Zurtoinaren eta Miriapodoen Ezaugarriak

Zurtoina: ardatza da. Hostoak, begiak eta loreak ditu. Izerdi gordina eta landua garraiatzen ditu. Erreserba substantzien biltegia da.

• Adabegiak: hostoak edo adarrak txertatzeko guneak.
• Adabetarteak: adabegien arteko tarteak.
• Muturreko begiak: ugaltzeko gaitasuna duten zelulez osatuta daude, eta luzetara hazteko behar dituen substantziak dituzte.
• Galtzarbeko begiak: hor eratzen dira loreak eta adarrak.

Zurtoinaren Atalak

• Epidermisa: zelula geruza bakuna da, estomak eta kutikula ditu.
• Zilindro kortikala: pareta lodikoa da, eta euste funtzioa ahalbidetzen du.
• Endodermisa.
• Zilindro zentrala: erreserba funtzioa du, eta hodi garraiatzaileak ditu.

Xilema

Xilema: zitoplasma desagertu da, eta pareta soilik geratzen da. Izerdi gordina modu jarraituan garraiatzen du. Bi mota:

• Trakeak: bata bestearen segidan dauden zelulak dira, eta trenkadak desagertu dira.
• Trakeidak: zelula estu fusiformeak dira, gainjarriak.

Izerdi Gordinaren Bidea

Transpirazioak eragindako erakarpenaren ondorioz, urak gora egiten du hostoetarantz. Kohesio-atxikipena dela eta, ur molekulak oso sendo lotuta daude. Horren ondorioz, eta ur molekulak xilemako zelulen paretetara sendo atxikita daudenez, urak gorantz egiten du. Sustrai presioaren eraginez, ura sustraietako ileetatik etengabe sartzen da, presioa eraginez.

Miriapodoak

Araknidoak

• Arnasketa biriken edo trakeen bidez egiten dute.
• Gehienak haragijaleak dira; beraiek harrapatutako intsektuak jaten dituzte. Batzuek haiek egindako sareekin harrapatzen dituzte, beste batzuk zelatan, hau da, harrapakina kontrolatzen dute. Digestioaren zati bat gorputzetik kanpo gertatzen da; harrapakinaren gainean botatzen ditu entzimak, eta harrapakina likido aurredigerituan bilakatzen da.
• Iraizketari dagokionez, guanina eta azido urikoa ekoizten dute, eta gernua kontzentratua eta lehorra da. Iraitz-aparatua, koxal guruinek, Malpighi tubuluek eta nefrozitoek osatzen dute.
• Zirkulazioari dagokionez, bi bihotz dituzte gorputzaren aurrealdean. Bihotzaren aldeetan sarrera moduko batzuk daude, eta bertatik sartzen da odola perikardiora.
• Nerbio-sistemari dagokionez, oso kontzentratua dago: torax eta abdomeneko ganglioak hestegorriko beheko zatira migratzen dute, hestegorrian eraztun bat sortuz.
• Araknido gehienak obiparoak dira, hau da, arrautzetatik jaiotzen dira. Badaude beste batzuk, bibiparoak (umetokitik jaioak) edo obobibiparoak (arrautza umetokian garatzen da) direnak.

Miriapodo Motak

• Ehunzangoak: 21 segmentuz edo metameroz osatutako gorputz luze eta estua dute. Segmentu bakoitzaren bi aldeetan hankak dituzte, eta 10 zentimetro arte neur ditzakete. Batzuek pozoia dute. Haragijaleak dira, eta ehizatzeko, ahoaren ondoan apendizeak dituzte. 3.300 espezie deskribatu dira.
• Milazangoak: Hanka gehien dituenak 750 ditu, eta gehiengoak 200 hanka baino gutxiago. Hala ere, hanka kopuru handiena duen animalia taldea dira. 12.000 espezie baino gehiago deskribatu dira, eta lur lehorrean dagoen animalia taldeen artean ugarienen artean daude. Batzuetan, ehunzangoekin nahasten dira. Desberdintasun nagusia da milazango guztiek segmentu bakoitzean hanka pare bikoitza dutela, ehunzangoek bakarra duten bitartean.
• Pauropodoak: 500 bat espezie ezagutzen dira, mundu osoan zehar. Lurrean zein hostoetan bizi daitezke. Ehunzangoen antza dute, baina baliteke milazangoekin harreman handiagoa izatea. Izena grezieratik dator, eta pauro (txiki) eta podo (hanka) esan nahi du.
• Sinfiloak: Txikiak dira. Leku hezeetan bizi dira. 160 eta 200 espezie artean ezagutzen dira. Gorputza biguna da, eta 12 pare hanka dituzte. Beste miriapodoek ez bezala, bigarren maxila parea dute, ezpain konplexua eraikiz. Kolore zurikoak dira, itxura hauskorrekoak, eta gorputza, beste miriapodo guztiek bezala, atalka dute banatuta.