Historia ikasgaiko apunteak, laburpenak, lanak, azterketak eta problemak

1868ko Iraultza eta Isabel II.aren Erorketa

1868ko Iraultza, "La Gloriosa" izenez ere ezaguna, Isabel II.a erreginaren aurka eman zen, jeneral eta herritarren laguntzarekin. Erregina, babesik gabe, erbestera joan zen. Une horretan, Prim Jenerala zen pertsonaia garrantzitsuena. Seiurteko Demokratikoa 1868tik 1874ra bitartean garatu zen, eta oso garrantzitsua izan zen historia garaikidea ulertzeko.

1869ko Konstituzio Demokratikoa

1869an, konstituzio demokratikoa aldarrikatu zen, Union Liberal eta Aurrerakoien bidez. Gorte konstituziogileak deitu ziren, gizonezkoen sufragio unibertsalaren bidez hautatuak. Konstituzio berriaren ezaugarri nagusiak hauek ziren:

• Subiranotasun nazionala eta botere banaketa.
• Monarkia demokratikoa.
• Bi ganbera: Kongresua eta

Hirurteko Liberala (1820-1823)

Riegoren Pronuntziamendua

1820an, Espainiar gudarosteak Cadizen zeuden Riego teniente koronelaren agindupean. Riegoren tropek matxinatu egin ziren eta 1812ko Konstituzioa aldarrikatu zuten. Fernando VII.a erregeak men egin zion 1812ko Konstituzioari.

Neurriak

Hirurteko Liberalean hartutako neurri nagusiak hauek izan ziren:

• Atxilotuak askatu zituzten.
• Inkisizioa desegin zuten.
• Askatasun ekonomikoen eta merkatuaren jardueraren aldeko irizpideen araberako legeak ezarri ziren.
• Handikien erregimena baliorik gabe utzi zen, eta jabetza guztiak aske geratu ziren; desamortizazioari ekin zioten.
• Elizak erlijioaren pribilegio batzuk galdu zituen.
• Aduanak kostaldera eraman ziren.
• Euskal foruak bertan behera geratu ziren.
• Zentsurik gabeko

Iraultza liberalak (1820–1848)

1820an Espainian, Rafael de Riego militarrak altxaldi liberal bat bultzatu zuen; ondorioz, Fernando VII.ak 1812ko Konstituzioa (La Pepa) onartu behar izan zuen eta monarkia konstituzionala ezarri zen 1823ra arte (Hirurteko liberala).

Aliantza Santuko esku-hartzearen printzipioari jarraituz, absolutismoa berrezartzeko "San Luisen Ehun Mila Semeak" izeneko soldadu talde bat egon zen.

1830: Frantziako Iraultza

1830ean Frantzian burgesiak eta langileek matxinada egin zuten eta Carlos X tronutik kendu zuten. Luis Felipe Orleanskoa errege izendatu zuten, eta Gutun Aitortza (Charte) indarrean jarri zen.

1848: Errepublika eta Napoleonen agerpena

1848an Luis Felipe Orleanskoa abdikatu zuen eta Bigarren Errepublika ezarri zen....

Konstituzio Auzitegirako bideak eta babes-helegitea

MDD desjabetua: 53.2 artikuluak dio lehenbizi, Konstituzio Auzitegira (KA) jo aurretik, beste bideak agortu behar direla; hau da, beste auzitegietara jo behar da. Hauek ez badute bere aldeko epaia ematen, KA-ra jo ahalko da babes-helegite batekin, 18.2 artikuluan xedatzen den bizilekuaren bortxaezintasunerako eskubidea (14-29 artikulu bitartean) babesteko.

JE, gizonezko alarguna eta berdintasun printzipioa

KA-ra jo aurretik, ohiko bide guztiak agortuta egon behar dira. 53.2 artikuluari jarraituz, auzitegi arruntera jo beharko du lehenbizi (lehentasun eta sumariotasun printzipioetan oinarritutako prozeduraz). Auzitegi arruntek bere alde egingo ez balute, KA-ra jo beharko du babes-errekurtsoaz....

Europar Batasuna: Historia eta Erakundeak

Europar Batasuna Europako 28 estatuek osatzen duten nazioz gaindiko erakundea da. 1993ko azaroaren 1ean Maastrichteko Itunarekin sortu zen, 1950eko hamarkadan sortu zen Europako Ekonomia Erkidegoaren lekukoa hartuz. Gaur egungo Europak 508 milioi biztanle ditu eta munduko potentzia ekonomiko nagusienetako bat bilakatu da, Txina eta AEBrekin parez pare. Estrasburgo eta Brusela dira Batasuneko erakundeak kokatzen diren toki esanguratsuenak.

Erromako Ituna eta Ekonomia Erkidegoa

Erromako Ituna 1957ko martxoaren 25ean sinatu zuten Alemaniako Errepublika Federalak, Frantziak, Herbehereek, Luxenburgok, Belgikak eta Italiak. Itun hau Europar Batasuna eraikitzeko prozesuan aurrerapauso garrantzitsua izan zen,...

Moderatuen Lana Boterean (1833-1868)

Lehen Aldia (1833-1840)

Lehen aldian, Probintzien banaketa egin zen eta Errege Estatutua aldarrikatu. Azken hau Antzinako Erregimenaren eta Erregimen Berriaren arteko trantsizioa lortzeko idatzi zen. Konstituzio hau ez zen osatu.

Hamarkada Moderatua (1844-1854)

Narváez jenerala gobernura iritsi zenean, Koroaren agintea indartu eta administrazio zentralista antolatu zituen. Milizia Nazionala kendu eta ordena publikoa ziurtatzeko, Guardia Zibila sortu zen. Gainera, inprenta eta prentsa zuzenean kontrolatu ziren, gai horien gaineko eskumena zuen epaimahaia deseginez. Espainiako nazioaren erlijioa katoliko, apostoliko eta erromatarra zela adierazten zen. Bestalde, 1851n sinatu zen Konkordatua negoziatu zuten eta...

Mendizábalen Desamortizazio Dekretua (1836)

Mendizábalek idatzitako dekretu baten zatiak dira, Maria Kristinaren erregeordetzaldiaren garaian gobernu buru zen Mendizábalek argitaratu zuena. Dekretu honek ondasun nazionalen desamortizazioari hasiera eman zion, ordena erlijiosoak disolbatuz eta haien ondasunak Estatuaren eskuetara pasatuz, besteak beste, ume pobreak irakasteko eta gaixoak zaintzeko helburuarekin.

Dokumentuaren Izaera eta Iturria

• Izaera juridikoa eta eduki ekonomiko-soziala duen dokumentu publikoa da.
• Iturri zuzena eta lehen mailakoa da, Espainiar Iraultza Burgesa ezagutzeko ezinbestekoa.
• Madrilgo Gazetan argitaratu zen.
• Legea Gerra Zibilean (Lehen Karlistaldia) argitaratu zen, klero erregularraren ondasun guztiak salgai jarriz.

1808ko Maiatzaren 2a

1808ko maiatzaren 2an hiriburuan zeuden frantziar indarren aurka altxatu ziren, eta honek gerra ekarri zuen (1808-1814). Gerra honek 5 urte iraun zituen eta nazio-gerra izan zen, baina aldi berean nazioarteko gatazka ere.

Altxamenduaren Oinarriak

Altxamendu horien oinarriak erlijioa, monarkia eta nazioa ziren; baina gutxiengo liberala ez zegoen horren alde eta beraien iraultza egin nahi zuten. Behe-kleroak gerrillaren bidez frantziarren aurkako gurutzadan parte hartzen zutela erakutsi zuen.

Josef Bonaparte eta Frantsesak

Espainian Josef Bonaparte Baionako konstituzioa ezartzen saiatu zen frantsestuen laguntzarekin; erreformismo ilustratuaren aldekoak baina neurri iraultzaileen aurkakoak. Geroago Instrukzio Publikoaren Batzordea

Antzinako Erregimena

Antzinako Erregimena edo Erregimen Zaharra Europan erregimen feudalaren ondoren sortu zen erakuntza sozial, politiko eta ekonomikoa da, XVIII. mendearen amaiera arte, hau da, Aro Modernoan zehar (XVI., XVII. eta XVIII. mendeak) indarrean egon zena. Erregimen Zaharraren desagerpenean eragin handia izan zuten Ilustrazioaren ideiek, beraiek sustatu baitzituzten Erregimen Zaharra suntsitu eta, haren ordez, Erregimen Liberala deritzoguna ezarri zuten iraultza liberal burgesak.

Espainian eta Euskal Herrian, Erregimen Zaharraren krisia Karlos IV.aren erregealdian gertatu zen.

Ezaugarriak

Ezaugarri politikoak

Antzinako Erregimenean, monarkia zen gobernu-modu nagusia.

Ezaugarri sozialak

Gizartea estamentutan banaturik zegoen. Noblezia...

Pertsiarren Manifestuaren Aurkezpena

Aztergai daukagun testua Independentzia Gerra amaitu osteko (1808-1814) eta Fernando VII.a Espainiara itzuli ondorengo garaian kokatzen da. Gorteetako diputatuen herenek, joera absolutistakoek, sinatutako Pertsiarren Manifestuaren zati bat da.

Testu politiko eta publikoa da, lehen mailako iturri historikoa, Fernando VII.ari zuzendua. Manifestu honen bitartez, absolutistek Erregimen Zaharra berriz indarrean jartzea eta 1812ko Konstituzioa indargabetzea aldarrikatzen zuten.

Testuaren Azterketa: Ideia Nagusiak

Testuaren azterketari dagokionez, hiru ideia nagusi daude:

1. Antzinako Pertsiarren Ohitura: Lehenengo paragrafoan, testuari izena eman dion antzinako pertsiarren ohitura baten erreferentzia egiten da: erregea