Seiurteko Demokratikoa (1868-1874): Iraultza, Errepublika eta Errestaurazioa

1868ko Iraultza eta Isabel II.aren Erorketa

1868ko Iraultza, "La Gloriosa" izenez ere ezaguna, Isabel II.a erreginaren aurka eman zen, jeneral eta herritarren laguntzarekin. Erregina, babesik gabe, erbestera joan zen. Une horretan, Prim Jenerala zen pertsonaia garrantzitsuena. Seiurteko Demokratikoa 1868tik 1874ra bitartean garatu zen, eta oso garrantzitsua izan zen historia garaikidea ulertzeko.

1869ko Konstituzio Demokratikoa

1869an, konstituzio demokratikoa aldarrikatu zen, Union Liberal eta Aurrerakoien bidez. Gorte konstituziogileak deitu ziren, gizonezkoen sufragio unibertsalaren bidez hautatuak. Konstituzio berriaren ezaugarri nagusiak hauek ziren:

• Subiranotasun nazionala eta botere banaketa.
• Monarkia demokratikoa.
• Bi ganbera: Kongresua eta Senatua.
• Gobernuak botere betearazlea zuen.
• Biltzeko eta elkartzeko eskubideak.
• Kultu askatasuna.
• Gizonezkoen sufragio unibertsala.
• Botere judizialaren independentzia.

Erregerik Gabeko Monarkia eta Amadeo I.aren Erregealdia

Seiurteko Demokratikoan, monarkia zegoen, baina ez zegoen erregerik. Hori konpontzeko, Serrano Jenerala erregeordetzan ezarri zen, eta Prim gobernuburu izendatu zuten. Bitartean, Cánovasek Alfontso XII.aren aldeko alderdi politikoa sortu zuen. Gainera, kolonietako arazoa sortu zen: Kuba altxatu zen, eta Espainiak uhartearen gaineko kontrola galdu zuen.

1870ean, Amadeo Savoiakoa errege izendatu zuten, Espainiako Gorteek aukeratuta. Urte berean, Prim Madrilen erail zuten. Prim Amadeoren babesle nagusia zenez, honek 1873an abdikatu egin zuen.

Lehen Errepublika eta Kantonismoa

Kongresua eta Senatua asanblada nazional bakarrean bildu ziren, eta Lehen Errepublika aldarrikatu zuten. Estanislao Figueras, lehen presidenteak, konstituzio berria sortu nahi izan zuen arazoak konpontzeko. Neurri demokratikoak hartu zituen: amnistia zabala, esklabotzaren abolizioa eta kinten ezeztapena.

Hurrengo hauteskundeetan, Gorteek Errepublika Demokratiko Federala aldarrikatu zuten, eta Pi i Margall presidente izendatu zuten. Aldi berean, iraultza kantonala piztu zen Kartagenan, anarkismoarekin lotuta. Pi i Margallek dimisioa aurkeztu zuen iraultza kantonalaren ondorioz.

Salmeronek boterea hartu zuen, ordena berrezarri eta langile mugimendu internazionala zapaldu zuen. Azkenean, dimititu egin zuen. Emilio Castelar aukeratu zuten presidente, eta ordena berrezartzea lortu zuen. Hala ere, 1874an, Pavia Jeneralak estatu-kolpea eman zuen, eta Gorteetan sartu zen, Seiurteko Demokratikoari amaiera emanez.