Magisteritza ikasgaiko apunteak, laburpenak, lanak, azterketak eta problemak

HH5: Irakurketa eta Idazketa

1. EXAMEN 1

1.1 Hizkuntza idatzia lantzeko ariketa

Ikasleek beren familiako kide bati eskutitz bat idatziko diote eskerrak emateko, eskolako ekitaldi batera etorri izanagatik. Ekitaldia eskolako jaialdia izan daiteke, non ikasleek dantza, abesti edo antzerki bat aurkeztu duten. Idatziko den mezuaren helburua da ikasleek eskerrak ematea eta maitasuna adieraztea, eta, bide batez, idazketa hobetzea, hizkuntzaren erabilera garatzea eta komunikazio gaitasunak lantzea.

Jardueraren faseak:

1. Sarrera (5 minutu): Irakasleak idazketa jardueraren helburua azalduko die ikasleei: eskerrak ematea. Adibide bat emango du eta modelo gisa erabiliko du.
2. Ideien bilketa (10 minutu): Ikasleak, binaka edo talde txikitan, beren ideiak partekatuko

Ahalera

Nahi izanez gero, zu garaiz esna zaitezke/zintezke/zintezkeen.

Animaliak gure lagunak izan daitezke/litezke/zitekeen.

Zuek hormarantz gehiago hurbil zaitezkete/zintezkete/zintezketen.

Koldo, zuk esandakoa jakiterakoan, harri daiteke/liteke/zitekeen.

Egun horretan irakasle guztiok batera ager gaitezke/gintezke/gintezkeen.

Ahalera: Gaztelaniatik euskarara

• Podrías venir tú también de vez en cuando. Zu (zeu) ere etor zintezke noizean behin.
• Algunos podrían quedar mudos. Batzuk mutu gera litezke.
• Podríamos empezar de una vez. Has gintezke behingoz.
• Es posible que venga Mikel. Baliteke Mikel etortzea / Litekeena da Mikel etortzea.
• Es posible que suceda lo que tú dices. Gerta liteke zuk diozuna.
• Podrías estarte quieto. Egon zintezke geldi / Geldi

Egokitasuna

Egokitasuna: Testua testuinguruarekin egokitzea esan nahi du. Hizkuntzak eskaintzen dituen aukera linguistikoetatik komunikazio-egoera bakoitzerako egokiena aukeratzen jakitea da.

Komunikazio-egoeraren faktoreak

• Ingurune fisikoa: Komunikazioa noiz eta non gertatzen den.
• Deiktikoak: Komunikazio-egoerako elementuei (igorlea, hartzailea, unea, tokia) erreferentzia egiteko modua da; horretarako erabiltzen ditugun hizkuntza-unitateak deiktikoak dira.
• Pertsonenak: Solaskidea seinalatzeko erabiltzen diren testuko elementuak dira: pertsona-izenordainak, erakusleak eta aditzeko pertsona-morfemak, batik bat.
• Tokienak: Adierazpenaren tokiaren aztarna edo isla gertatzen dira: erakusleak, leku-aditzondoak eta adizlagun batzuk dira erabilienak.
• Denborazkoak:

• Josirik: Hariaren eta jostorratzaren bitartez, batu, lotu, elkartu.
• Goralpenak: Oka egiteko gogoa.
• Duda-muda: Duda, zalantza.
• Ikasi: Ezaguera multzo batez jabetu.
• Eiki: Egiazki.
• Isuri: Dagoen ontzia irauliz edo makurtuz (isurkari bat) erorarazi edo jarioarazi.
• Prolemaren: Bizitzeko bere soldata besterik ez duen pertsona.
• Ihardetsi: Erantzun.
• Auzi: Epaile batek erabaki behar duen arazo eztabaidatua.
• Mesedegarri: Onuragarria.
• Mardulena: Betea, lodia, baina sendoa, indartsua eta osasuntsua.
• Gizena: Gantza eta haragi ugari duena.
• Totelka: Mintzatzeko zailtasunak dituen pertsona, zenbait silaba errepikatuz hitz egiten duena.
• Barka: Barkamena eskatu.
• Goganbeharrik: Susmoa.
• Izterran: Zangoaren edo hankaren zatia.
• Tarrapataka: Presaka, lasterka.
• Bibotean: Goiko ezpainaren

Haurren Erreflexuak

• Zuzentze-erreflexu estatikoak: Hankak luzatzeko joera da. Bigarren hilabetearen inguruan desagertzen da, hilabete batzuk geroago berriro agertzeko, zutik hasten denean.

• Ibiltze-erreflexu automatikoa: Enborrari eutsita, posizio bertikalean, oinutsik eta gainazal lau batekin kontaktuan, jaioberriak hanken eta oinen mugimendua sortzen du.

• Babinski erreflexua: Oin-zola ukitzean, barrurantz tolesten da, eta behatzak abaniko moduan irekitzen dira. Hirugarren hilabetean desagertzen da.

• Moro erreflexua edo besoak gurutzatuta: Umeak kolpe ozen bat entzuten duenean edo bat-bateko posizio-aldaketa bat jasaten duenean, bat-batean besoak bereizten dira eta, bigarren momentu batean, berriro bularrean jartzen ditu.

Emmi Pikler Metodologiaren

Euskal Ahozko Literaturaren Generoak

Euskal ahozko tradizioak genero anitzak biltzen ditu, bakoitzak bere ezaugarri eta funtzio bereziekin. Jarraian, horietako batzuk deskribatzen dira:

Kopla Zaharrak

• Egitura: 8-8-10-8koa da, lau lerro dituena.
• Errima: 8koek errima daukate, 10koek ez.
• Gaia: Lehenengo bi lerroetan naturaren inguruko gaiaz hitz egiten da. Benetan esan nahi dena azken bi lerroetan agertzen da.
• Lotura: Askotan ez dago zerikusirik lehen bi lerroen eta azken bi lerroen artean. Hau sarritan gertatzen da, baina ez beti. Ez dago loturarik lehenengo bi lerroen artean, baina badago lotura zentzuzkoren bat; bestela, ahaztu egingo litzateke.

Trikiti Koplak edo Dantza Koplak

• Lehenengo eta azken lerroen errepikapena dago.
• Horrez gain, bihurkiak agertzen

Gaia: Gorputz Adierazpena eta Komunikazioa

Sarrera

Gorputz adierazpena Heziketa Fisikoaren eta Hezkuntza Artistikoaren arteko lotura da, emozioak adierazteko eta komunikatzeko tresna ezinbestekoa eskolan.

• Ekintzak: dantza, mimoa, adierazpen dramatikoa, jolas sinbolikoa, ipuin motorrak, tai-chia, masajea eta erlaxazioa.
• Sailkapena: Zaila da sailkatzea (Bergé, 1979; Schinca, 2010; Miranda, 1990; Pastor Pradillo, 1994; Contreras Jordán, 1998; Zagalaz, 2001).

Ideologia

1968ko "Maiatza frantsesa" mugimenduak gorputzaren ikuspegi berria ekarri zuen:

• Sexu askea.
• Keinu-komunikazioa.
• Lagunen arteko komunikazioa.
• Gorputzaz gozatzea eta ondo sentitzea.
• Elkarrizketa norberaren gorputzarekin.

Testuinguru pedagogikoa

XX. mendean hainbat korrontek eragin zuten:

• Antzerkia:

Aldizkako komunikazioa

Eguneroko komunikazioaz gain, hezitzaileek deialdiak egiten dizkiete gurasoei aldian behin, gai zehatzak jorratzeko. Familiaren eta eskolaren arteko komunikazio hori tresna batzuen bidez gauzatzen da. Horien artean, hauek dira garrantzitsuenetako batzuk:

• Elkarrizketak
• Txostenak
• Bilerak

Elkarrizketa

Elkarrizketa honela defini dezakegu: pertsona batekin edo gehiagorekin egindako solasaldi profesionala, informazioa biltzea xede duena, hura artxibatzeko, analizatzeko eta aztertzeko. Asmoaren eta erabilitako irizpideen arabera, hainbat elkarrizketa mota bereiz ditzakegu.

Elkarrizketa da, ziurrenik, zentroaren eta familiaren arteko harremanean garrantzi kualitatibo handiena duen komunikazio-teknika; horregatik, garrantzitsua da jakitea...

Hizkuntzaren Jabekuntza Goiztiarra

Hizkuntzari dagokionez, gaitasun unibertsala dago; gizaki guztiok jaiotzez daukagu hizkuntza bat ikasteko ahalmena. Umeak bere “sistema” (hizkuntza batez jabetzekoa) martxan jartzeko estimuluak jaso behar ditu. Umeak gai dira bereizteko bai beren hizkuntza bai beste edozein, umea baitator gaiturik munduko edozein hizkuntzaz jabetzeko.

Denborak aurrera egin ahala, umeak unibertsaltasuna galtzen du: batetik, ez da munduko edozein hizkuntzaz jabetzeko gai; bestetik, zezeltzean bere amaren hizkuntzarantz hurbiltzen joaten da poliki-poliki.

1. Lehen Hotsak (0-2 hilabete)

• Haurraren garuna gai da hots bat bi hotsen artean antzemateko.
• Ikusmen bidezko informazioak ere parte hartzen du.
• Haurra hitz bat artikulatzeko

Zergatik hitz egiten dugu Hezkuntza Inklusiboaz?

• Desgaitasunaren paradigma-aldaketa XXI. mendean.
• Hezkuntzaren paradigma-aldaketa: hezkuntza bereziaren bilakaera.
• Hezkuntzaren ikuskera soziala, diferentziaren balio soziala.

Hezkuntza praktikak gizartea eraldatzeko tresna

Hezkuntza-praktikek gizartea eraldatzeko bidea irekitzen dute, ikuspegi hauek aldatuz:

• Anormalak → Pertsonak
• Berariazko instituzioak → Denontzako zerbitzu sozialak
• Mehatxu diren pertsonak → Eskubidea duten pertsonak
• Hitz gabeko pertsonak → Iritzia duten pertsonak

Desgaitasunaren paradigma-aldaketa XXI. mendean

Desgaitasuna duen pertsonak bizi, jolastu, lan egin eta erlazionatzen diren testuinguruaren eta gaitasun pertsonalen interakzioaren funtzioa da.

Arazoa ez da ikasleen “defizientzia”,...