Hitz definizioak eta esanahien hiztegia
Laburpena
Dokumentu honek euskarazko hitz eta esaldi batzuen definizio eta esanahi laburrak biltzen ditu, alfabetikoki antolatu gabe. Ikasleak hiztegi txiki bat izango du esku artean, hitz zaharrak, mintzaira arruntekoak eta esanahi bereziak hobeto ulertzeko.
Funtsezko puntuak
- Hiztegi laburra da, hitz bakoitzaren esanahi bat edo bi emanez.
- Hitz asko zaharrak edo tokikoak dira, eta hainbat esanahi dute testuinguruaren arabera.
- Adibidez, "ikasi" ezaguera multzo batez jabetzea da, eta "ihardetsi" erantzutea.
- Hitz batzuk gorputz-atalekin lotuta daude, hala nola "izterra" edo "bibotea".
- Zenbait hitz gaitzesgarriak edo errespetu gutxikoak dira, hala nola "totelka" edo "zirtzilkeria".
- Josirik: Hariaren eta jostorratzaren bitartez, batu, lotu, elkartu.
- Goralpenak: Oka egiteko gogoa.
- Duda-muda: Duda, zalantza.
- Ikasi: Ezaguera multzo batez jabetu.
- Eiki: Egiazki.
- Isuri: Dagoen ontzia irauliz edo makurtuz (isurkari bat) erorarazi edo jarioarazi.
- Prolemaren: Bizitzeko bere soldata besterik ez duen pertsona.
- Ihardetsi: Erantzun.
- Auzi: Epaile batek erabaki behar duen arazo eztabaidatua.
- Mesedegarri: Onuragarria.
- Mardulena: Betea, lodia, baina sendoa, indartsua eta osasuntsua.
- Gizena: Gantza eta haragi ugari duena.
- Totelka: Mintzatzeko zailtasunak dituen pertsona, zenbait silaba errepikatuz hitz egiten duena.
- Barka: Barkamena eskatu.
- Goganbeharrik: Susmoa.
- Izterran: Zangoaren edo hankaren zatia.
- Tarrapataka: Presaka, lasterka.
- Bibotean: Goiko ezpainaren gainean hazten uzten den ilea.
- Honatx: Hona (aurkezle gisa).
- Apez: Apaiza.
- Ahantzi: Ahaztu.
- Uxatu: Ihes eragin, hurbiltzen ez utzi.
- Zorronka: Ehunez, larruz, paperez... eginiko poltsa modukoa.
- Txepelkeria: Gauza txarra egitea.
- Bekatutik: Jainkoaren legearen edo Elizaren aginduen ohartuzko haustea.
- Grinatuak: Arduratu; kezkatu.
- Kikildu: Adorea galdu edo kendu.
- Premiatan: Beharra, bereziki behar handia, larria edo hertsia.
- Berantetsi: Berandu dela uste izan, eta batez ere zain egoteaz aspertu edo kezkatu.
- Gerezi-anpolaria: Gereziondoak ematen duen fruitu txiki mardul eta hezurduna.
- Anitz: Asko.
- Korrituak: Ibili.
- Zertan: Lehorra, lurra.
- Salatzen: Gauza edo egintza gaitzesgarri bat jakinarazi; erruduntzat hartzen dela adierazi.
- Ahaide: Norbaiti buruz, bere familiako beste norbait.
- Porrot: Irabazpide batez edo egiteko batez mintzatuz, oker atera, huts egin, behar zena, asmo zena edo espero zena ez lortu.
- Iraizteko: Gorputzetik kanporaturiko metabolismo hondakina, guruin exokrinoek isuria (izerdia, malkoak...).
- Goria: Bero guztiz handiak argitsu bihurtua.
- Zurbil: Margula, zuhaila (batez ere larruazalaz, aurpegikoaz bereziki, mintzatuz).
- Apal: Paretan edo altzari batean, gauzak edukitzeko ezartzen den ohola.
- Zimurrak: Larruazalean, ehun edo paper batean gertatzen den tolesa.
- Leuntzen: Azalez, gainaldeez mintzatuz, kozkorrik edo zimurrik ez duena.
- Barka: Huts, irain, bekatu bat zigortzeari, zor bat hartzeari utzi.
- Birtute: Pertsonengan ontzat hartzen den nolakotasunetako bakoitza.
- Alorretako: Lantzen den lur zati mugatua.
- Sadikoa: Plazerra lortzeko bestearen sufrimendua ezinbestekoa duenaren sexu joera.
- Penaraztea: Nahigabetu, atsekabetu.
- Adeitsu: Jendetasunez jokatzen dena.
- Elebidea: Hizpidea; esamesa.
- Galarazten: Galtzera behartu.
- Erreminduta: Biziki haserretu.
- Zorrozki: Punta edo ertza guztiz mehea duena.
- Arrangura: Atsekabea, intziria; kexa.
- Gaitzesten: Gaizki esaka aritzen dena.
- Dirdira: Zerbaitek berez ematen edo islatzen duen argi bizia.
- Uztarturik: Uztarrian lanerako lotu.
- Izua: Beldur larria eta bizia, zerbait egitea eragozten duena bereziki.
- Behartsuan: Gauzarik premiazkoenak ere ez dituena. Txiroa, pobrea.
- Zorrak: Deudak.
- Eritegiko: Eriak zaintzeko prestatzen den etxe edo lekua.
- Ebakuntza: Eri dagoen gorputz bat sendatzeko, osatzeko edo gorputzeko gairen bat kentzeko erabiltzen den prozedura.
- Txundituta: Erabat harriturik, zur eta lur gelditu.
- Auzitan: Lurralde jakin bateko auziak erabakitzen dituen epaimahaia.
- Xehetasun: Zerbaiten berri jakiten laguntzen duten alde xeheetako bakoitza.
- Zirtzilkeria: Gauza hutsala. Lotsagarria.
- Erre-erre: Haserretuta.
- Ukabilak: Esku itxia.
- Gaixozaina: Medikua.
- Txintik: Ezer ez esan.
- Neskatxa: Neska; gaztarora heldu ez den neska.
- Behatzari: Oineko hatza.
- Eztietatik: Gai likatsua eta oso gozoa, erleek egin eta abarasketan biltzen dutena.
- Xamurra: Erraz murtxikatzen dena; tresna ebakitzaile batek erraz zulatzen edo ebakitzen duena. Haserrealdia.
Deskargatu
PDF Word HTMLOhiko galderak
Zer da "ikasi" hitzaren esanahia dokumentu honen arabera?
Dokumentuaren arabera, "ikasi" hitza ezaguera multzo batez jabetzea esan nahi du.
Zer esan nahi du "ihardetsi" hitzak?
"Ihardetsi" hitzak erantzutea esan nahi du.
Zer da "izterra"?
Zangoaren edo hankaren zatia da, dokumentuaren arabera.
Frogatu zeure burua
Berrikuspen-txartelak
Sakatu txartel bat erantzuna ikusteko.
Testa
AA bidez dokumentutik sortutako galderak: egiaztatu erantzunak testuarekin.