Mendizábalen Desamortizazioa (1836): Testuingurua eta Ondorioak

Mendizábalen Desamortizazio Dekretua (1836)

Mendizábalek idatzitako dekretu baten zatiak dira, Maria Kristinaren erregeordetzaldiaren garaian gobernu buru zen Mendizábalek argitaratu zuena. Dekretu honek ondasun nazionalen desamortizazioari hasiera eman zion, ordena erlijiosoak disolbatuz eta haien ondasunak Estatuaren eskuetara pasatuz, besteak beste, ume pobreak irakasteko eta gaixoak zaintzeko helburuarekin.

Dokumentuaren Izaera eta Iturria

• Izaera juridikoa eta eduki ekonomiko-soziala duen dokumentu publikoa da.
• Iturri zuzena eta lehen mailakoa da, Espainiar Iraultza Burgesa ezagutzeko ezinbestekoa.
• Madrilgo Gazetan argitaratu zen.
• Legea Gerra Zibilean (Lehen Karlistaldia) argitaratu zen, klero erregularraren ondasun guztiak salgai jarriz. Lurrak enkantean saldu ziren, eta hurrengo urtean beste lege bat zabaldu zen.

Helburu Ekonomikoak, Sozialak eta Politikoak

Dekretu honek helburu anitzak zituen, epe laburrekoak zein epe luzekoak:

Helburu Ekonomikoak

Estatua indartu nahi zen, batez ere, herri zorra murriztuz eta merkataritza bultzatuz. Karlistaldiaren barruan, kreditua lortzea ezinbestekoa zen gerra irabazteko (epe laburreko helburua).

• Kapitalismoa bultzatzea: Egileek ulertzen zuten industria garatuko zela eta, horrekin batera, merkataritza kapitalismoa aurrera eramateko, esku hilen ondasunak askatzea eta lur-sailen merkatua eraikitzea beharrezkoa zela.

Helburu Sozialak

Gizarte berri bat eraiki nahi zen, lurjabeen erdiko klasea oinarri hartuta. Hala ere, behe klaseak jabetzatik kanpo geratu ziren.

• Erosleak: Erdi eta goi burgesia, eta aurreko nobleak, ondasunak erosi zituztenak.

Helburu Politikoak

Estatu liberalari egonkortasuna ematea zen helburua. Hori lortzeko, monarkia liberala garapen ekonomikoarekin identifikatuko lukete salmentetan erosle izango zirenek.

Desamortizazioaren Prozesua eta Ondorioak

Prozesuaren Ezaugarriak

Desamortizazioa prozesu luzea izan zen, eta horren bidez Estatuak esku pribatura pasatu zituen aurretik instituzio batzuen ondasunak. Desamortizazioa liberalen programan zegoen, helburu nagusi hauekin:

• Jabetza pribatua bultzatzea.
• Errendimenduak hobetzea.
• Kapitalismoa landan sartzea.

Bi urrats nagusi izan zituen prozesuak: Estatuak ondasunak konfiskatu eta, ondoren, ondasunak enkantean saltzea.

Ondorioak

Estatuak sinesgarritasuna lortu zuen burgesia dirudunaren aurrean, eta jabego egitura eraldatu zen. Estatuak, gainera, apaizak eta elizkizunak egiteko dirulaguntza emateko konpromisoa hartu zuen.

Nekazaritzan izandako eragina

• Laborantza lur guztien %50 saldu zen.
• Laborantza errendimenduak oso baxuak izaten jarraitu zuten.
• Nekazaritza proletarioak agertu ziren: bi milioi laguneko taldea osatu zuten jornalariak (lurrik gabekoak).
• Jornalariak miseria gorrian bizi ziren, eta eskulan merkea izan ziren latifundioetan eta lurretan.