merkatuaren egoera neurtzeko, tasa espezifiko batzuk erabiltzen dituzte:

Lan Merkatuaren Tasak

• Jarduera tasa: Herrialde bateko lanaren ardura duen