Biologia ikasgaiko apunteak, laburpenak, lanak, azterketak eta problemak

Parametrikoa

Uteroaren bi alboetan agertzen den gunea, odol-hodiak eta linfa-guruinak dituena.

Perfusioa

Errai edo ehun bati heltzen zaion odola edo ur organiko berezia.

Perikardioa

Bihotza inguratzen duen mintza.

Perikondrioa

Kartilagoa inguratzen duen geruza, odol-hodiak eta nerbioak dituena.

Periostioa

Hezurrak inguratzen dituen geruza, bizitzan zehar hezur berria sortzen jarraitzen duena.

Plasma

Odolari zelulak kentzean geratzen dena.

Pleura

Birikak inguratzen dituen mintza.

Pneumonia

Biriken inflamazioa, gasen elkartrukea oztopatuz.

Pneumozitoa

Birika-albeoloetako hormetan dagoen zelula, bai hormak osatuz zein surfaktantea jariatuz.

Presbizia

Akomodazio-gaitasunaren murrizketagatik hartutako hipermetropia, adinarekin lotuta dagoena.

Progesterona

Beste eraginez...

Eboluzioa

Teoria eboluzioanistak: espezieak aldatu egiten dira

• Lamarcken teoria:

  Lehenengo organismoak berez sortu ziren; gainerakoak, berriz, hasierako haiengandik eboluzionatuz. Bizidun guztiak aldatu egiten dira ingurunearen eraginez. Inguruan gertatutako aldaketek behar berriak sortzen dizkiete espezieei, eta behar horiei erantzuteko organo jakin bat erabili beharrean izaten dira. Indibiduoak eskuratutako ezaugarriak ondorengoei transmititzen die.

• Darwinen teoria:

  Populazioetan, bizirik iraun dezaketenek baino izaki gehiago jaiotzen dira, elikagaiak eta espazioa mugatuta baitaude. Beraz, bizirik irauteko lehia dago. Populazioetan aldakortasuna dago, hau da, populazio bereko izakiak ez dira berdin-berdinak elkarren artean, aldakortasun itraespezifikoa

Ziklo Biologikoa eta Ugalketa

Ziklo biologikoa izaki bizidun guztiok bete behar ditugun fase desberdinak biltzen dituen prozesua da. Bizi-ziklo batean lau fase bereiz daitezke:

Ziklo Biologikoa

• Fase zelulabakarra: Organismo zelulaniztunen kasuan, organismoa eratuko duen zelula aitzindaria biziko duen denbora-tarteari deitzen zaio. Organismo zelulabakarretan, fase horrek haien bizi-ziklo osoa osatuko du.
• Hazkunde eta garapen fasea: Tamaina eta forma aldatzen dira, eta barne-egiturak diferentziatzen dira. Fase hau amaituko da organismoak helduen ezaugarriak eskuratzen dituenean.
• Heldutasun-fasea: Aurreko fasea pasatu ondoren, organismo hori hiltzen den arte irauten du. Iraupena espeziearen araberakoa da; adibidez, landareak etengabe hazten diren organismoak

Digestio-prozesua eta Gas Trukea

Digestio-prozesuari eta gas trukeari esker, gure organismoan zehar doazen mantenugaiak eta oxigenoa lortzen ditugu. Barne Ingurunea zelulak inguratzen dituen likido multzoari deritzo. Homeostasia: barne inguruneari aldaketarik gabe eustea da, garrantzitsua da, bestela ez bailuke ondo funtzionatuko. Likido interstizialak, odolak eta linfak arduratzen dira aurrera eramateaz. Likido interstizialak zelulak bustitzen ditu, eta odolak eta linfak baztertzen dutena bildu, banatu eta kanporatzen dute.

Odola

Likido gorri eta likatsua da, odol-sistemaren barrena dabilena. Plasmaz eta odol-zelulez osatuta dago. Odol-zelulak muin gorrian sortzen dira eta % 45 hartzen dute. Haren 4 funtzio aipagarrienak: 1. Substantzia solidoak...

Anomeriaren kausa, beraz, karbono karbonilikoak eratzen duen lotura hemiazetalikoan datza. Egoera solidoan, karbono karbonilikoa ez da asimetrikoa, baina disoluzioan asimetriko bihurtzen da (hemiazetala sortu duelako) eta isomeria berria sortzen da: anomeria. Anomeroak (+) edo (-) izendatzen dira, karbono anomerikoaren (karboniloa zena) espazio-arkitekturaren arabera: alfa isomeroetan, karbono anomerikoaren -OH eta ziklotik kanpoko karbonoarena erdiespazio desberdinean daude; beta isomeroetan, karbono anomerikoaren -OH eta ziklotik kanpoko karbonoarena erdiespazio berean daude. Glukosaren egitura ziklikoaren sorrera (uretan): Hemiazetal lotura eratu behar da (Pentosek eta Hexosek eratzen dute hemiazetala).

Holosidoak

Oligosakaridoak: bi-tik hamar-...

Mintzaren Deformazioa: Endozitosia eta Exozitosia

Zelula eukariotikoek makromolekulak, partikulak edo beste zelula batzuk hartu eta kanporatzeko gaitasuna dute. Tamaina handia dela eta, substantzia hauek ezin dira zuzenean lipidoen geruza bikoitzetik edo mintzeko proteinetatik igaro. Beraz, garraio hau burutzeko, mintzak deformatu egin behar du. Materia zelulan sartzeari endozitosi deritzo, eta irteteari, berriz, exozitosi. Transzitosia bi prozesu hauek konbinatzen dituen garraio-sistema da.

Endozitosia: Partikulak Zelulara Sartzea

Endozitosi mekanismoaren bidez, zelulak partikulak bereganatzen ditu ingurunetik, mintz plasmatikoaren zati batekin inguratuz:

1. Partikulak mintzeko leku espezifikoetan finkatzen dira.
2. Mintza deformatu egiten da (inbaginazioa)

Immunologiaren Oinarriak

Antigorputz Motak

• IgM: Lehenak ekoizten dira. Osagarri sistema aktibatzen dute.
• IgG: IgM-ren ondoren agertzen dira. Plazenta zeharkatu eta fetua babesten dute. Infekzio zaharra adierazten dute.
• IgA: Jaioberriak babesten dituzte. Listu, muki, esne eta beste jariakinetan aurkitzen dira.
• IgD: B linfozitoetan antena gisa funtzionatzen dute.
• IgE: Alergia prozesuetan parte hartzen dute. Parasitoak ezabatzen laguntzen dute.

Antigeno-Antigorputz Erreakzioak

• Neutralizazioa: Toxinen edo birusen aurka. Zelula mintzean dauden antigorputzek antigenoa blokeatzen dute. Antigenoa (Ag) ezin da zelula mintzari lotu, eta horrela egingo lukeen kaltea ekiditen da.
• Prezipitazioa: Molekula disolbagarri eta askeekin gertatzen da. Ag-Ac konplexua ez

Eran inm zelular hauen aurka: zelula barruko hazkuntza eta garapen mikroorganismoak, arrotzak diren zelulak, eta org zel tumoralak. Erantzun hori T zitoek eta laguntzaileek egiten dute, beste zelula batzuekin lankidetzan.

Prozesua

Antigenoa Identifikatzeko Prozesua

Antigenoa identifikatu: T linfozitoek zelula batzuen gainazalean MHC molekulekin lotuta dagoenean soilik identifikatzen dituzte antigenoak. Prozesua honako hau da:

1. Makrofago batek antigenoa identifikatu eta fagozitatu egiten du.
2. Fagozitatu ondoren, peptido mineraletan banandu eta horiek MHC II deritzanekin lotuta garraiatzen dira gainazalera.
3. Antigenoaren peptidoren bat I motako MHC molekulen lotu eta horiek parasitaturiko zelularen gainazalera garraiatzen dituzte.

Linfozitoen Aktibazioa

Linfozitoak

Biziaren Sorrera

Biomolekulen Sorrera

Lurraren lehenengo atmosfera ez zen oso erreaktiboa, eta nitrogenoa (N2), karbono dioxidoa (CO2) eta ur-lurruna zituen osagai. Egitura horiek baldintza bereziak zituzten inguruneetan.

Meteoritoetan eta beste planeta batzuetan aurkitutako biomolekulak ikusita, pentsa daiteke substantzia horiek Lurrean bazeudela hasiera-hasieratik, Eguzki-sistema eratzen zen bitartean. Edo, bestela, substantzia horien sintesi masiboa gertatu ahal izan zela, eta geroagoko meteorito-talken ondorioz heldu zirela gure planetara.

Lehenengo molekula haiek orduko ozeanoko inguru bero eta ez oso sakonetan pilatu omen ziren, bertan erreakzionatu eta biomolekula konplexuagoak eta egonkorragoak sortu zituzten.

Lehenengo Zelulen Sorrera

Funtsezko...