Nazioarteko Ekonomia Harremanak eta Globalizazioa

Nazioarteko Ekonomia Harremanak

15.1 Nazioarteko Lankidetza

II. Mundu Gerra amaitu zenean, herrialdeen arteko lankidetza ezaren ondorioz sortu zela ikusita, nazioarteko erakundeak sortzea adostu zuten.

A. Nazio Batuen Erakundea (NBE)

1945ean sortu zuten 51 herrialdek. NBE ez da munduko gobernu bat, baina nazioarteko gatazkei irtenbidea emateko eta gai globaletarako politikak zehazteko bitartekoak jartzen ditu.

NBEren lau erakunde nagusiak:

• Batzar Nagusia: Gai globalak aztertzen ditu (globalizazioa, hiesa, Afrikako gatazkak...).
• Segurtasun Kontseilua: Nazioarteko bakea eta segurtasuna mantentzea du helburu.
• Idazkaritza: NBEren administrazioaz eta ordezkaritzaz arduratzen da.
• Nazioarteko Justizia Auzitegia: Herrialdeen arteko liskarrak ebazten ditu.

B. GATT (Muga-zergei eta Merkataritzari buruzko Akordio Orokorra)

Ez zen inoiz nazioarteko erakunde bihurtu, baina protekzionismoa saihestu eta munduko ekonomia-hazkundea sustatzea zuen helburu.

Printzipio nagusiak:

• Nazio faboratuenaren klausula: Herrialde guztiei tratu bidezkoa ematea.
• Gardentasun-printzipioa: Muga-zerga bidezko babesa soilik.
• Gutxien garatutako herrialdeen alde egitea.
• Aldizkako negozioaren printzipioa: Akordioak lortzeko bilerak egitea.

C. Munduko Merkataritza Erakundea (MME)

1995ean sortu zen, nazioarteko merkataritzaren erreferentzia izateko. GATTen printzipioei eutsi zien.

Printzipio nagusiak:

• Diskriminaziorik gabeko merkataritza.
• Merkatuan sartzeko baldintza fidagarriak eta oztopo txikiagoak.
• Lehia zintzoa sustatzea.
• Garapena eta ekonomia-erreforma sustatzea.

D. Nazioarteko Diru Funtsa (NDF) eta Munduko Bankua

Herrialdeei finantza-laguntza ematen diete.

Helburuak:

• Truke-tasen egonkortasuna.
• Nazioarteko likidezia ziurtatzea.
• Nazioarteko maileguak ematea.

E. Ekonomia Lankidetza eta Garapenerako Erakundea (ELGE)

28 herrialde kideen arteko politika ekonomiko, finantzario eta sozialak aztertzen eta koordinatzen ditu.

15.2 Azpigarapena

Mundua herrialde garatuetan eta azpigaratuetan banatzen da. Garapenak ekonomia- eta giza-garapena barne hartzen ditu.

Herrialde azpigaratuen ezaugarriak:

• Per capita errenta baxua.
• Lehen sektorean oinarritutako ekoizpen-egitura.
• Merkatu txikiak eta ez-efizienteak.
• Demografia-hazkundearen tasa altuak.
• Ezegonkortasun politikoa.
• Azpiegitura eskasak.
• Kultura- eta gizarte-prestakuntza eskasa.
• Kanpo-zor handia.

15.3 Globalizazioa

Muga geografikorik gabeko munduko merkatua sortzeko prozesua da. Teknologia eta liberalismo ekonomikoa dira faktore nagusiak.

Globalizazioaren esparruak:

• Merkataritza: Ondasun eta zerbitzuen trukeen areagotzea.
• Ekoizpena: Ekoizpen-kostu baxuko herrialdeetan kokatzea.
• Finantzak: Nazioarteko inbertsioak.

15.4 Integrazio Ekonomikoa

Merkatuak bateratzeko prozesua, nazioz gaindiko eremu ekonomikoak sortzeko.

Mailak:

• Lehentasunezko merkataritza.
• Merkataritza askeko eremuak.
• Aduana batasuna.
• Merkatu bateratuak.
• Batasun ekonomikoa.
• Erabateko integrazio ekonomikoa.

Arrazoiak:

• Eskala-ekonomiak.
• Jarduerak elkarrekin egitea.
• Espezializazio handiagoa.
• Negoziazio-ahalmen handiagoa.
• Ekoizpenaren efizientzia handiagoa.