Batxilergoa mailako Ekonomia ikasgaiko apunteak, laburpenak, lanak, azterketak eta ariketak

Zer Aldea Dago Banakako Enpresa eta Merkataritza Sozietatearen Artean?

Azaldu: Nortasun Juridikoa, Zorraren Erantzukizuna, Ordaintzen Behar Duten Zergak.

Banakako Enpresa

Nortasun fisikoa duen enpresa-mota da; enpresaren jabeak pertsona fisikoak dira. Banakako enpresaburua bere izenean eta enpresa baten bidez merkataritza-jarduera, industria-jarduera edo jarduera profesionala egiten duen pertsona fisiko bat da. Arauak dira Merkataritza Kodea eta Kode Zibila.

Ezaugarriak:

• Adin nagusikoa izan behar du.
• Bere ondasunak erabiltzeko eskubide osoa izan behar du.
• Ez dauka lege-araubi berezirik.
• Enpresaren erabateko kontrola du, enpresaren kudeaketa ere.
• Enpresaburuaren erantzukizuna mugatua da.
• Ez da gutxieneko kapitalik eduki beharrik.
• Sozietatearen izenak bat

Merkatua Sailkatzeko Erabilitako Ezaugarriak

• Saltzaile eta erosle kopurua
• Produktuen homogeneotasuna
• Merkatuaren informazioa ezagutzeko aukera
• Merkatuan sartzeko oztopoak

Lehia Perfektua

Ezaugarriak:

• Saltzaile eta erosle kopuru handia
• Ondasunen homogeneotasuna
• Merkatuaren gardentasuna
• Merkatua irekia eta askea izatea

Lehia perfektuko merkatuaren funtzionamendua:

Merkatuaren barne-funtzionamenduan, merkatuan eskaintzaileek eta eskatzaileek prezioa eta elkartrukatutako ondasun-kopurua adostu behar dute. Enpresaren barne-funtzionamenduan, merkatuan oreka-prezioa finkatuta, enpresek erabiliko dute zenbat ekoitziko duten, eta ekoizle asko daudenez, enpresa bakoitzak ontzat emango du merkatuko prezioa.

Mozkinak:

• Epe laburrean: enpresa batek ez-ohiko mozkinak lor

Enpresa Motak Forma Juridikoaren Arabera

ENPRESA MOTAK FORMA JURIDIKOAREN ARABERA:

Banako Enpresa

Banako enpresa nortasun fisikoa duen enpresa-mota da: hau da, enpresaren jabeak pertsona fisikoak dira. BANAKAKO enpresaburua eta autonomoa: banako enpresaburua bere izenean eta enpresa baten bidez merkataritza-jarduera, industria-jarduera edo jarduera profesionala egiten duen pertsona fisiko bat da.

Ondasun Erkidegoa

Ondasun erkidegoak ez du nortasun juridiko propiorik. Merkataritza Kodeko xedapen orokorrak arautzen du, merkataritzaren alorrean, eta Kode Zibilekoak, eskubideen eta obligazioen alorrean. Ondasun erkidegoaren oinarria kontratu bat da, eta horretan ezartzen da gauza baten edo eskubide baten jabetza proinbisio dagokiola pertsona bati baino...

Espezializazioa eta trukea: Edozein sistema ekonomikotan espezializazioa eta trukaketa oinarrizko ezaugarriak dira eta ezinbestekoak dira gizakiaren ongizate maila handitzeko. Ondorioz, sistema ekonomiko guztietan bi ezaugarri hauek beti aplikatu dira modu desberdinetan. Merkatu ekonomian, eta ondorioz sistema mistoan ere, espezializazioa eta trukaketa ezinbestekoak dira gizakia, familia edo herrialdeen garapenerako eta ondorioz, espezializazio maila handia eskatzen da ekonomia jarduera guztietan. Egun, espezializazioa hain handia da eta trukea hain konplexua guztia kordinatzeko hainbat eragile ekonomikoen beharra dugula, eta ez bakarrik estatuak baizik eta baita ere herrialde eta estatu desberdinak biltzen dituzten beste erakunde moten parte...

Gaia: Merkatuaren Mugak

Merkatuak, onurak sortzeaz gain, arazoak ere eragiten ditu: gizarte-desberdintasunak, enpresa batzuen gehiegizko boterea, kutsadura eta langileen esplotazioa. Arazo hauei merkatuaren hutsegiteak deritze. Estatuak arazo hauek konpontzen saiatzen da, baina askotan arintzea baino ez du lortzen.

Merkatuaren Hutsegite Nagusiak

• Ziklo ekonomikoen ezegonkortasuna
• Ondasun publikoen beharra
• Kanpo-eraginak
• Lehia ez-perfektua
• Errentaren banaketa desorekatua

Ziklo Ekonomikoen Ezegonkortasuna

Ekonomia-jardueran gorabeherak dira, txandaka atzeraldiak eta hedaldiak eragiten dituztenak. Sektore publikoak bi jarrera izan ditzake:

• Ez esku hartzea
• Esku hartzea (politika makroekonomikoa)

Sektore Publikoaren Esku-hartzea: Politika Makroekonomikoa (Egonkortze-

Ekoizpen-Aukera Mugaren Desplazamendua

Ekoizpen-aukera muga eskuinerantz desplazatzeko, enpresek baliabide gehiago izan behar dituzte, edo, bestela, teknologia-berrikuntza bat ezarri behar dute. B-tik C-ra pasatzeko aukera-kostua 150 ordenagailu da (150 ordenagailu galtzeari dagokiona).

Merkatua

Eskaria (Erosleak)

Kotxe-eskaria (Kotxe-prezioa) P_Kotxe

-> Kotxe-eskaria

Eskaintza (Saltzaileak)

Kotxe-prezioa

-> Kotxe-eskaintza

5. Gaia: Lehia Perfektuko eta Inperfektuko Merkatuak

Lehia Perfektuko Merkatuak

Ondasunak eta zerbitzuak borondatez trukatzen dira merkatuan, eskaintza- eta eskaria-legearen arabera finkatutako prezioan. Enpresa bakar batek ezin du prezioan eragin. Enpresa guztiak berdinak dira; adibidez, asteroko azokak.

Lehia Inperfektuko Merkatua

Enpresek...

Enpresa Kudeaketaren Oinarriak

Organigramak

Enpresaren antolakuntza-egituraren adierazpen grafikoak dira, sintetikoak eta sinplifikatuak, eta egiturak zer ezaugarri nagusi dituen azaltzen dute.

Antolakuntza Informala

Aurrez pentsatuak ez zeuden harreman pertsonal eta sozialak.

Kudeatzea

Ezarritako helburuak lortzeko, enpresa osatzen duten pertsonek beharrezko diren zereginak egin ditzaten ahalegintzea.

Lidergoa

Pertsona batek, gogo biziz eta berak nahi duelako, beste batzuengan eragiteko eta haiek helburu jakin batzuk lortzera animatzeko edo motibatzeko duen gaitasuna edo trebetasuna.

McGregorren X eta Y Teoriak

• X Teoria: Lana gorroto du, ez du anbiziorik, nahiago du beste baten aginduak bete, ez du aldaketarik nahi (agintari autoritarioa).
• Y Teoria:

Nazioarteko Ekonomia Harremanak

15.1 Nazioarteko Lankidetza

II. Mundu Gerra amaitu zenean, herrialdeen arteko lankidetza ezaren ondorioz sortu zela ikusita, nazioarteko erakundeak sortzea adostu zuten.

A. Nazio Batuen Erakundea (NBE)

1945ean sortu zuten 51 herrialdek. NBE ez da munduko gobernu bat, baina nazioarteko gatazkei irtenbidea emateko eta gai globaletarako politikak zehazteko bitartekoak jartzen ditu.

NBEren lau erakunde nagusiak:

• Batzar Nagusia: Gai globalak aztertzen ditu (globalizazioa, hiesa, Afrikako gatazkak...).
• Segurtasun Kontseilua: Nazioarteko bakea eta segurtasuna mantentzea du helburu.
• Idazkaritza: NBEren administrazioaz eta ordezkaritzaz arduratzen da.
• Nazioarteko Justizia Auzitegia: Herrialdeen arteko liskarrak ebazten ditu.

B.

Merkatuaren barne-indarrak dira merkatuaren kanpoko nahasteekin eta gobernuaren politika makroekonomikoarekin batera, herrialde baten ekonomiaren errealitatea baldintzatzen duten hiru faktoreak. Eskaintza/eskari agregatua: Merkatuak oro har nola funtzionatzen duen azaltzen dute, eskari/eskaintza guztien batura eginez (Eskaintza agregatua: Bertoko zein kanpoko enpresen eskaintza, epe laburrera aldatzea zaila da; Eskari agregatua: Prezio-maila jakin bat izanik, familiek, enpresek, sektore publikoak eta atzerritarrak ekonomia horretan egiten duten gastua). Kontsumoa baldintzatzen duten faktoreak: Urtean erabilgarri dagoen errenta (errenta ↕ kontsumoa ↕), Errenta iraunkorra (familia batek izango lukeen errenta, aldi baterako gertaeren eragina...