Batxilergoa mailako Ekonomia ikasgaiko apunteak, laburpenak, lanak, azterketak eta ariketak

ETEak: Ezaugarriak, Abantailak eta Desabantailak

Abantailak:

• Egoera aldaketen aurrean, aurrera egiteko gaitasun handiagoa dute.
• Merkatu segurua izan ohi dute. Zerbitzuen banaketa eta ekoizpena egin dezakete.
• Herri mailako merkatuetan abantaila dute.
• Krisialdietan, enpresa handiek baino hobeto eusten diote egoerari, beren egitura arinagoari esker.
• Denbora gutxian jarduera aldatzeko gaitasuna dute.
• Ez dago gatazkarik zuzendaritza kontrolatzeko asmoz.
• Kudeaketa on baten bidez, hutsegiteen indize txikia lor daiteke.

Desabantailak:

• Eskaintzak prezio hobeetan

Enpresa Motak

Sailkatzeko zenbait irizpide objektibo erabiltzen dira:

A- Zer Jarduten Dute?

Hiru sektore hauetako batean egin daiteke:

• Lehen sektorea: Natura baliabideak ustiatzen dituzten enpresak, adibidez, ikatz meategiak eta abeltzaintza enpresak.
• Bigarren sektorea: Eraldatze jardueretan diharduten enpresak. Ekoizpen prozesuak aplikatzen dituzte, adibidez, arraina erosi eta eraldatu.
• Hirugarren sektorea: Bi motatako enpresak osatzen dituzte (zerbitzuak). Batetik, merkataritza enpresak, produktuak eraldatu gabe saltzen dituzte (hipermerkatuak), eta bestetik, zerbitzu enpresak (bankuak eta klinikak).

B- Ekoizpen Faktoreen Jabetza:

Bi enpresa mota daude:

• Pribatuak: Partikularren edo beste enpresa batzuen jabetza dira.
• Publikoak: Erakunde publiko baten

Lehia Perfektuko eta Inperfektuko Merkatuak

Lehia Perfektuko Merkatuak

Merkatu-ekonomia idealean, ondasunak eta zerbitzuak borondatez trukatzen dira merkatuak finkatutako prezioan, eskaintza-eskarien legeen funtzionamendu askearen ondorioz. Enpresa bakar batek ere ez du prezioan eraginik.

Lehia Inperfektuko Merkatuak

Merkatu ohikoenak dira. Enpresa batek edo batzuek dute prezioan eragiteko ahalmena, neurri txikiagoan edo handiagoan.

• Monopolioa: Enpresa bakarra da, eta berak bakarrik finkatzen du prezioa, beste inork esku hartu gabe.
• Oligopolioa: Enpresa gutxi batzuek jarduten dute, baina nahikoa tamaina dute prezioan eragina izateko, baldin eta baten batek eskaintza aldatzea erabakitzen badu.
• Lehia Monopolista: Enpresa askok eskaintzen dituzte antzeko

Giza Baliabideen Kudeaketa

Giza baliabideen kudeaketa: enpresaren giza elementuarekin lotutako erabakien, ekintzen eta politiken multzoa, enpresaren produktibitatea eta lehiakortasuna hobetzea xede duena.

Giza Baliabideak

Giza baliabideak: enpresa antolakuntza osatzen duten pertsonak eta pertsona horiek dituzten gaitasun profesionalak dira. Lehiatzeko abantaila iturria denez, enpresak giza baliabideetan inbertitzen du.

Adibidez:

• Externalizazioa: kanpoko enpresak kontratatzea lehen enpresak berak egiten zituen gauzak egiteko.

Giza Baliabideen Kudeaketaren Funtzioak

1. Langileen Antolakuntza eta Plangintza

   Giza baliabideen arloak lanpostuaren eskakizun bereizgarriak deskribatu eta aztertu behar ditu, lanpostu hori beteko duen pertsonak bete behar dituen

Finantza Oinarriak

Hornidura eta Ekoizpena

Hornidura

• Lehengaien urteko kontsumoa / Izakinen urteko batez besteko balioa

Ekoizpena

• Produktuen urteko kontsumoa / Batez besteko stock balioa

Salmenta, Kobrantza eta Ordainketa

Salmenta

• Salmenten urteko kostuak / Stockaren batez besteko balioa

Kobrantza

• Salmenten urteko kostuak / Kobratzeko eskubideen batez besteko balioa

Ordainketa

• Erosketak / Hornitzaile-saldoaren batez besteko balioa

Diru Sarrerak eta Gastuak

• Diru sarrerak - Gastuak = X
• X * % = Y
• X - Y = Soluzioa
• BEZ (%21) Zerga-tasa (%30 Espainia, %28 EAE)

Akzioen Balorazioa

• ((Akzio zaharrak * Kotizazio balioa) + (Akzio berriak * Balio nominala)) / (Akzio zaharrak + Akzio berriak)

Ondasunak eta Zerbitzuak

Ondasuna

Ondasuna objektu material bat da, erabiltzean gogobetetzea...

Maniobra Fondoa

Maniobra Fondo Positiboa

Aktibo ez-korrontea eta aktibo korrontearen zati handi bat ondare garbiaren edo pasibo ez-korrontearen bidez finantzatzen denean gertatzen da. Horrek esan nahi du enpresak epe laburreko zorrak ordaintzeko arazorik ez duela izango. Aktibo korrontea ... € dira eta urtebete baino lehen likido bihurtzen dira; urtebete baino lehen itzuli beharreko zorrak ... € dira. Beraz, marjina dago. Maniobra fondo positibo batek marjina operatiboa ematen dio enpresari, bere aktibo korronteekin epe laburreko betebeharrak kitatu baititzake, eta oraindik ere marjina hori dauka. Kasu honetan, oreka egoera eta egonkortasun finantzario arrunta edo normala da.

Maniobra Fondo Negatiboa

Epe luzeko inbertsio batzuk epe laburrera...

Finantza Egoeraren Azterketa

Maniobra Funtsa (MF):

MF Positiboa

MF positiboa denean, enpresaren aktibo ez-korronteak eta aktibo korrontearen zati bat ondare garbiarekin edo pasibo ez-korrontearekin finantzatuta daude. Epe laburreko ondasunak eta eskubideak epe laburreko zorrak baino handiagoak direnez, enpresak ez du arazorik izango zor horiek ordaintzeko.

MF Negatiboa

MF negatiboa denean, aktibo ez-korrontearen zati bat pasibo korrontearekin finantzatuta dago. Ordainketa etendura arriskua dago, eta enpresak aktibo ez-korronteko elementuak saldu beharko lituzke, ondorio negatiboekin.

Ibilgetuaren Ratioa:

Ibilgetuaren Ratioa eta Maniobra Funtsa

Ibilgetuaren ratioak maniobra funtsaren interpretazioa berresten du. 1 baino txikiagoa izatea positiboa da,...

Definizioak

• Merkatua: Premiak dituzten eta premia horiek eskaintzaile bati produktu bat erosiz bete nahi dituzten pertsonen edo enpresen (kontsumitzaileen) multzoa da.
• Eskari osoa: Produktu baten eskari osoa kontsumitzaileek aldi jakin batean egiten dituzten erosketa guztiak dira.
• Merkatu-azterketa: Ingurune orokorrari, lehiakideei eta kontsumitzaileei buruzko informazioa biltzea, lantzea eta aztertzea da.
• Lehiakideak: Merkatu berean, produktu bera ekoizten duten edo zerbitzu bera ematen duten enpresei esaten zaie.
• Marketina: Enpresa batek kontsumitzaileen premiak eta nahiak asetzeko egiten dituen jardueren multzoari esaten zaio, betiere enpresak irabaziak lortzeko helburuz.
• Produktua: Funtsezko elementua da marketinean. Erosi nahi den oro da produktua,

Enpresen Sailkapena

Neurriaren Arabera

• Handiak
• Ertainak
• Txikiak

Irizpideak:

• Ekoizpen irizpidea
• Irizpide teknologikoa
• Ondare irizpidea
• Antolaketa irizpidea

Jardueraren Arabera

• Lehen sektorea (natura-baliabideak)
• Bigarren sektorea (industria)
• Hirugarren sektorea (zerbitzuak)

Eremu Geografikoaren Arabera

• Tokiko enpresak (herri jakin batean jarduten dute)
• Eskualdeko enpresak (eskualde edo autonomia bereko zenbait herri)
• Enpresa nazionalak (herrialde jakin batean bereziki jarduten dute, adibidez, Mercadona)
• Nazioarteko enpresak (herrialde batean ekoiztu baina beste batzuetara esportatu)
• Multinazionalak (egoitza nagusia herrialde batean eta filialak beste batzuetan)

Etekinen Helburuaren Arabera

• Irabazi asmoa dutenak
• Irabazi asmorik ez dutenak

Kapitalaren Jabetzaren Arabera

• Pribatua
• Publikoa
• Mistoa

Forma

Teknologia eta Berrikuntza

Teknologia

Teknologia emaitza bat lortzen laguntzen duten jakintzen eta prozeduren multzo bat da. Emaitza hori produktu berri bat sortzea edota ekoizpen-prozesua hobetzea izan daiteke.

Berrikuntza Teknologikoa

Aldaketa tekniko jakin bat lehen aldiz enpresa batean sartzeari deritzo berrikuntza teknologikoa. Berrikuntza teknologikoa produktuan nahiz prozesuan gerta daiteke, eta enpresen lehiakortasunaren oinarri da gizarte industrializatuetan.

Produktibitatea eta Efizientzia

Ekoizpen-Faktore Baten Produktibitatea

Ekoizpen-faktore baten produktibitatea: ekoizpen-faktorearen unitate bati (lana, kapitala) atxikitako ondasun baten ekoizpen kopurua.

Enpresaren Produktibitate Osoa

Enpresaren produktibitate osoa ekoitzitako guztizko...