DBH mailako Historia ikasgaiko apunteak, laburpenak, lanak, azterketak eta ariketak

Kokapena

Elizetan irakurritako sermoi bat da, lehen mailako dokumentua. 1974an egin zen, eta Añoveros da egilea, Bilboko gotzaina. Frankismoak ia 35 urte zeramatzan indarrean, eta diktadorea oso gaixo zegoen. Bizkaiko meza guztietan irakurtzeko xedean idatzi zen. Bizkaiko katolikoak ziren hartzaileak, eta garai hartako biztanleria gehiena katolikoa zela eta mezetara igandero joaten zela esan dezakegu.

Analisia

Gotzainaren idatziak arazo bat aipatzen du hasieran: euskal gatazka. Hori zer den azaltzen jarraitzen du ondoren. Hainbat herritarrek Euskal Herria zapalduta dagoela ikusten dute, eta eskubideak aitortzea nahi dute. Baina badira afirmazio horrekin ados ez daudenak, eta bide horretatik doan saio oro gizarte sistemari egiten zaion eraso larria...

Osagai Ideologikoak

Nazionalkatolizismoa: Francok muturreko pentsaera nazionalkatolikoa izan zuen; horrek bere erlijio-fundamentalismoa eragin zuen. Jainkoak Espainia salbatzeko hautaturiko gizon probidentziala izatearen ustea ere. Estatuak eta Eliza lankidetzan jardun zuten nazionalkatolizismoaren berrespenean; ideologia horren arabera espainiarra izateak berezkoa dauka fede katolikoa. Espainia eta erlijio-tradizioa gauza bera dira. Herritarrek erraz barneratzen zuten teoria hau, eta horrela, Francoren erlijio-legitimazioa egiten zen, 'laungokoa ezarritako Espainiako buruzagitzat'. Francok Elizaren esku utzi zituen hezkuntza eta gizartearen kontrol erlijiozko-morala.

Militarismoa

Armadako kideek pribilegioak izan zituzten, eta haietako asko ministro-...

Mendebaldeko Blokea edo Bloke Kapitalista

• Truman Doktrina (1947): Bigarren Mundu Gerraren ondorioak oso larriak izan ziren Europako bloke honetan: elikagai eta erregai oso gutxi, azpiegiturak suntsituta eta finantza-sistema eskasa. AEB-etako administrazioaren ustez, egoera horri eutsiz gero, Europako inguru horretan komunismoa sartzeko arriskua zegoen.

• Europa Suspertzeko Programa (Marshall Plana): AEB-ko gobernuak Europako ekonomia bultzatzeko laguntza-plan bat diseinatu zuen. Plan horrek Europako 17 herrialdeei eman zien laguntza. Espainari ez, erregimen demokratikoa ez zelako.

• Ipar Atlantikako Itunaren Erakundea (NATO) (1949): Washingtonen Itun hau sinatu zuten hainbat herrialdeek. Helburua defentsarako aliantza militarra eratzea zen, aurkarien

Antzinako Erregimena eta Ilustrazioa (XVII. - XVIII. mendeak)

Antzinako Erregimenaren Ezaugarriak

Gizarte Estamentala:

• Estamentu pribilegiatuak: Noblezia eta kleroa.
• Estamentu ez-pribilegiatuak: Herri xehea (burgesia, nekazariak).

Ekonomia:

• Nekazaritza zen sektore garrantzitsuena.
• Eskulangintzaren eta merkataritzaren garapena eman zen.

Gobernu Motak:

• Absolutismoa: Monarkak botere guztiak zituen bere esku.
• Parlamentarismo Ingelesa: Legea monarkaren gainetik zegoen.

Ilustrazioa eta Antzinako Erregimenaren Kritika

Pentsalari garrantzitsuak:

• Denis Diderot (1713-1784): D'Alembertekin batera, Entziklopediaren zuzendaria izan zen.
• Jean D'Alembert (1717-1783).
• Montesquieu Baroia (Charles Louis de Secondat) (1689-1755): Botere banaketaren teoria garatu zuen.
• Jacques

Alderdi Demokrata

Alderdi Demokrata alderdi progresistatik egiten den bereizketa bat da, eta gizonezkoen sufragio unibertsala, erreforma eta askatasun gehiago eskatzen ditu.

Liberalismoa (Estatua)

XIX. mendean eraikitzen da Espainiako estatu liberala, ezaugarri hauekin:

• Botere banaketa
• Askatasun indibidualak
• Uniformetasun juridikoa

Ordezkarien bidezko partaidetza politikoa da.

Konstituzioa

Konstituzioak adierazten du nola dagoen antolatuta estatua eta zeintzuk diren herritarren eskubide eta betebeharrak. Estatu baten lege gorenak dira, hau da, monarkia edo errepublika den, ea parlamentuak bi ganbera dituen, ea estatu zentralista edo estatu federal den zehazten du.

Moderatuak eta Progresistak

Liberal aurrerakoien eta liberal kontserbadore edo moderatuen...

Bake Armatua (1870-1914)

Europako tentsioak eta gerra prestaketak

1870etik 1914ra doan garai historikoa da. Europako nazioen arteko tentsioak areagotu ziren eta gerra baten arriskua ikusita, gerrarako prestaketak egiten hasi ziren:

• Soldadutza inposatu edo luzatu
• Arma berriak erosi
• Komunikabideak kontrolatu gerraren aldeko propaganda egiteko eta jendearen protestak gelditzeko

Bigarren Industria Iraultza (1870etik aurrera)

Herri industrializatuen hazkundea eta modernizazioa

Herri industrializatuetan (AEB, Japonia, Europa mendebaldea) egondako ekonomiaren hazkundea eta modernizazio prozesua, hainbat faktorek eraginda:

• Energia iturri berriak
• Aurrerapen teknologikoak
• Ekoizpen aldaketak
• Lana antolatzeko aldaketak

Inperialismoa (1870etik aurrera)

Europako potentzien

1917ko Urriko Iraultza

Gobernuak gerran jarraitzea erabaki zuen, baina porrotak jasaten jarraitu zuen. Beraz, gobernua ahuldu eta sobieten protagonismoa areagotu zen. Lenin erbestetik itzuli zen eta Apirileko Tesiak programa ezarri zuen: gerra uztea, lurra berriz banatzea, langile-batzordeek fabrikak kontrolatzea, nazionalitateek autonomia izatea eta sobietei boterea ematea. Ezkertiarrak eta eskuindarrak ez zeuden gobernuaren alde. Gobernu iraultzaileak gerratik ateratzea negoziatu zuen, lurra nekazari pobreen artean banatzeko agindu zuen; aurreko jabeei kalte-ordainik eman gabe, eta gutxiengo nazionalak aintzatetsi zituen.

Gerra Zibila (1918-1921)

1918an iraultza nagusitu zen. Bi bando zeuden: kontrairaultzailearen aldekoak (armada zuria) eta...

II Errepublikaren aldarrikapena autonomia gogoa berpiztu zuen. 1936an Fronte Popularrak bere programan aldarrikapen nazionalistak jaso zituzten. 1936ko altxamenduan, Estatutua onartu zen EAJren laguntza lortzeko. 1936ko urriaren hasieran Eusko Jaurlaritza ailegatu zen, Jose Antonio Agirre lehendakaria zen.

Frankisten oso zapalketa gogorra egon zen euskal probintzietan, hala nola, epaiketak, fusilamenduak, euskal kulturen debekua, etab. Ondorioz erbestera joan ziren euskal abertzaleek, komunistak edo sozialistek. Iparralde eta Frantziara.

EAJk Baionako Euskadiko kontsulatuaren inguruan elkartu ziren euskal erbesteratu guztiak. Agirrek Espainian zeudenekin koordinatzen saiatu zen baina erregimen frankista finkatzen zen bitartean zailagoa zen. Erbesteko...

XIX. Mendeko Hondamendiak

1.1 Napoleonen Inbasioa

Frantziako armadak Espainia inbaditu eta bost urteko (1808-1813) gerra odoltsua eragin zuen.

1.2 Karlistaldiak

Karlistak (kontserbadoreak) vs. Isabelinoak (liberalak). Bi bandoak hiru alditan borrokatu ziren.

1.3 Jazarraldi Militarra

Hauteskundeen ordez, estatu-kolpeak erabiltzen ziren gobernua osatzeko.

1.4 Kolonien Galera (1898)

Independentzia gerrak Latinoamerikan. AEBen aurkako gerrak Filipinetan eta Kuban. Espainiako koloniak Afrika iparraldean hauek ziren: Maroko, Ifni, Mendebaldeko Sahara eta Ekuatore Ginea.

1.5 Miseria eta Gaixotasuna

Espainian, 1900. urteko datu demografiko eta sozialak:

• Bizi-iraupena 34 urtekoa zen.
• Familiek batez beste 5 seme-alaba izaten zituzten.
• Jaiotako haurren %50 bost urte

Testu Juridikoaren Analisia eta Testuingurua

Testu juridikoa (Estatuaren oinarrizko legea). Izaera: politikoa. Egilea: Francoren gobernua (kolektiboa). Data: 1967ko urtarrilaren 11. Frankismoaren barruan, 1960ko hamarkadaren garapeneko aldian gaude, esparru sozial, politiko eta kulturalean aldaketa sakonak eragin zituena; arlo politikoan, ordea, ez zen aldakuntza esanguratsurik gertatu. Hartzailea: hiritarrei orokorrean.

Analisi Nagusia

Gaia: Estatu frankistaren antolakuntza politikoaren berriztapena. Erreferentzia egiten die zehazki honako atal hauei: Estatuaren izaera monarkikoari, subiranotasun nazional eta lurralde-batasunari, Estatuburuaren funtzioei eta gobernuburua izendatzeko moduari.

Estatu frankistaren lege-antolamendua berriztatzeko...