Historia ikasgaiko apunteak, laburpenak, lanak, azterketak eta problemak

Diktadura baten eraikuntza

Ezaugarriak

• Totalitarismoa: Eredu faxista, alderdi bakarra eta sindikatuen debekua.
• Kaudillismoa: Lau kargu nagusiak Francoren esku.
• Estatu zentralista: Autonomia estatutuen ezeztapena.
• Oposizioaren zapalketa.

Zutabeak

• Armada: Parte aktiboa; ministro eta gobernadore zibil militarrak.
• Alderdi bakarra (FET-JONS): Administrazio karguen kontrola. Erakundeak: Sección Femenina, Frente de Juventudes, Sindikatu Bertikala, SEU.
• Eliza: Frankismoa onartzearen truke, hezkuntza-sistemaren kontrola.

Zapalketa eta Giza Bermeak

Zapalketa bitartekoak: errepresio instituzionala, Erantzukizun Politikoen Legea (1939), 50.000 exekutatu inguru. Ondasunen konfiskazioa eta funtzionarioen garbiketa. Nazionalismoen zapalketa.

Estatu Berriaren Egitura

Funtsezko...

Desarrollismoaren Garaia eta Francoren Erregimenaren Amaiera

Desarrollismoaren Garaia (1962-1973)

1962. urtean, Munduko Bankuak txosten bat egin zuen Espainiako ekonomiari buruz: planifikazioa eta interbentzionismoa baztertu, nekazaritza modernizatu eta administrazio publikoa erreformatu behar zirela adieraziz. Desarrollismoaren ondorioz, gizartea guztiz aldatu zen eta benetako klase ertaina sortu zen. Nekazaritza goitik behera aldatu zen.

INI (Industria Nazionalaren Institutua) industrializazio prozesuan sartu zen: inbertsioak arlo arriskutsuetan, industria berrien sorrera eta krisian zeuden industriak babesteko. Dena den, INIk ez zituen inbertsioak ondo planifikatu. Industria kimikoak eta ontzigintzak hazkunde handia izan zuten. Bestalde, automobilgintza...

Frankismoaren gizarte-egitura

Francoren erregimenak armadaren, elizaren, enpresaburuen, hiriko erdiko klase baten eta lur-jabe ziren nekazarien laguntza izan zuen. EAEko burgesiak berreskuratu zuen Errepublikan galdu zuen indarra. Frankismoaren EAEko gizarte-egituraren barruan honako talde hauek sartzen ziren:

• burgesia txikia
• enpresaburu ertainak
• funtzionarioak
• zerbitzu-sektoreko profesionalak
• baserritarrak, nekazariak eta abeltzainak

Oposizioa eta errepresioa

Oposizioak arazoak izan zituen erregimenaren aurkako eredu politiko eta sindikal orokorra eratzeko. Jazarpen politikoa eta soziala Fronte Popularreko alderdien aurkako izan zen. Errepresiorik handiena 1940eko hamarkadan izan zen.

Oposizioa antolatzeko ahaleginak alferrikakoak izan ziren; errepublikanoak...

hamarkadako Frankismoa: Garapen Ekonomikoa

Frankismoaren garapen-ekonomiako etapa hasi zen. Bertan, nazioaren helburu nagusia per capita errenta igotzea izan zen. 1975ean, hiru Garapen Planak agerian jarri ziren azpigarapenetik irteteko.

Industrializazioa eta Gizarte Aldaketak

• Automobilaren garapena garrantzitsua izan zen.
• Industrializazioan teknologiaren inportazioa handia egin behar izan zen.
• Hainbat langilek Frantziara eta Alemaniara emigratu zuten.
• Espainia herri garatua zen, baina desoreka handiak zituen.
• Enplegu betea zegoen, hezkuntza garatu zen eta soldatak igo ziren.

Lege-esparrua eta Nazioarteko Harremanak

1963an Gizarte Segurantzako Oinarrien Legea atera zen eta espainiar kopuru handi batek erretiroko pentsioak lortu zituen. 1970ean Hezkuntzaren...

Espainiako II. Errepublika: Biurteak

Zentro-Eskuineko Biurtea (1933-1935)

Kronologia

1933-1935 urte bitartean.

Estatu Burua

Alcalá Zamora.

Alderdiak

CEDA eta Alderdi Erradikalak.

Presidentea

Alejandro Lerroux.

Politika Nagusiak

• Erlijio Politika

  Erlijio sinismenaren eta kongregazioaren legea ez zen ezarri. Ikastetxe katolikoak ez ziren itxi. Estatuak apaizei soldata bat ordaindu zien.

• Lan Legedia eta Nekazaritza Erreformak

  Epai mahai mistoak aldatu egin ziren. Konfiskatutako lurrak itzuli egin ziren. Sindikatuen boterea enpresei eman zitzaien.

• Amnistia eta Erreforma Errepublikanoak

  CEDAk gero eta presio handiagoa egin zuenez, gobernu erradikalak amnistia eskatu zien Gorteei. Lege horren bidez, Primo de Riveraren estatu kolpekoak kartzelatik askatu ziren. Erreforma

Kanpoko laguntzak Gerra Zibilean

Errepublikanoen laguntza

Errepublikanoek jasotako laguntza oso eskasa izan zen, Stalinen SESB eta Mexikorena baino ez baitzuten izan.

• Brigada Internazionalak: Elkartasun sentimendua zuten eta Errepublikaren alde borrokatzen zuten boluntarioen talde bat izan zen.
• Finantzaketa: Errepublikanoek finantzatzeko bankuaren urre-erreserba batzuk erabili zituzten.

Matxinoen laguntza (Alemania eta Italia)

Bai Hitlerrek (Alemania) zein Mussolinik (Italia) matxinoen alde egin zuten. Hitlerrek uste zuen militarrek irabaziz gero Frantziak aliatu bat galduko zuela. Mussolinik, bere aldetik, matxinoek irabazita Italiak aliatu bat lortuko zuela ondorioztatu zuen, gero Afrikako Iparraldea konkistatzeko.

• Alemania: Kondor Legioa erabili

1936ko uztailako altxamendu militarra

Emilio Mola buru zuen zuzendaritza teknikoa. Bere ustez, golpe militarra indarrez egin behar zen, baita errepublikaren aldeko armadako kideen aurka ere.

Kronologia eta hasierako gertaerak

Lehenik gerra-egoera aldarrikatu zuten; sindikal ezkertiar batzuk atxilotu eta hil zituzten, zenbait altxamendu egin ziren eta Jeneralen junta eratu zen. Errepublikaren aurkako altxamendua uztailak 18an deklaratu zuten, baina uztailaren 17an Melillan hasi zen, Marokoko gainerako tropak matxinatuz.

Gainerako tropek telegrama bidali zioten Francori, eta berak gerra-egoera aldarrikatu zuen Kanarietan. Uztailaren 18tik 20ra altxamendu militarra gainerako lurraldeetara zabaldu zen; emaitza ez zen berdina toki guztietan.

Eragin eremuak

• Andaluzian,

Ondorioak: Autonomiaren Ezartzea eta Desagertzea

Neurri hau matxinatuen artean antolatzen hasia zen erregimenaren errepresioaren eredua izan zen. Sistema demokratikoa berrezarri arte (Franco hil ondoren) iraun zuen egoera berriak.

Autarkia Ekonomikoa eta Porrota (1940-1959)

Lege honekin, Estatu frankistaren esku-hartze ekonomikoa martxan jarri zen. Politika horrek porrot egin zuen, eta oso ondorio negatiboak izan zituen goseak jotako biztanleriarentzat eta herrialdearen garapen ekonomikorako. Gerra aurreko bizi-maila ez zen berreskuratu, eta egoerak okerrera egin zuen, pobrezia muturreko mailetara iritsiz.

Ondorio Ekonomiko Negatiboak

Ondorioen artean, honako hauek azpimarra ditzakegu:

• Hazkundea geldotu egin zen.
• Industria-ekoizpenaren atzerapena.
• Inflazioak eta kanpoko defizitak gora egin zuten.
• Soldaten beherakada eta langabeziaren hazkundea.
• Errenta per capita jaitsi egin zen.

Horrez gain, merkatu beltza agertu zen (estraperloa), eta ustelkeria, adiskidekeria eta influentzia-...

Erantzukizun Politikoen Legea: Testuingurua eta Helburuak

(17) Ideiei begira, lehenengo bi paragrafoetan sarrera dugu. Legearen helburua eta arazoa azaltzen da. Errealitateari buelta bat ematen dio, eta matxinatu gisa Errepublikanoak aurkezten ditu. Zigorrak ezartzeko orduan, hainbat ordezkarik hartuko dute parte: epaile profesionalek, Armadako kideek eta Falange Española y de las JONSeko ordezkariek.

Legearen Artikulu Nagusiak

Hurrengo hiru paragrafoetan, hiru artikulu nagusi agertzen dira:

• Lehenengo artikulua: Gerra Zibilaren aurretik Mugimendu Nazionalaren aurka aritu zirenak zigortuko dira.
• Bigarren artikulua: Sindikatu eta alderdi politiko gehienak legez kanpo geratzen direla esaten da, Falange Española izan ezik.
• Hirugarren artikulua: Estatuak