Merkatu Mota Desberdinak: Lehia Perfektua eta Ez-Perfektua
Merkatua Sailkatzeko Erabilitako Ezaugarriak
- Saltzaile eta erosle kopurua
- Produktuen homogeneotasuna
- Merkatuaren informazioa ezagutzeko aukera
- Merkatuan sartzeko oztopoak
Lehia Perfektua
Ezaugarriak:
- Saltzaile eta erosle kopuru handia
- Ondasunen homogeneotasuna
- Merkatuaren gardentasuna
- Merkatua irekia eta askea izatea
Lehia perfektuko merkatuaren funtzionamendua:
Merkatuaren barne-funtzionamenduan, merkatuan eskaintzaileek eta eskatzaileek prezioa eta elkartrukatutako ondasun-kopurua adostu behar dute. Enpresaren barne-funtzionamenduan, merkatuan oreka-prezioa finkatuta, enpresek erabiliko dute zenbat ekoitziko duten, eta ekoizle asko daudenez, enpresa bakoitzak ontzat emango du merkatuko prezioa.
Mozkinak:
- Epe laburrean: enpresa batek ez-ohiko mozkinak lor ditzake.
- Epe luzean: ez dute izango ez-ohiko mozkinik ezta galerarik ere, ez dute luze iraungo merkatuan eskaintzaile edo lehiakide berriak agertzen direlako.
Lehia Ez-Perfektua
Lehia ez-perfektuko merkatua, eragile ekonomiko batek, bere kabuz, prezioari eragiteko boterea duenean gertatzen da.
Ezaugarriak:
- Enpresa bakoitzak lehia perfektuan baino merkatu-kuota handiagoa du eta, horrela, produktuaren prezioari eragin ahal dio ekoizpen-bolumena aldatuz gero.
- Eskari-kurba beherakorra da, erosleek prezioaren arabera zehazten dute erosi nahi duten ondasun-kopurua.
- Merkatuan sartzeko oztopoak daude, lehiakide berriak ezin baitira ekoizpen-jarduera horretan aritu.
Merkatu motak:
- Monopolioa
- Oligopolioa
- Lehia monopolista
Monopolioa
Merkatuan eskatzaile edota eskaintzaile bakarra egotea suposatzen du. Hiru egoera hauetan sor daiteke:
- Eskaintza monopolioa: ondasunaren eskaintzaile bakarra eta erosle asko.
- Eskariaren monopolioa (monopsonioa): erosle bakarra eta saltzaile ugari.
- Alde biko monopolioa: saltzaile bakar bat eta erosle bakarra.
Ezaugarriak:
- Ondasunaren eskatzaile edo saltzaile bakarra.
- Ondasuna edo produktua homogeneoa.
- Enpresa berriak merkatuan sartzeko oztopoak.
Monopolioaren zergatiak:
- Naturalak: ekoizle bakar batek eskuratzeko aukera du naturako baliabideak, adibidez, diamante-meatzeak.
- Teknikoak: berrikuntza teknologiaren ondorioz, enpresa batek teknika patentatu eta berak bakarrik erabil dezake.
- Legalak: produktuak ekoizteko, banatzeko, saltzeko eta zerbitzuak eskaintzeko, estatuko baimena behar da, adibidez, loteria saltzeko dendak.
- Ekonomikoak: ondasun edo zerbitzua sortzeko kostu oso handiak egonez gero, berezko monopolioa sor daiteke.
Oligopolioa
Saltzaile gutxi eta erosle asko daude, eta enpresa bakoitzak prezioan eta sortutako kantitatean eragin dezake.
- Produktu homogeneoko oligopolioak: adibidez, energia, petrolioa, eskaintzaile guztien produktuak berdinak dira.
- Produktu desberdinduetako oligopolioak: adibidez, freskagarriak, autogintzaren merkatua.
Ezaugarriak:
- Saltzaile gutxi eta erosle asko.
- Eskaintzaileen artean mendekotasuna da nagusia, eskaintzaile baten jokabideak besteengan eragin zuzena baitu.
- Eskaintzaileen erabakietan ziurgabetasunak daude, lehiakideek nola jokatuko duten antzeman behar baita prezioa zehazteko.
Ziurgabetasuna eta erabakietan oztopoak. Funtzionatzeko bi modu:
- Oligopolioen arteko lehia.
- Oligopolisten akordioak (kartelak).
Lehia Monopolista
Erosle eta saltzaile asko daude, baina saltzaileek produktu bereiztua saltzen dute.
Ezaugarriak:
- Saltzaile eta erosle asko daude, bakoitzak botere eskasa izango du merkatuan salerosketa-baldintzak ezartzeko. Saltzaileak lehian arituko dira bezeroak bereganatzeko.
- Produktu bereiztuak saltzen dituzte: marka, kalitatea eta diseinua, salmenta-gunearen kokapena, saldu ondoko zerbitzuen eskaintza, publizitate-kanpainak.
- Ez dago merkatuan sartzeko oztoporik, ez-ohiko mozkinak erraz lortzen direlako.